รายงานพิเศษ โศกนาฏกรรมบนสายน้ำ แม่น้ำปราจีนบุรี หลังเปิดประตูระบายน้ำคลองสารภี ตลอดทศวรรษ พบปลา-กุ้งแม่น้ำตายมหาศาลล่าสุด เกิดอีกครั้ง!!

จากสภาพปัญหาน้ำเน่าเสีย ในแม่น้ำปราจีนบุรี   ตลอดระยะทางตั้งแต่ประตูน้ำคลองสารภี อ.เมืองปราจีนบุรี  จ.ปราจีนบุรี  ถึง อ.บ้านสร้าง   กว่า 20 กม.    โดยพบปลา,กุ้งแม่น้ำ,ปลาเลี้ยงกระชังตาย  นับ 1,000 ตัน   มีมาช้านานแล้ว   จะเป็นหลังจากที่มีการเปิดระบายน้ำ  ลงสู่แม่น้ำปราจีนบุรีในทุก ๆ ปี    เพิ่งมาเงียบหายในระยะ 2-3 ปีก่อนหน้านี้เอง   

และ  เกิดปัญหาอีกครั้ง !!!  ระหว่างวันที่ 15 -19 พ.ย.60   เมื่อ มีการแชร์ผ่านเฟสบุ๊ค โดยผู้ใช้ขื่อว่า “อบต.กุ๊ก” (  https://www.facebook.com/profile.php?id=100007052237446)   ระบุพบปลา,กุ้งแม่น้ำ,ปลาเลี้ยงกระชังในแม่น้ำปราจีนบุรี  ลอยหัวเกยตลิ่ง-ตาย  จำนวนมหาศาล!!!  พบชาวบ้านพากันใช้แห,สวิง,ฉมวก,พายเรือ หรืออยู่บนฝั่งหากันได้คนละนับ 100 กก./วัน 

ที่มาของปัญหานี้    คือการเปิดบานประตูระบายน้ำจากคลองสารภี  เพื่อระบายน้ำให้ชาวนาได้สามรถเก็บเกี่ยวผลผลิตนาข้าว  ที่จะมีการเปิดบานประตูในระหว่างทุกเดือน พฤศจิกายน – ธันวาคม    ของทุก ๆ ปี   โดยระบายน้ำจากคลองสารภีลงสู่แม่น้ำปราจีนบุรี

น้ำจะไหลจากเขต อ.เมืองปราจีนบุรี ผ่าน อ.บ้านสร้าง ในช่วงดังกล่าวนี้   ปลาธรรมชาติทั้งปลาผิวน้ำ ,ปลาน้ำลึก ,กุ้งแม่น้ำ จะพากันลอยหัว-เกยตลิ่ง  เพื่อหาอากาศหายใจ  เนื่องจากปริมาณออกซิเจนในน้ำต่ำ  ทันทีที่น้ำเน่าเสียไหลผ่าน   ตัวไหนที่ปรับสภาพไม่ได้ก็จะทยอยตายขาวโพลนเกลื่อน-เหม็นเน่าตลบอบอวนตลอดแม่น้ำ  

ช่วงที่ปลาลอยหัว หรือ กุ้งแม่น้ำลอยเพื่อหายใจนี้  ชาวบ้าน จะพากันล่องเรือพาย หรือ เรือเครื่อง หรือเลาะเลียบตามตลิ่ง ใช้เครื่องมือหาปลาชนิดต่าง ๆ อาทิ สวิง,แห,ฉมวก จับไปเป็นอาหาร หรือ ได้มากก็ขาย  สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ

ที่ผ่านมา   ยังหาข้อสรุปได้ไม่ชัดเจน  ว่าสภาพน้ำเสียนี้  เกิดมาจากสาเหตุใด  มีการตั้งสมมุติฐาน  ว่า  ...มาจากซากพืชผลผลิตข้าว -ปุ๋ย-ยาฆ่าแมลงที่ตกค้าง หรือสะสมในน้ำเหนือคลองสารภี ที่สะสมทั้งในเขต อ.ปากพลี จ.นครนายก และ จากฝั่ง อ.เมืองปราจีนบุรี จ.ปราจีนบุรี  หรือ  อาจมาจากโรงงานอุตสาหกรรม ที่ถูกปล่อยออกมา  หลังเปิดบานประตูน้ำ

