- 19 พ.ย. 2569
ทำไมต้องลอยกระทงลงน้ำ เปิดความเชื่อขอขมาพระแม่คงคาที่สืบทอดกันมา เมื่อเข้าสู่ช่วงเทศกาลลอยกระทง ภาพของผู้คนที่พากันประดิษฐ์กระทง จุดธูปเทียน และนำไปลอยตามแม่น้ำลำคลอง กลายเป็นบรรยากาศที่คุ้นเคยของคนไทยทุกปี
เปิดตำนานวันลอยกระทง ทำไมต้องลอยกระทงลงน้ำ เปิดความเชื่อขอขมาพระแม่คงคาที่สืบทอดกันมา
- เมื่อเข้าสู่ช่วง เทศกาลลอยกระทง ภาพของผู้คนที่พากันประดิษฐ์กระทง จุดธูปเทียน และนำไปลอยตามแม่น้ำลำคลอง กลายเป็นบรรยากาศที่คุ้นเคยของคนไทยทุกปี แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่า ประเพณีลอยกระทงมีที่มาอย่างไร ทำไมต้องลอยกระทงลงน้ำ และเหตุใดผู้คนจึงเชื่อว่าการลอยกระทงเป็นการขอขมาพระแม่คงคา
วันลอยกระทง มีที่มาอย่างไร?
วันลอยกระทงเป็นประเพณีสำคัญของไทยที่จัดขึ้นในคืนวันเพ็ญ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติไทย โดยส่วนใหญ่มักตรงกับช่วงเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นช่วงที่น้ำในแม่น้ำลำคลองมีปริมาณมากหลังผ่านฤดูฝน
ประเพณีนี้มีความเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของคนไทยที่ผูกพันกับสายน้ำมาอย่างยาวนาน ทั้งการใช้แม่น้ำเพื่ออุปโภคบริโภค การเกษตร และการเดินทาง จึงเกิดธรรมเนียมการแสดงความเคารพและขอขมาต่อสายน้ำที่หล่อเลี้ยงชีวิต
อย่างไรก็ตาม ที่มาของประเพณีลอยกระทงมีหลายแนวคิดและความเชื่อ ไม่ได้มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ยืนยันเรื่องต้นกำเนิดเพียงเรื่องเดียว
ทำไมต้องลอยกระทง และต้องขอขมาใคร?
ตามความเชื่อที่สืบทอดกันมา การลอยกระทงเป็นการขอขมาต่อพระแม่คงคา ซึ่งเป็นเทพีแห่งสายน้ำตามคติความเชื่อฮินดู เนื่องจากมนุษย์ต้องใช้น้ำในการดำรงชีวิต และอาจมีการกระทำที่ทำให้แหล่งน้ำสกปรกหรือเกิดความเสียหาย
การนำกระทงไปลอยน้ำจึงเปรียบเสมือนการแสดงความสำนึกในบุญคุณของสายน้ำ พร้อมกล่าวขอขมาต่อสิ่งที่เคยล่วงเกิน
นอกจากนี้ บางคนยังถือโอกาสลอยกระทงเพื่อปล่อยความทุกข์ ความเศร้า ความไม่สบายใจ และสิ่งไม่ดีออกไปจากชีวิต พร้อมอธิษฐานขอให้พบเจอแต่สิ่งดี ๆ ในอนาคต
ลอยกระทงแล้วขอพรเรื่องอะไรได้บ้าง?
สำหรับผู้ที่มีความเชื่อและศรัทธา คืนวันลอยกระทงยังเป็นช่วงเวลาที่หลายคนนิยมตั้งจิตอธิษฐานเพื่อความเป็นสิริมงคล โดยคำอธิษฐานที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ขอให้ชีวิตพบเจอความสุข ความสงบ และความราบรื่น
- ขอให้เรื่องทุกข์ใจและอุปสรรคต่าง ๆ ผ่านพ้นไป
- ขอให้ครอบครัวมีสุขภาพแข็งแรงและอยู่เย็นเป็นสุข
- ขอให้การงานและการเงินมีความก้าวหน้า
- ขอให้ความรักและความสัมพันธ์พบเจอสิ่งที่ดี
ทั้งนี้ การขอพรเป็นความเชื่อส่วนบุคคล การลอยกระทงไม่ได้รับประกันว่าความปรารถนาจะเป็นจริง แต่สามารถเป็นโอกาสให้แต่ละคนได้ทบทวนตัวเองและตั้งใจเริ่มต้นสิ่งดี ๆ
กระทงแต่ละชนิด มีความหมายแตกต่างกันหรือไม่?
ในปัจจุบันกระทงมีให้เลือกหลายรูปแบบ ทั้งกระทงใบตอง กระทงดอกไม้ กระทงขนมปัง และกระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติ
แต่ละชนิดมีความสวยงามและสะท้อนภูมิปัญญาการประดิษฐ์ของคนไทย อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือควรเลือกวัสดุที่เหมาะสม ย่อยสลายได้ และไม่สร้างภาระให้กับแหล่งน้ำ
การเลือกกระทงจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ใบตองและหยวกกล้วย รวมถึงการใช้กระทงเพียงใบเดียวต่อครอบครัวหรือกลุ่มคน เป็นอีกแนวทางหนึ่งที่ช่วยลดขยะในแม่น้ำลำคลองได้
ลอยกระทงอย่างไรให้ได้ทั้งความสุขและไม่ทำร้ายธรรมชาติ?
แม้ประเพณีลอยกระทงจะมีความหมายด้านความเชื่อและวัฒนธรรม แต่ปัจจุบันการดูแลสิ่งแวดล้อมก็เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม เพราะกระทงที่ถูกนำไปลอยจำนวนมากอาจกลายเป็นขยะและส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางน้ำ
ก่อนลอยกระทงจึงควรเลือกวัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ไม่ใช้วัสดุที่มีพลาสติกหรือโฟม และควรลอยในสถานที่ที่จัดเตรียมไว้โดยเฉพาะ
เพราะความหมายที่แท้จริงของการขอขมาพระแม่คงคา ไม่ควรจบลงเพียงการลอยกระทง แต่ควรรวมถึงการรู้จักรักษาแหล่งน้ำที่มีคุณค่าต่อชีวิตของทุกคนด้วย
ท้ายที่สุด วันลอยกระทงจึงไม่ใช่เพียงเทศกาลแห่งแสงเทียนและความสวยงาม แต่ยังเป็นวันที่สะท้อนความกตัญญูต่อสายน้ำ การปล่อยวางสิ่งไม่ดี และการเริ่มต้นสิ่งใหม่ด้วยความตั้งใจที่ดี
