อย่าให้หายไปกับกาลเวลา..!! จ้องแดงโบราณ รอคนรุ่นใหม่สานต่อ

จ้องแดงโบราณรอคนรุ่นใหม่สานต่อ หลังพบว่าเหลือสล่าหลักเพียงไม่ถึง 10 ราย แต่ละรายล้วนเป็นคนรุ่นเก่า ร่มแดง หรือจ้องแดงโบราณ  บ้านดอนเปา ตำบลดอนเปา อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ กำลังจะสูญหายไปกับกาลเวลา อีกหนึ่งภูมิปัญญาที่สืบทอดต่อกันหลายร้อยปี ที่เหลือเพียงสล่ารุ่นสุดท้ายวัย 62 ปี ที่วิตกกังวลว่าคนรุ่นใหม่ไม่หันมาอนุรักษ์เพราะความยากต้องใช้เวลาในการผลิต

ที่ ศูนย์หัตถกรรมร่มโบราณจ้องแดง บ้านดอนเปา  ตำบลดอนเปา อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ ที่ตอนนี้มีสล่า หรือช่างทำเหลือเพียง 1 ราย คือนายวิเชิญ แก้วเอี่ยม อายุ 62 ปี พร้อมภรรยาที่ยังช่วยกันผลิตจ้องแดงแบบโบราณ คงสืบสานภูมิปัญญาของคนรุ่นเก่าไว้ ที่มีมานานกว่า 6 ช่วงอายุคนนับหลายร้อยปี ที่กำลังจะหายไปกับกาลเวลา

นายวิเชิญ กล่าวว่าจ้องแดง เป็นอีกหนึ่งอาชีพของชาวบ้านดอนเปามานาน โดยตนได้สืบทอดมาจากพ่อตากว่า 30 ปี แต่พ่อตาได้เสียชีวิตไป ซึ่งรวมไปถึงน้องภรรยาที่ทำเป็นก็เสียชีวิตไปเช่นกัน คงเหลือแต่ตนเองที่เป็นสล่าหลักในการผลิตในหมู่บ้านนี้ และที่ยังมีเหลืออยู่จะเป็นคนรุ่นเก่าหรือผู้สูงอายุไม่ถึง 10 ราย ซึ่งมีรางวัลการันตีมากมาย

โดยวิธีของการทำจ้องแดงเริ่มจากตัดไม้ไผ่ ผ่าไม้ เหลาไม้กลอน เหลาก้าน ทำหลอดล่างและหลอดบน บนสุดเป็นจิกสีดำ ซึ่งหลังจากกระบวนการแรกแล้วเสร็จก็จะมาประกอบเป็นโครงซึ่งต้องใช้ความชำนาญใช้เวลาให้โครงออกมาสวยงามคงทนเพราะต้องใช้ด้ายมัดด้วยมือทุกขั้นตอน แล้วนำไปตากแดดกันรา โดยขึ้นตอนนี้ก็ขึ้นอยู่กับแสงแดดเป็นปัจจัยหลัก ก่อนจะมาใส่ผ้า แต่เดิมเป็นกระดาษสา และใช้สีชาดซึ่งเป็นสีแดงมาทา แต่ปัจจุบันราคาแพงในประเทศไทยก็หาไม่ได้ต้องซื้อจากเมียนม่า จึงนำผ้าและใช้สีน้ำมันมาแทนแต่ให้ได้สีเหมือนดังเดิมมากที่สุด ส่วนความคงทนนั้นได้นานถึง 10 ปี หากดูแลรักษาไว้อย่างดี

ทั้งนี้จุดเด่นของจ้องแดงโบราณบ้านดอนเปา ที่ตัวหลอดด้านในมีการสานด้วยด้าย ที่ต้องใช้ความชำนาญเป็นอย่างมาก ทำให้แต่ละคันกว่าจะออกมาได้จนจบกระบวนการ 1 คัน ใช้เวลา 1 วัน แต่ปัจจุบันจะแบ่งกันทำในแต่ละขั้นตอนเพื่อให้ได้ปริมาณตามคำสั่ง เพราะจ้องแดงจะมีแต่ยอดสั่งเท่านั้นจะผลิตออกขายเองน้อยมากในแต่ละเดือนได้ 100- 120 คัน ก็มีตั้งแต่ราคา 400 - 1,800 บาท ตั้งแต่ 14 - 40 นิ้ว โดยเฉพาะจ้องแดงติดตั้งสนามนิยมสั่งมาก

ซึ่งในปัจจุบันพร้อมสืบสานภูมิปัญญาให้กับเยาวชนคนรุ่นใหม่หากสนใจเข้ามาศึกษาเรียนรู้เพราะเหลือสล่าทำจริงเพียงไม่ถึง 10 คนแต่ทำหลักเหลือเพียงตนเองเพียงคนเดียวกับครอบครัว ส่วนคนรุ่นใหม่ส่วนใหญ่จะออกไปทำงานนอกบ้านเพราะการทำจ้องแดงโบราณนั้นต้องใช้เวลากว่าจะผลิตออกมาได้เพียง 1 คันต่อวันหากทำครบกระบวนเพียงคนเดียว สำหรับตนก็จะคงอนุรักษ์การทำจ้องแดงโบราณของบ้านดอนเปาไว้และพร้อมถ่ายทอดภูมิปัญญาที่มีมากว่าหลายร้อยปีไม่ให้หายไปกับกาลเวลา

ภาพ/ข่าว  ศิระ วีรตันตยาภรณ์ และกานต์พิชชา สลับ ผู้สื่อข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ จ.เชียงใหม่