สกู๊ปพิเศษ!มหาสงกรานต์แห่นางดานอลังการตำนานเมืองนคร1เดียวเมืองไทย-“ตรียัมปวาย-โลชิงช้า”-สืบสานตำนานจากกรุงศรีอยุธยาถึงกรุงรัตนโกสินทร์(คลิป)

ประเพณี“โล้ชิงช้า” เป็นพิธีกรรมและประเพณีที่มีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมูลเหตุของการสร้างเสาชิงช้าหน้าวัดสุทัศน์เทพวรารามนั้น จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์โบราณคดี ทั้งในสมัยกรุงศรีอยุธยาและรัตนโกสินทร์ ปรากฏชัดเจนว่า เมืองนครศรีธรรมราชเป็นเมืองสำคัญของศาสนาพราหมณ์มาไม่น้อยกว่าพุทธศตวรรษที่ 10 ความสำคัญของพราหมณ์เมืองนครศรีธรรมราชปรากฏเห็นอย่างเด่นชัด โดยในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) โปรดเกล้าฯให้อัญเชิญชีพ่อพราหมณ์มาจากเมืองนครศรีธรรมราช เพื่อประกอบพิธีกรรมหลวงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ และมีพราหมณ์ผู้หนึ่งได้กราบบังคมทูลต่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชว่าตามธรรมเนียมของการประกอบ “พิธีตรียัมปวาย” นั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้อง“โล้ชิงช้า” ด้วย แต่ในขณะนั้นเป็นช่วงเวลาที่เพิ่งจะสร้างกรุงเทพฯ เสร็จใหม่ ๆ ยังไม่มี “เสาชิงช้า” เพื่อใช้ประกอบพิธีตรียัมปวาย  พระองค์จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเสาชิงช้าขึ้นในบริเวณที่ดินหน้าวัดสุทัศน์เทพวรารามในปัจจุบัน เมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2327 ดังที่เห็น“เสาชิงช้า” มาจนถึงทุกวันนี้

                “การโล้ชิงช้า” เป็นการจำลองตำนานการสร้างโลกตามความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ว่าเมื่อพระพรหมได้สร้างโลกขึ้นมาเสร็จแล้วได้ทูลเชิญ พระศิวะ ให้ยืนขาเดียวบนภูเขาลูกหนึ่ง และให้เหล่าพญานาคทั้งหลายร่วมแรงกันกวนน้ำในมหาสมุทรและหากพระศิวะไม่อาจยืนได้ด้วยขาเดียวก็แสดงว่าโลกที่พระพรหมสร้างขึ้นนั้นไม่แข็งแรงพอ  แต่ปรากฏว่าพระศิวะยังคงประทับยืนขาเดียวอยู่ได้ตลอดเวลา  พระพรหมจึงเห็นว่าแผ่นดินที่สร้างขึ้นมานั้นมั่นคงเพียงพอแล้ว จึงได้ดำเนินการเนรมิตมนุษย์และเหล่าสรรพสัตว์ทั้งหลายในโลก ประเพณีแห่นางดานจึงเป็นประเพณีที่จัดขึ้นเพื่อต้อนรับพระศิวะหรือพระอิศวรที่จะเสด็จลงมายังโลกมนุษย์เพื่อประทานพรให้โลกมนุษย์อยู่กันด้วยความร่มเย็นเป็นสุขเป็นระยะเวลา 10 ราตรี โดยพระอิศวรจะบันดาลให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ในทุก ๆ ด้าน ดังนั้นบรรดามนุษย์และเทพชั้นรองจึงจัดพิธีต้อนรับด้วยการแห่ไม้กระดาน 3 แผ่น ที่แกะสลักเป็นรูปเทพชั้นรอง 4 องค์ ประกอบด้วยแผ่นที่ 1 รูปพระอาทิตย์ พระจันทร์ แผ่นที่ 2 รูปพระแม่คงคา และแผ่นที่ 3 รูปพระแม่ธรณี (ชาวนครศรีธรรมราชเรียกไม้กระดานที่แกะสลักว่า นางดานหรือนางกระดาน) เพื่อไปต้อนรับพระอิศวรที่เชื่อกันว่าจะเสด็จลงมาทางเสาชิงช้า ก่อนจะมีพิธี “ตรียัมปวาย” และ“โล้ชิงช้า”ตามลำดับ

ประเพณี “ตรียัมปวาย” มีการสืบทอดกันมาในหมู่พราหมณ์ โดยเฉพาะจังหวัดนครศรีธรรมราช เรียกพิธีกรรมทั้งหมดว่า “ประเพณีแห่นางดาน” เป็นประเพณีที่นำความมั่งคั่งและมั่นคงแข็งแรงมาสู่บ้านเมือง ซึ่งมีการประกอบพิธีนี้ในการขึ้นครองราชย์ของพระมหากษัตริย์รัชกาลต่าง ๆของกรุงรัตนโกสินทร์ตลอดมา และเพิ่งมายกเลิกไปเมื่อปี พ.ศ. 2476 ในสมัยรัชกาลที่ 7 เนื่องจากมีคนขึ้นโล้ชิงช้าตกลงมาเสียชีวิต จนกระทั้ง พ.ศ. 2544 นางสาวกิตติกา ลิขิตวศินกุล ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคใต้ เขต 2 ในขณะนั้นได้สืบค้นในส่วนของจังหวัดนครศรีธรรมราช พบว่าการโล้ชิงช้าหรือตรียัมปวายจะรวมอยู่ในประเพณี “แห่นางกระดาน” และเล็งเห็นว่าประเพณีดังกล่าวเป็นประเพณีเก่าแก่ ที่ควรค่าแก่การศึกษาและมีความสำคัญทางด้านประวัติศาสตร์ และคงจะหาดูชมประเพณีแห่นางกระดานที่ไหนไม่ได้อีกแล้ว อีกทั้งยังเป็นการประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราชอีกทางหนึ่งด้วย