 

 

 

ในการแก้ไขปัญหาก่อนนี้   โดยใช้ภูมิปัญญาชาวบ้าน  กล่าวคือ   เมื่อเปิดบานประตูระบายน้ำจากคลองสารภี จะค่อยๆ หรี่บานประตูทีละน้อย  ในการปล่อยน้ำให้เจือจาง  จากประตูระบายน้ำคลองสารภีไหลที่อยู่เหนือน้ำไหลลงแม่น้ำปราจีนบุรี เพื่อปรับสภาพน้ำ  และป้องกันตะกอนเหนือบานประตูน้ำคละคลุ้ง  จนน้ำด้านล่าง –ปลาสามารถปรับสภาพได้  จึงจะค่อย ๆ ปล่อยเพิ่มปริมาณให้มากขึ้น ๆ  

นายชัยวรรณ นิยม นายอำเภอบ้านสร้าง  กล่าวว่า   “   ในช่วงเดือน พ.ย. ของทุกปี น้ำในแม่น้ำปราจีนบุรีที่ไหล่ผ่านอำเภอบ้านสร้าง ความยาวประมาณ 50 กิโลเมตร มักจะประสบปัญหาคุณภาพน้ำต่ำ ปริมาณออกซิเจนในน้ำ (DO)  มีน้อยต่ำกว่ามาตรฐาน (ต่ำกว่า 3 mg/l) ทำให้สัตว์น้ำทั้ง กุ้งแม่น้ำ และปลาชนิดต่างๆ ตายในแต่ละปีเป็นจำนวนมาก ทั้งนี้สาเหตุประการหนึ่งน่าจะมาจากการเปิดประตูระบายน้ำคลองสารภี 

 

เพื่อระบายน้ำหลังฤดูการทำนา เพื่อให้ชาวนาได้เก็บเกี่ยวข้าว ออกจากทุ่งสารภี ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 30,000 ไร่เศษ ซึ่งน้ำที่ออกมาจากทุ่งสารภีมีคุณภาพค่อนข้างต่ำ ปริมาณออกซิเจนน้อย อันเนื่องมาจากการย่อยสลายของอินทรียวัตถุ การเติมสารจุลินทรีย์ หรือ EM ในวันนี้จะช่วยบำบัดน้ำให้มีกลับมามีคุณภาพ และปริมาณออกซิเจนเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับมาตรฐาน ต่อไป”นายชัยวรรณกล่าว

จึงเป็นปัญหา   ในการหาทางออกร่วมกัน  ของผู้ใช้น้ำแม่น้ำปราจีนบุรี  เพราะน้ำจะไหลจากแม่น้ำปราจีนบุรีมาบรรจบกับแม่น้ำนครนายก ที่ปากน้ำโยทะกา รวมกันเป็น  แม่น้ำบางปะกง  ไหลผ่าน จ.ฉะเชิงเทรา ก่อนลงปากอ่าวไทย  เพราะเป็นเรื่องปัญหาสิ่งแวดล้อม ที่ทำลายระบบนิเวศน์อันยิ่งใหญ่อันเป็นโศกนาฏกรรมของลุ่มน้ำบางปะกงมาช้านาน  และแหล่งอาหาร – น้ำอุปโภค-บริโภคนี้ คนในภูมิภาคนี้ ต้องกินต้องใช้  .คงไม่มีการโยนกันไปมาว่า  ปัญหามาจากภาคเกษตรกรรม หรือ ภาคอุตสาหกรรม  ควรเร่งระบุ หรือ ชี้ชัด แก้ไขในระยะยาวต่อไป

 

ภาพ - ข่าว  มานิตย์   สนับบุญ / ณัฐนันท์/ทองสุข  สิงหืพิมพ์/ผู้สื่อข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ จ.ปราจีนบุรี