เริ่มกันแล้ว!!!ประเพณีตำ“ข้าวควบ”หลายหมู่บ้านเริ่มขนครกมองออกมาตำข้าวควบ!!เตรียมนำไปถวายพระที่วัดในวันสังขารล่องหรือ“วันมหาสงกรานต์”

เริ่มกันแล้ว ประเพณีตำ “ข้าวควบ” หลายหมู่บ้านเริ่มขนครกมอง ออกมาตำข้าวควบ เตรียมนำไปถวายพระที่วัดในวันสังขารล่อง หรือ “วันมหาสงกรานต์” 13 เมษายน นี้  ตามความเชื่อบรรพบุรุษ “ควบบ้านควบเมือง” เพื่อความเป็นสิริมงคลบ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุข  

ที่ จ.ลำปาง ชาวบ้านวังหินพัฒนา หมู่ 14 ตำบลเถินบุรี อำเภอเถิน หลายคนเริ่มนำครกกระเดื่อง หรือครกมองออกมาประกอบไว้บนลานกลางแจ้งใกล้บ้าน ก่อนจะช่วยกันนำข้าวเหนียวนึ่งร้อนๆ มารวมกันเพื่อนำไปตำในครกมองที่ประกอบขึ้น ก่อนจะออกแรงช่วยกันเหยียบกระเดื่องสากครกมองที่ทำด้วยแกนไม้ประดู่ค่อนข้างแข็ง ตำข้าวเหนียวนึ่งสุกให้แหลกละเอียด และช่วยกันนำน้ำตาลทรายแดง หรือน้ำอ้อย กะทิสด และไข่ไก่ 5-6 ฟอง มาผสมลงไปในครก เพื่อตำให้ส่วนผสมได้คลุกเคล้ากันจนเป็นเนื้อเดียว ทำให้บรรยากาศการตำข้าวครบครั้งนี้เป็นไปด้วยคึกคักและสนุกสนาน   

นางสุดา โพธิวงศ์ อายุ 53 ปี ชาวบ้านวังหินพัฒนา บอกว่า การตำข้าวควบ ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นของบรรพบุรุษปู่ย่าตายายที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน มักจะทำกันปีละหน ช่วงนี้ก็จะเห็นชาวบ้านพากันตำข้าวควบกันหลายครอบครัว เพราะใกล้งานประเพณีสงกรานต์ เข้ามาทุกที ข้าวควบเมื่อนวดเป็นแผ่นๆ ตากแห้งแล้ว จะนำไปผิงไฟอุ่นให้สุก แผ่นข้าวควบที่สุกแล้วจะขยายออกเป็นแผ่นใหญ่ คนสมัยแต่ก่อนไม่มีร้านสะดวกซื้อไม่มีขนมนมเนย ก็จะทำข้าวควบไว้กินกันตามบ้านในช่วงประเพณีปี๋ใหม่เมือง เป็นขนมขบเคี้ยว   เพื่อเตรียมไว้ไปทำบุญถวายพระที่วัดในวันมหาสงกรานต์ หรือวันสังขารล่อง ตามความเชื่อแต่เก่าก่อนที่ยึดถือปฏิบัติกันมา และนำไปเป็นของฝากให้กับผู้สูงอายุในวันรดน้ำดำหัว เพื่อแสดงถึงความกตัญญู สำนึกในบุญคุณที่เคยอุปการะเลี้ยงดูกันมา ตามความเชื่อโบราณประเพณี การได้ถวายข้าวควบให้กับพระที่วัดและแจกจ่ายให้กับ   ผู้เฒ่าผู้แก่คนสูงอายุ เชื่อกันว่าจะช่วยหนุนค้ำจุนให้บ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุก ควบบ้าน ควบเมือง ให้เกิดความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว

สำหรับการทำข้าวควบทำจากข้าวเหนียวนึ่งสุกแล้วเท่านั้น ส่วนผสมด้วยการปรุงรสชาติตามความชอบ น้ำหนัก 3 กิโลกรัม สามารถนำไปนวดเป็นแผ่นๆ ได้มากถึง 30 แผ่น การใช้ครกมองตำแต่ละครั้งต้องใช้เวลาตำนานเกือบชั่วโมง เพื่อให้ส่วนผสมได้คลุกเคล้ากัน จากนั้นก็จะนำไปปั้นเป็นก้อนๆ ขนาดเท่ากำปั้น แล้วใช้มือนวดบนถาดที่คลุมด้วยแผ่นพลาสติกใส เพื่อให้ขยายตัวออกเป็นแผ่นใหญ่ให้ได้มากที่สุด ส่วนใหญ่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 7 นิ้ว จากนั้นก็จะนำไปวางบนไพหญ้าคาที่ใช้เป็นฐานรองพื้นช่วยทำให้แห้งไว นำไปตากแดดให้แห้ง หมั่นพลิกแผ่นข้าวควบแห้งสนิททั้งหน้า หลัง จากนั้นก็จะนำไปใส่ถุงสำหรับแบ่งปันให้กับคนที่มาช่วยกัน นำไปเก็บไว้ที่บ้าน เป็นการถนอมอาหารอย่างหนึ่ง หากจะขายปลีกก็ขายกันในราคาแผ่นละ 15 บาท ปีนี้แพงไปนิด เพราะน้ำกะทิที่ได้จากมะพร้าวแห้งมีราคาแพง และก็หายากด้วย โดยในวันที่ 11-12 เมษายน ก็จะนำผิงไฟ เพื่อเตรียมนำไปทำบุญถวายพระในวันรุ่งขึ้น ซึ่งเป็นวันมหาสงกรานต์ 13 เมษายน และก็จะนำมอบให้กับผู้สูงอายุในวันรดน้ำดำหัวตามประเพณีซึ่งตรงกับวันที่  15 เมษายน และเป็นวันครอบครัวอีกวันหนึ่งอีกด้วย นอกจากการประเพณีการถวายข้าวควบเพื่อความเป็นสิริมงคลตามความเชื่อที่ว่า “ควบบ้าน ควบเมือง” แล้ว ยังถือว่าเป็นกุสโลบายอย่างหนึ่งที่บรรพบุรุษ ต้องการให้เด็ก และผู้สูงอายุได้มีขนมสำหรับไว้รับประทานในยามว่าง เพราะคนในสมัยก่อนไม่มีขนมกรุบกรอบได้กิน เหมือนเช่นที่หาซื้อได้ตามร้านขายของชำและร้านสะดวกทั่วไป.

ภาพ-ข่าว นายชัยวัฒน์ เป๋าสมบัติ ผู้สื่อข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ รายงาน