เคยเห็นไหม!? เดินเท้าไสเคยในทะเล มาแปรรูปทำกะปิเกาะช้าง สานต่อวิถีบรรพบุรุษ หารายได้เสริมให้แก่ครอบครัว (มีคลิป)

ตราด/ที่บ้านคลองสน ม.3ต.เกาะช้าง อ.เกาะช้าง จ.ตราด ยังมีชาวประมงพื้นบ้านบางราย สืบสานวิถีชีวิตดั้งเดิมของบรรพบุรุษ โดยนำภูมิปัญญาบรรพบุรุษในการจับเคยมาทำกะปิด้วยการเดินเท้าเปล่าในทะเล ไสเคยที่อาศัยอยู่ในทะเลริมชายหาด มาแปรรูปเป็นกะปิเกาะช้าง จำหน่ายหารายได้เสริมให้ครอบครัว ในจำนวนนี้มีนายแดง หรือนายมณเฑียร แสงโรจน์ หนุ่มใหญ่อายุ 48 ปี กับนางแฟลี่ โทรัต คู่ชีวิต อายุ 45ปี สองสามีภรรยา ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้านอวนกุ้ง อวนปูและตกปลา เป็นการทำประมงพื้นบ้านในช่วงเวลาปกติ แต่ช่วงนี้เป็นช่วงทะเลเรียบหลังลมมรสุม ทำให้มีฝูงเคยถูกพายุพัดเข้าฝั่งเป็นจำนวนมาก นายมณเฑียร จึงอาศัยภูมิปัญญาบรรพบุรุษ มาใช้ในการจับเคยมาแปรรูปเป็นกะปิหารายได้ให้ครอบครัวดังกล่าว

สำหรับการจับเคยโดยนำภูมิปัญญาบรรพบุรุษมาใช้ นายมณเฑียร เล่าให้ฟังว่า ก่อนอื่นต้องมีอุปกรณ๋ในการจับเคย โดยนำไม้ไผ่ต้นเล็กๆ ความยาวประมาณ3-4เมตรมาทำเป็นคันรุน ใช้เชือกมัดติดกันตรงกลางค่อนข้างไปทางโคนไม้ไผ่ ที่ใช้เป็นด้ามจับไสเคย ส่วนปลายใช้ไม้เล็กๆลักษณะโค้งงอ เป็นปลายคันรุน สำหรับไสลงพื้นทรายเดินไปในน้ำเพื่อจับเคย และมีอวนตาถี่มัดติดกับคันรุน ลักษณะปากกว้าง และเย็บปลายเป็นถุงยาว ใช้เชือกมัดปลายไว้เพื่อให้เคยที่ไสไปในน้ำเข้าไปติดอยู่ หลังจากนั้นจะนำอุปกรณ์ดังกล่าวเดินไสไปตามริมชายหาดที่พื้นส่วนใหญ่เป็นทราย ในระดับน้ำลึกประมาณเพียงอก เดินไสเคยไปได้ประมาณกว่า10นาที จะต้องหยุดไส เอาเคยที่ได้ใส่กระชังที่ลอยน้ำตามหลัง เพื่อไม่ให้เคยตาย และเมื่อเห็นว่าได้เคยมากพอแล้วจะหยุดพัก แยกเคยออกจากขยะที่ปะปนมาในกระชัง โดยค่อยๆช้อนเอาเศษขยะออกจากระชัง หากปล่อยให้เคยตายจะปะปนกับขยะแยกไม่ได้ นายมณเฑียร บอกว่าการไสเคยด้วยการเดินเท้าเป็นสิ่งที่ตนเองเรียนรู้ จดจำมาจากบรรพบุรุษที่สืบทอดกันมาหลายรุ่น ชาวประมงในปัจจุบัน หันมาใช้เรือยนต์จับเคยกันแทนแล้ว แต่ตนเองเห็นว่าวิธีนี้ไม่ต้องลงทุน ลงเพียงแรงอย่างเดียว แม้จะได้เคยวันละไม่กี่สิบกก.ก็ทำให้มีรายได้ให้ครอบครัว ขณะนี้ไสเคยมาทำกะปิได้เกือบ200กก.แล้ว โดยขายกะปิสำเร็จรูป ในราคากก.ละ150บาท ปีนี้กะว่าจะไสเคยมาทำกะปิให้ได้สัก3-400กก. นายมณเฑียรบอกต่อว่า ต้นทุนต่ำ แต่ใช้แรงมาก แม้จะเหน็ดเหนื่อยแต่ก็มีความสุขเพราะมีรายได้จากการไสเคยทำกะปิและได้สืบสานวิถีบรรพบุรุษให้อนุชนคนรุ่นหลังศึกษาเรียนรู้และอยู่คู่ชุมชนบ้านคลองสนตลอดไป

สำหรับการนำเคยมาทำกะปิ นางแฟลี่ ภรรยาของนายมณเฑียร บอกว่า ก่อนอื่นต้องนำเคยที่จับได้ มาทำความสะอาดอีกครั้งด้วยการเลือกเศษขยะออกให้หมด หลังจากนั้น จึงนำเคยมาเคล้ากับเกลือและหมักใส่ถังไว้ 2 คืน จึงนำออกตากแดดให้แห้งพอดี จึงนำมาเข้าเครื่องโม่ ให้เคยละเอียดเป็นกะปิ และนำใส่ถังหมักไว้ประมาณ1-2สัปดาห์ หลังจากนั้นจะนำกะปิมาแบ่งใส่กระปุกๆละครึ่งกก.ขายให้ลูกค้ากระปุกละ80บาท แต่ถ้าลูกค้าไม่เอาแบบเป็นกระปุกก็จะใส่ถุงขายให้เป็นกก.ๆละ130บาท นางแฟลี่บอกว่ากะปิเกาะช้างขายดี เพราะมีคุณภาพดี สีสวย กลิ่นหอม รสกลมกล่อม เก็บไว้ได้นาน2-3ปี ไม่มีสารกันบูด เพราะใส่เกลือได้พอดี แต่ปัจจุบัน กะปิเกาะช้างมีน้อยไม่พอกับความต้องการของผู้บริโภค จึงมีพ่อค้าหัวใส นำกะปิจากท้องที่อื่น มาแอบอ้างเป็นกะปิเกาะช้าง ติดฉลากเป็นกะปิเกาะช้าง วางขายตามร้านขายของฝากตามท่าเทียบเรือและสถานที่ท่องเที่ยวบนเกาะช้าง จึงอยากฝากถึงพ่อค้าว่า หยุดนำกะปิจากนอกพื้นที่มาขายเป็นกะปิเกาะช้าง เพราะทำให้ผู้บริโภคได้กะปิที่ไม่มีคุณภาพ และเป็นการทำลายชื่อเสียงของกะปิเกาะช้างด้วย ส่วนผู้บริโภคนักท่องเที่ยว ควรซื้อกะปิจากชาวบ้านในชุมชน หรือเพื่อ่ให้แน่ใจ ควรเปิดฝากระปุกกะปิดู ดมกลิ่นกะปิว่ามีกลิ่นหอม สีกะปิแดงเข้มปนน้ำตาล จะเป็นกะปิเกาะช้างแท้ๆ

ภาพ/ข่าว พูลศักดิ์ บุญลอย ผู้สื่อข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ จังหวัดตราด