กลัวประวัติซ้ำรอย !! กลุ่มคนรักษ์ดงสิงห์รวมตัว ถือป้ายคัดค้านโรงไฟฟ้าขยะ หวั่นเกิดผลกระทบในอนาคตเหมือนโรงไฟฟ้าชีวมวล (คลิป)

เมื่อวันที่ ๑๗ มกราคม ๒๕๖๑ ที่ผ่านมา กำนันผู้ใหญ่บ้าน แกนนำชุมชน ชาวบ้าน พร้อมด้วยสภาองค์กรชุมชนตำบลดงสิงห์ อำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด ได้พากันเข้ายื่นหนังสือขอยับยั้งการออกใบอนุญาตการก่อสร้างโรงงานขยะไฟฟ้าในเขตพื้นที่ตำบลดงสิงห์  และเดินทางเข้าร่วมประชุมขอคำแนะนำปรึกษา โรงงานขยะไฟฟ้าในกรณีพื้นที่ตำบลดงสิงห์ กับ บริษัทสยามพาวเวอร์ร้อยเอ็ด ต่อคณะกรรมการผู้ใช้พลังงานประจำเขต (คพข.) ณ. ห้องประชุม การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคจังหวัดร้อยเอ็ด เนื่องจากชาวบ้านวิตกกังวนกลัวเหตุเกิดส่งผลกระทบในอนาคต ด้านสิ่งแวดล้อม มลพิษอากาศ ด้านควานเป็นอยู่อาศัยชุมชน  บึงหนองน้ำ ลำน้ำชี ป่าไม้ชุมชน ด้านคมนาคม ถนนสัญจรไปมา รวมไปถึงระบบนิเวศวิทยา ทั้งคนและสัตว์ ผลกระทบที่จะส่งตามมาอีกมากมายที่จะก่อเกิดขึ้นในพื้นที่ตำบล ระดับอำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด

เพราะโครงการพัฒนานั้นสามารถคำนึงถึงสิ่งแวดล้อมไปพร้อมๆ กับการทำกำไรได้ แต่ถ้าหวังเพียงผลตอบแทนเฉพาะหน้า แล้วในระยะยาวทิ้งปัญหาเอาไว้ให้ลูกหลานช่วยกันแก้ จะถือว่าเป็นโครงการที่เหมาะสมหรือไม่

 

 

 

 

 

 

ซึ่งโดยคำสั่ง คสช. สามฉบับที่มีผลต่อสิ่งแวดล้อมและวิถีชุมชนโดยตรง ก็คือ คำสั่งฉบับที่ ๓,๔ และ ๙/๒๕๕๙ ที่ภาคประชาสังคมและประชาชนในหลายพื้นที่ออกมาคัดค้านแทบจะทันทีที่มีประกาศออกมา แต่จริงๆ แล้ว ก่อนหน้าคำสั่ง คสช. เมื่อปลายปี ๒๕๕๘ ที่ผ่านมา มติของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ และประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่มีผลให้โครงการโรงไฟฟ้าขยะมูลฝอยทุกกำลังการผลิต ไม่ต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment: EIA) จากเดิมกรณีมีกำลังการผลิตไฟฟ้าตั้งแต่ ๑๐ เมกะวัตต์ขึ้นไป ต้องจัดทำรายงาน EIA โดยให้ดำเนินการตามประมวลหลักการปฏิบัติ (Code of Practice: CoP) แทน

คำสั่งซึ่งมีผลปลดล็อคโรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนที่ใช้ขยะมูลฝอยเป็นเชื้อเพลิง หรือ “โรงไฟฟ้าขยะ” ก็คือ คำสั่ง คสช. ที่ ๔/๒๕๕๙ ในการยกเว้นผังเมืองสำหรับกิจการพลังงานและขยะ พูดง่ายๆ ว่า จากนี้ไป สามารถตั้งโรงไฟฟ้าขยะในพื้นที่ที่ผังเมืองไม่อนุญาตได้ทันที ขยะที่คัดแยกแล้วจะถูกนำเข้าเตาเผา แล้วนำความร้อนไปผลิตไฟฟ้าด้วยไอน้ำ ปกติขยะสด ๓๐๐ ตัน จะแยกเป็นขยะที่เข้าเตาเผาจริงได้ ๑๐๐ ตัน ซึ่งจะออกมาเป็นพลังงาน ๑ เมกะวัตต์

เมื่อเสร็จสิ้นกระบวนการเผา ขยะจะถูกแปรสภาพเป็นเถ้าหนักและเถ้าลอย ประมาณ ๒๐-๔๐ เปอร์เซ็นต์ของขยะที่เผา ซึ่งต้องผ่านการตรวจสอบปริมาณไดออกซิน ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็ง รวมถึงโลหะหนักอื่นๆ ขี้เถ้าที่ได้ต้องนำไปฝังกลบในบ่อขยะได้มาตรฐาน

