ขอบคุณผีฟ้า...ชาวไทยพวน จังหวัดน่าน จัดพิธีบวงสรวงผีฟ้า เพื่อขอบคุณผีฟ้าที่ให้น้ำฝนแก่ชาวนา (มีคลิป)

ชาวไทยพวน อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน ต่างสำนึกในบุญคุณผีฟ้าที่ให้น้ำฝนแก่ชาวบ้าน ในการสประกอบอาชีพทางการเกษตร ซึ่งต้องอาศัยน้ำฝนจากธรรมชาติในการทำเกษตรกรรม ต่างสำนึกในบุญคุณของผีฟ้าที่ให้น้ำฝน จัดให้มีการเซ่นบวงสรวงสักการะผีฟ้า ด้วยประเพณีโบราณ “กำฟ้า หี่บ้าน ตำนานไทยพวน” เพื่อความเป็นสิริมงคลและขอบคุณผีฟ้าที่ให้น้ำฝนแก่ชาวนาชาวสวนได้อยู่ดีกินดี

ที่บ้านฝายมูล อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน ได้งานประเพณี "กำฟ้า หี่บ้าน ตำนานไทยพวน” สืบสานประเพณี ของชาวไทยพวนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อำเภอท่าวังผา เพื่อเป็นการเอาใจมิให้ฟ้าพิโรธ หรืออีกนัยหนึ่ง ชาวบ้านที่ประกอบอาชีพทางด้านเกษตรกรรม ต่างรู้สึกสำนึกในบุญคุณของผีฟ้าที่ได้ให้น้ำฝนในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม การสักการบูชา กำฟ้า หี่บ้าน ถือเป็นประเพณีที่สำคัญของชาวไทยพวน เนื่องจากชาวพวน เป็นกลุ่มชนที่ประกอบอาชีพทางด้านการเกษตร โดยเฉพาะการทำนา ในสมัยดั้งเดิมการทำนาต้องอาศัยน้ำฝนจากธรรมชาติ ชาวนาในสมัยนั้นจึงมีการเกรงกลัวฟ้ามาก ไม่กล้าที่จะทำอะไรให้ฟ้าพิโรธ ถ้าฟ้าพิโรธย่อมหมายถึง ความแห้งแล้ง อดยาก หรือฟ้าอาจผ่าคนตาย ประชาชนกลัวจะได้รับความทุกข์ยากอันเป็นภัยจากฟ้า จึงมีการเซ่นบวงสรวง สักการะบูชาผีฟ้า เพื่อเป็นการเอาใจ มิให้ฟ้าพิโรธ หรืออีกนัยหนึ่ง ชาวบ้านที่ประกอบอาชีพทางด้านเกษตรกรรมนั้น รู้สึกสำนึกในบุญคุณของผีฟ้าที่ได้ให้น้ำฝน อันหมายถึงความชุ่มชื้น ความอุดมสมบูรณ์ มีชีวิตของคน สัตว์ และพืชพรรณต่างๆ จึงได้เกิดประเพณีกำฟ้าขึ้น เพื่อเป็นการประจบผีฟ้าไม่ให้พิโรธ และเป็นการแสดงความขอบคุณต่อเทพยาดาแห่งท้องฟ้าหรือผีฟ้าดังกล่าว

