สืบสานอนุรักษ์..ให้คงอยู่สืบไป!! ชาวบ้านร่วมกันอนุรักษ์ ประเพณีโบราณทำขวัญ "ข้าวตั้งท้อง" (ชมคลิป)

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า  ที่วัดลาย ต.ทุ่งหลวง อ.คีรีมาศ จ.สุโขทัย ชาวบ้านร่วมกันอนุรักษ์ประเพณีโบราณ ที่กำลังจะศูนย์หายไปคือ ประเพณี การทำขวัญข้าวตั้งท้อง ซึ่งมักจะทำกันในช่วงเทศกาลออกพรรษา โดยชาวบ้านจะมาร่วมทำบุญตักบาตรเนื่องในวันออกพรรษากันจำนวนมาก และหลังจากทำบุญตักบาตรในช่วงเช้าเสร็จแล้วก็จะมีการฟังเทศน์มหาชาติจำนวน 13 กัณฑ์ ซึ่งจะมีเจ้าภาพในแต่ละกัณฑ์ ชาวบ้านจะนำสิ่งของต่างๆใส่ในกัณฑ์เทศน์รวมถึงผลไม้ต่างๆด้วย และผลไม้เหล่านี้ก็จะนำมา เป็นเครื่องถวายแก่พระแม่โพสพหรือการทำขวัญข้าว โดยจะนำผลไม้ต่างๆจากกัณฑ์เทศน์ มาหั่นเป็นชิ้นเล็กๆพอประมาณ ใส่ในชะลอมทาน ขนาดพอเหมาะเพื่อจะนำไปทำขวัญข้าวในวันรุ่งขึ้น

ซึ่งชาวตำบลทุ่งหลวงส่วนใหญ่มีอาชีพทำนา จะนิยมทำขวัญข้าวในช่วงวันออกพรรษา ซึ่งประเพณีทำขวัญข้าวจะมีอยู่ 2 ช่วง คือ ช่วงที่ข้าวตั้งท้อง และช่วงข้าวพร้อมเกี่ยว โดยในแต่ละช่วงจะมีเครื่องเซ่นไม่เหมือนกัน เครื่องเซ่นของการทำขวัญข้าวตอนตั้งท้อง ด้วยความเชื่อที่ว่า แม่โพสพเป็นมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตเช่นเดียวกัน พอข้าวตั้งท้อง จึงเชื่อว่าจะอยากทานอาหารเหมือนคนท้อง สิ่งที่ขาดไม่ได้ในเครื่องเซ่นในช่วงดังกล่าวจึงเป็นของรสเปรี้ยว อ้อย น้ำมะพร้าว และผลไม้ต่างๆ นอกเหนือจากหมาก พลู ธงกระดาษสีต่างๆ ผ้าแดง ผ้าขาว ใส่ลงในชะลอมเล็ก ๆ มีดอกไม้ และเส้นด้ายสีแดงและสีขาวเพื่อผูกเครื่องเซ่นเข้ากับต้นข้าว

และด้วยความเชื่อว่าแม่โพสพเป็นผู้หญิง โดยคนที่ทำพิธีมักจะเป็นผู้หญิงเจ้าของที่นา หลังจากมัดโยงเครื่องเซ่นกับต้นข้าวด้วยด้ายสีแดงและด้ายขาวเข้าด้วยกันแล้ว ผู้ทำพิธีจะพรมน้ำหอมแป้งร่ำที่ต้นข้าว จากนั้นจึงจุดธูปปักลงบนที่นาพร้อมกล่าวคำขอขมาต่าง ๆ แล้วแต่ที่จะนึกได้ ส่วนมากก็จะเป็นการบอกกล่าวถึงสิ่งที่กำลังจะทำ เช่น ขอให้มีรวงข้าวสวย มีข้าวเยอะ ๆ ให้ผลผลิตสูง ๆ เมื่อพูดทุกอย่างที่อยากพูดจบแล้วก็ต้องกู่ร้องให้แม่โพสพรับทราบเจตนาดัง ๆ อันเสร็จพิธีในการทำขวัญข้าวตั้งท้องที่ทำสืบต่อกันมาแต่โบราณ

ข่าว/ภาพ  นิเวช  กิจภพเลิศศิลป์  ผู้สื่อข่าวภูมิภาคสุโขทัย สำนักข่าวทีนิวส์