นอกจากขี้เถ้า ข้อมูลมลพิษที่ปล่อยสู่สิ่งแวดล้อม โดยสำนักงานคุ้มครองสิ่งแวดล้อมสหรัฐ (US Environmental Protection Agency: US EPA) จากการสำรวจเตาเผาและโรงไฟฟ้าจากขยะสองแห่ง ประจำปี ๒๐๑๓ พบมลพิษที่มีอันตรายสูง เช่น ไดออกซิน สารหนู แบริลเลียม แคดเมียม โครเมียม ตะกั่ว ปรอท ฝุ่นละอองขนาดเล็ก และก๊าซที่มีฤทธิ์เป็นกรด

 

 

 

 

 

นอกจากนั้น กิจการโรงไฟฟ้าขยะต้องใช้น้ำในปริมาณไม่น้อย โดยทุกๆ ๑ เมกะวัตต์ ใช้น้ำ ๑๒๐ ลูกบาศก์เมตร โรงไฟฟ้าส่วนใหญ่ที่กำลังจะตั้งอยู่ในข่ายไม่เกิน ๑๐ เมกะวัตต์ (โครงการก่อนปี ๒๕๕๘ เพื่อต้องการเลี่ยง EIA) ส่วนของเสียอื่นๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการ อาทิ กากตะกอนและน้ำเสีย ก็ต้องผ่านการบำบัดอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ

ตามแผนแม่บทการจัดการขยะมูลฝอยของประเทศ พ.ศ. ๒๕๕๙-๒๕๖๔ โดยกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) จากนี้ไป ประเทศไทยจะมีโครงการโรงไฟฟ้าขยะทยอยก่อสร้าง ๕๓ แห่ง โดยรัฐต้องควักเงินลงทุนราว ๙๔,๖๐๐ ล้านบาท และเอกชนร่วมทุนอีกประมาณ ๘๔,๐๐๐ ล้านบาท

“มีการวางแผน ๕๓ โรง ทะเลาะกันไปแล้วหลายพื้นที่ แล้วจะมีโรงไฟฟ้าเช่นนี้ไปขึ้นตามที่ต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ในร่างของกรมควบคุมมลพิษอีกหลายพื้นที่

แนวคิด “เปลี่ยนขยะเป็นพลังงาน” เป็นเรื่องน่าสนใจ แต่เมื่อเทียบผลได้ผลเสีย อาจจะต้องกลับมาคิดให้มากๆ เพราะสิ่งที่ได้จากการคัดแยกขยะไม่เต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ หรือมีการปนเปื้อนขยะพิษหรือกากอุตสาหกรรมอันตราย เมื่อผ่านการเผาจะยิ่งก่อมลพิษ ไม่ว่าจะเป็นสารไดออกซิน ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็ง สารตะกั่ว ปรอท และโลหะหนักอื่นๆ ส่วนก๊าซจากการเผาไหม้ ก็สร้างมลพิษทางอากาศเพิ่มขึ้น ขณะที่น้ำเสียหรือกากตะกอน ก็อาจปนเปื้อนสารอันตราย และต้องการการจัดการอย่างถูกต้อง

ซึ่งขณะนี้ในกรุงเทพฯ อยู่ระหว่างการก่อสร้างโรงไฟฟ้าขยะในเขตหนองแขม ด้วยระบบเผาตรงไม่ต่ำกว่าสองโรง ได้แก่ โครงการโรงไฟฟ้าขยะชุมชน โดยบริษัท C&G Environmental Protection (ประเทศจีน) กำลังการผลิต ๗ เมกะวัตต์ [สถานะ: กำลังก่อสร้าง]

โครงการโรงไฟฟ้าขยะชุมชน โดยบริษัทจากประเทศญี่ปุ่น กำลังการผลิต ๒๐ เมกะวัตต์ [สถานะ: ระหว่างเจรจาขออนุมัติ]

ส่วนโรงไฟฟ้าขยะที่ตำบลเชียงรากใหญ่ อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี วางแผนก่อสร้างสามโรง กำลังการผลิตโรงละ ๙.๙ เมกะวัตต์ ขณะนี้มีชาวบ้านที่อาศัยอยู่ใกล้พื้นที่ทำการก่อสร้างรวมตัวกันคัดค้าน เนื่องจากโครงการจะตั้งห่างจากชุมชนในรัศมีไม่เกิน ๒ กิโลเมตรเท่านั้น