นายสมศักดิ์ จิณปัน ผู้นำหมู่บ้าน ได้กล่าวว่า การทำพิธีบูชาผีฟ้า ชาวไทยพวนทุกคนจะหยุดทำงานทุกชนิด คือ หยุดทำไร่ ทำนา ทอหูก ปั่นฝ้าย ตีเหล็ก แม้แต่อุปกรณ์เครื่องมือทำมาหากินก็ต้องเก็บเข้าที่ให้หมด คงเหลือแต่อุปกรณ์ในการหุงหาอาหารในแต่ละมื้อเท่านั้น ในวันกำฟ้า ชาวไทยพวนจะมีกิจกรรมร่วมกัน คือ การทำบุญตักบาตรในตอนเช้า การละเล่นในตอนกลางคืน และการพบปะสังสรรค์ระหว่างเครือญาติด้วยกัน ในวันกำฟ้า จะเริ่มตั้งแต่รุ่งเช้าไปถึงค่ำ ผู้เฒ่าจะพูดกับสัตว์เลี้ยง เช่น วัว ควาย ว่า "สูเอย กำฟ้าเน้อ อยู่สุข ขออย่าแซ (อย่าส่งเสียงดัง อย่าทะเลาะกัน) อยู่ดีมีแฮงเด้อ...เอ้อ (พูดเองเออเอง)” ประวัติศาสตร์ที่เล่าต่อกันมาว่า ครั้งหนึ่ง พระเจ้าแผ่นดินสยาม มีโอกาสให้เจ้าชมพู ยกทัพไปตีร่วมกับเจ้าเวียงจันทน์ ดีได้สำเร็จ ต่อมาเจ้าชมพูแข็งเมือง ไม่ยอมส่งส่วยให้เวียงจันทน์ และหลวงพระบางเหมือนเช่นเคย เจ้านนท์แห่งเวียงจันทน์โกรธมาก จึงส่งให้แม่ทัพชื่อเขียวไปปราบเมืองพวน เจ้าชมพูแพ้ถูกจับได้ และถูกสั่งประหารชีวิตด้วยหอก ขณะที่ทำการประหารนั้น เกิดเหตุอัศจรรย์ ฟ้าได้ผ่าลงมาถูกหอกหักสะบั้น เจ้านนท์เห็นว่า "เจ้าชมพู” เป็นผู้ที่มีบุญญาบารมี จึงสั่งให้ปล่อยกลับไปครองเมืองพวนดังเดิม

ด้วยเหตุนี้ ชาวไทยพวน เป็นคำที่เรียกกลุ่มชนที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในแคว้นเชียงขวางหรือบริเวณที่ราบสูง ในประเทศสาธารณรัฐธิปไตยประชาชนลาว มีอาณาเขตติดต่อกับญวน ได้ชื่อว่าพวน เพราะเชียงขวางมีแม่น้ำสายสำคัญไหลผ่านพื้นที่ ชื่อแม่น้ำพวน ชาวพวนนิยมตั้งถิ่นฐานสร้างที่ทำกิน บริเวณลุ่มแม่น้ำ ด้วยมีอาชีพเกษตรกรรม ทำไร่ไถนา ชาวพวนได้อพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทยหลายครั้งด้วยกัน คือ สมัยกรุงธนบุรีตอนปลาย สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก สมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในครั้งที่ไทยยกทัพไปปราบฮ่อ เมื่ออพยพมาอยู่ในประเทศไทย ดังนั้นที่ผ่านมาบรรดาลูกหลานพวนทั้งหลายเวลามีกินสลากทำบุญ มักจะเขียนเส้นสลากว่า "ทานไปหื้อปู่แถนย่าแถนเน้อ” ซึ่งสันนิษฐานว่า น่าจะเป็นการทำไปให้เจ้าเมืองแถน ผู้เป็นบรรพบุรุษของชาวพวนทั้งหลายอย่างแน่นอน จากบัดนั้นจนถึงบัดนี้ ชาวไทยพวนก็ได้อาศัยอยู่ในผืนแผ่นดินไทยอย่างสงบสุข มีวิถีชีวิตและแบบแผนในการดำรงชีพ ผสมผสานกับชาวไทยอย่างสนิทสนมกลมกลืน อาจจะทั้งโดยใกล้ชิดเสมือนญาติพี่น้องหรือโดยการสืบเผ่าพันธุ์ด้วยการแต่งงาน

 

*********************

ณชญาดา บุญยะกาญจน์///

นักข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ จังหวัดน่าน

 

                                        ณชญาดา บุญยะกาญจน์  ผู้สื่อข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ จังหวัดน่าน