อากาศอาเพศ!! สหรัฐอเมริกา เผชิญกับสภาพอากาศที่หนาวเย็นจัด สุดหฤโหดในรอบหลายสิบปี ซ้ำ! กำลังจะมีพายุฤดูหนาวรุนแรงเข้ามาซ้ำเติมอีก!

เมื่อวันที่ 5 มกราคม 2561 ผู้ใช้เฟซบุ๊กที่ชื่อว่า Anucha Srerurngla  ได้โพสต์ภาพพร้อมทั้งระบุข้อความทั้งหมดเอาไว้ดังนี้

 

ตอนนี้สภาพอากาศที่อเมริกาหนาวจัดมาก หนาวกันเป็นประวัติการณ์ หนาวขนาดว่ารัฐอย่างเท็กซัสอุณหภูมิยังลงไปถึงจุดเยือกแข็ง หลายที่ไม่เคยมีหิมะตกมาร่วม 30 ปีก็กลับมามีหิมะตก บางที่อย่างนิวอิงแลนด์ อาจจะลดต่ำลงถึงติดลบ 37 องศาเซลเซียส ซึ่งหนาวเย็นกว่าอุณหภูมิบนดาวอังคารเสียอีก ความหนาวที่ว่านี้ต่อเนื่องมาเกินสัปดาห์แล้ว

และที่สำคัญ ยังเคราะห์ซ้ำกรรมซัด กำลังมีพายุฤดูหนาวเข้าซ้ำเติมอีก และเป็นพายุที่รุนแรงถึงขนาดใช้คำว่า Bomb cyclone กันเลยทีเดียว โดยมีการเตือนว่าจะมีหิมะตกหนักอย่างรวดเร็วในอัตราความสูงที่เพิ่มหลายนิ้วต่อชั่วโมง

สื่อต่างประเทศใหญ่ๆบางสื่อออกมาบอกว่า นักอุตุนิยมวิทยาเอาคำใหม่มาเล่นอีกแล้ว ซึ่งจริงๆคำนี้ไม่ใช่คำใหม่เลย คำว่า bomb cyclone ถูกสถาปนาขึ้น-ถ้าจะนับกันอย่างเป็นทางการ-ก็ตั้งแต่ในปี ค.ศ. 1980 ในงานตีพิมพ์ของ Sanders and Gyakum ที่ชื่อว่า Synoptic-dynamic climatology of the “bomb”
 

Bomb cyclone คืออะไร ? จริงๆแล้วมันก็คือ mid-latitude cyclone หรือ extra-tropical cyclone นั่นแหละ ที่มีการยกตัวของอากาศขึ้นด้านบนอย่างรุนแรงเหมือนๆกับ tropical cyclone หรือพายุหมุนเขตร้อน ซึ่งจะทำให้ความกดอากาศที่ใจกลางพายุลดลงอย่างรวดเร็วเมื่อเทียบกับรอบข้าง แต่ tropical cyclone นั้นการยกตัวจะเกิดจาก convection หรือการพาความร้อน ส่วนการยกตัวของ extra-tropical cyclone จะเกิดจากการปะทะกันระหว่างมวลอากาศเย็นกับมวลอากาศอุ่น

 

Bomb cyclone พูดให้ง่ายก็คือ extra-tropical cyclone ที่มีพัฒนาตัวอย่างรุนแรงและรวดเร็วผิดปกตินั่นเอง (ใช้คำนี้คงพอได้) โดยพายุที่จะเข้าเกณฑ์ว่าเป็น bomb cyclone คือ มีความกดอากาศที่ใจกลางพายุลดลงอย่างน้อย 24 มิลลิบาร์ ภายในเวลา 24 ชั่วโมง หรือ 1 มิลลิบาร์/1 ชั่วโมง ซึ่งเร็วมาก

ว่ากันว่าสาเหตุที่ความกดมันลดลงอย่างรวดเร็ว จนกลายเป็น bomb cyclone นั้น มักจะมาจากการที่บริเวณด้านบนของพายุไปเชื่อมกับกระแสลม jet stream เข้าพอดี ส่วนด้านล่างที่ผิวมหาสมุทรจะเชื่อมต่อกับบริเวณของกระแสน้ำอุ่น (ถ้าเป็นแถบอเมริกาก็ Gulf Stream ถ้าเป็นแถบญี่ปุ่นก็กระแสน้ำอุ่น Kuroshio) - ซึ่งพอเกิดเหตุการณ์ air-sea interaction แบบนี้ปุ๊บ น้ำทะเลที่อุ่นบริเวณด้านล่างจะทำให้อากาศเกิดการยกตัว นำเอาความชื้นขึ้นไปด้านบน ส่วน jet stream ก็ช่วยทำหน้าที่ดึงอากาศที่ขึ้นไปสู่ด้านบนของพายุออกไปอย่างรวดเร็ว เปิดทางให้อากาศด้านล่างขึ้นมาได้สะดวกขึ้น บันเทิงเลยทีนี้ พอข้างล่างยกตัวขึ้น ข้างบนก็มี jet stream ช่วยพัดออกแรงๆ ความกดก็ลดลงฮวบๆ ความชื้นจากทะเลด้านล่างก็พากันลอยขึ้นไป พายุยิ่งทวีความแรงขึ้นจนเข้าระดับเฮอริเคนอย่างรวดเร็ว ความชื้นที่ขึ้นไปด้านบนกลายเป็นหิมะจำนวนมหาศาลตกลงมาถล่มบริเวณที่มันกวาดผ่าน

 

กระบวนการที่ว่านี้เรียกว่า bombogenesis - การก่อกำเนิดของลูกระเบิด - ถ้าแปลกันเล่นๆ

ดังนั้นด้วยการมีเจ้า bomb cyclone เข้ามาซ้ำ ปลายสัปดาห์นี้ถึงต้นสัปดาห์หน้า อเมริกายังคงเจอสภาพเหน็บหนาวที่เดินหน้าทุบสถิติเก่าๆกันต่อไป

 

 

ภาพและข้อมูลจากเฟซบุ๊ก Anucha Srerurngla

คลิปจาก The Independent