ที่สำคัญ โครงการนี้ตั้งอยู่ไม่ห่างจากจากสถานีน้ำดิบสำแล และโรงงานสูบน้ำดิบของการประปาส่วนภูมิภาค ซึ่งอยู่ในเขตอนุรักษ์แหล่งน้ำดิบเพื่อการประปานครหลวง ตามมติคณะรัฐมนตรี พ.ศ. ๒๕๒๒ ที่ถือเป็นต้นทางน้ำประปาของคนกรุงเทพฯ

เรื่องน่าห่วงขณะนี้คือ โรงไฟฟ้าขยะเหล่านี้ ไม่ว่าจะใหญ่แค่ไหน ก็สามารถตั้งได้ทุกที่ เพราะคำสั่ง คสช. ที่ ๔/๒๕๕๙ ปลดล็อกให้แล้วเรียบร้อย

 

 

 

 

แกนนำชุมชน เปิดเผยว่า โดยที่ผ่านมาอ้างว่า มีการจัดเวทีประชุมประชาพิจารณ์ ในพื้นที่เทศบาลตำบลดงสิงห์ ทางบริษัท ได้มีการออกทำแบบสอบถาม แบบทำประชาพิจารณ์ ให้กับชาวบ้านในพื้นที่ตำบลดงสิงห์ เมื่อวันที่ ๑๕ ธันวาคม ๒๕๖๑ ที่ผ่านมา ซึ่งมีชาวบ้านเข้าร่วมทำเวทีทำประวิจารณ์ประชาคมหมู่บ้านละ ๕๐ คน รวมทั้งสิ้น ๒๕๐ คน จัดทำเวทีประชาวิจารณ์เพียง ๕ หมู่บ้าน คือ หมู่ที่ ๑ ,๑๑ ,๑๒ ,๑๓ และหมู่ที่ ๑๕ นั้น ทั้งๆที่จำนวนของประชากรในตำบลดงสิงห์ มีทั้งหมด ๙,๒๕๔ คน ตำบลดงสิงห์มีทั้งหมด ๑๘ หมู่บ้าน  อย่างไรก็ตามในที่ประชุมประจำเดือนของ กำนันผู้ใหญ่บ้านตำบลดงสิงห์ เมื่อวันที่ ๔ มกราคม ๒๕๖๑ ที่ผ่านมานั้น มติที่ประชุมออกเสียงคัดค้านทุกคนไม่เห็นด้วยที่ในพื้นที่ตำบลดงสิงห์จะอนุญาตให้ทางบริษัทเข้ามาดำเนินการก่อสร้างโรงงานขยะไฟฟ้าภายในตำบล ทางผู้นำชุมชน แกนนำชุมชนติดต่อสื่อสารกันตลอดเวลา ทั้งมือถือ หอกระจายข่าวแต่ละหมู่บ้าน เพื่อแจ้งประชาสัมพันธ์ความคลื่นไหวสถานการณ์ของกลุ่มบริษัทที่จะมาสร้างโรงงานขยะไฟฟ้าภายในตำบลดงสิงห์ของเรา  และใน วันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๖๑ ที่ผ่านมา สภาองค์กรชุมชนตำบลดงสิงห์ จัดประชุมเรียกแกนชุมชนกลุ่มองค์กรชุมชน ผู้นำชุมชน ชาวบ้านเข้าประชุมปรึกษาวางแผน ซึ่งเราใช้ พ.ร.บ.สภาองค์กรชุมชน พ.ศ.๒๕๕๑ เป็นเครื่องมือการดำเนินการจัดประชุม ทุกๆคนก็มีความคิดเห็นตรงกันไม่เอาโรงงานขยะไฟฟ้า ไม่อนุญาตให้บริษัทใด ห้างหุ้นส่วนใด เข้ามาดำเนินกิจการก่อตั้งโรงงานขยะไฟฟ้า ภายในเขตพื้นที่ของตำบลสิงห์ อำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด

หลังจาก กำนันผู้ใหญ่บ้าน แกนนำชุมชน ชาวบ้าน ได้รับฟังคำแนะนำชีแจงจาก คณะกรรมการผู้ใช้พลังงานประจำเขต (คพข.) ณ. ห้องประชุม การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคจังหวัดร้อยเอ็ด จนถึงเวลา ๑๖.๐๐ นาฬิกา ก็ได้พากันเดินทางต่อไปที่ศาลากลางจังหวัดร้อยเอ็ด ยื่นหนังสือต่อศูนย์ดำรงธรรม และผู้ว่าราชการจังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อขอยับยั้งการออกใบอนุญาตการก่อสร้างโรงงานขยะไฟฟ้าในเขตพื้นที่ตำบลดงสิงห์ต่อไป

 

 

 

ภาพ/ข่าว สุเทพ ลอยแก้ว ผู้สื่อข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ จ.ร้อยเอ็ด
เรียบเรียงโดย / ชูชัย ดำรงสันติสุข สำนักข่าวทีนิวส์