                “การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคใต้ เขต 2 (ในขณะนั้น) จึงร่วมกับเทศบาลนครนครศรีธรรมราช มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช ชมรมรักษ์บ้านเกิด วิทยาลัยนาฏศิลป์นครศรีธรรมราช และองค์กรภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องฟื้นฟูประเพณี “แห่นางกระดาน” ขึ้นใหม่เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2544 นอกจากจะเป็นการบูชาเทพยดาตามความเชื่อของพราหมณ์แล้วยังเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวอีกทางหนึ่งด้วย โดยเชื่อว่าประเพณีนี้จะเป็นจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทุกมุมโลกให้เข้ามาศึกษาและสัมผัสประเพณีอันหาดูได้ยากในโลกปัจจุบัน”

นางสาวลดาวัลย์ ช่วยชาติ ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยจังหวัดนครศรีธรรมราช กล่าวว่า จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นศูนย์กลางทางการท่องเที่ยวเชิงศาสนาและวัฒนธรรมที่ยิ่งใหญ่ มีหลักฐานชี้ชัดถึงความยิ่งใหญ่ในอดีต ทั้งทางศาสนาพุทธและศาสนาพราหมณ์ โดยในทางพุทธศาสนามีพระบรมธาตุเจดีย์ ซึ่งเป็นปูชนียสถานที่สำคัญและพระพุทธสิหิงค์ประดิษฐานเป็นมิ่งขวัญ คู่บ้านคู่เมือง  ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นหนึ่งใน 3 องค์ของประเทศไทย ส่วนด้านศาสนาพราหมณ์นั้นมี หอพระอิศวร เสาชิงช้า หอพระนารายณ์ เป็นต้น ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นทิพย์วิมานของพระอิศวร และเพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวให้มีสีสันต์บรรยากาศมากยิ่งขึ้นการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย จึงร่วมกับเทศบาลนครนครศรีธรรมราชและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องผนวกเอางานแห่นางดานมาร่วมอยู่ในงานเทศกาลสงกรานต์และกำหนดให้นครศรีธรรมราชเป็น 1 ใน 13 เมืองศูนย์กลางการจัดงานเทศกาลมหาสงกรานต์ มาตั้งแต่ปี 2544 ภายใต้ชื่อประเพณี “มหาสงกรานต์ แห่นางดานอลังการตำนานเมืองนคร”

                ทางด้านนายจำเริญ ทิพญพงศ์ธาดา ผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช กล่าวว่า จังหวัดนครศรีธรรมราชเป็น 1 ใน 55 เมืองรองที่รัฐบาลให้ความสำคัญในการส่งเสริมการท่อเที่ยว และในปีที่ผ่านมาถือว่านครศรีธรรมราชมีรายได้จากการท่องเที่ยวเป็นลำดับต้น ๆ ของ 55 เมืองรอง  โดยประเพณี “แห่นางดานมหาสงกรานต์ อลังการตำนานเมืองนคร” เป็นอีกกิจกรรมหนึ่งในกิจกรรมหลักที่จะส่งเสริมการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งทุกปีที่ผ่านมาจะมีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศเดินทางเข้ามาท่องเที่ยวในช่วงนี้เป็นจำนวนมาก มีเงินสะพัดหลายสิบล้านบาท

                สำหรับกิจกรรมระหว่างวันที่ 11–15  เมษายน 2561ประกอบด้วยพิธีถวายเครื่องสักการะพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช กิจกรรมมหกรรมขนมพื้นบ้านอาหารพื้นเมือง ชมนิทรรศการ การแสดงศิลปวัฒนธรรม       และดนตรี การจับจ่ายใช้สอยตามวิถีคนเมืองคอน ณ.ตลาดริมน้ำเมืองลิกอร์และสวนสาธารณะศรีธรรมาโศกราช ,พิธีมหาพุทธาภิเษกน้ำศักดิ์สิทธิ์ 6 แห่ง และแจกน้ำศักดิ์สิทธิ์ ณ สนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราช ตามลำดับ  ส่วนใน“วันมหาสงกรานต์” วันที่ 13 เมษายน 2560 อัญเชิญพระพุทธสิหิงค์ พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมือง 1 ใน 3 องค์ของประเทศไทย ไปประดิษฐานที่สนามหน้าเมือง เปิดโอกาสให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้สักการบูชาและสรงน้ำ เพื่อความเป็นสิริมงคลอีกด้วย

                 และในวันเดียวกันองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครศรีธรรมราช จะปิดถนนประตูลอด ระยะทาง    1 กม.จัดกิจกรรมการเล่นสาดน้ำสงกรานต์และบันเทิง “เที่ยงวันยันเที่ยงคืน” เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้ร่วมเล่นสาดน้ำสงกรานต์และสนุกสานกับการแสดงดนตรีคณะดังหลายคณะอย่างสนุกสนานสุดเหวี่ยง  ซึ่งในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมามีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศแห่มาเล่นสาดน้ำสงกรานต์ปีละนับแสนคน  นอกจากนี้ยังจัดกิจกรรมสงกรานต์ย้อนยุค บริเวณหาดทรายแก้ว ภายในวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร โดยกำหนดให้ผู้ร่วมกิจกรรมแต่งกายชุดไทยเดิมย้อนยุค ร่วมกันขนทรายเข้าวัด และก่อเจดีย์ทราย ร่วมรดน้ำขอพระผู้สูงอายุ เป็นต้น ซึ่งการจัดกิจกรรมทั้งหมดเป็นการดำเนินการตามโครงการ “นครศรีดี๊ดี มาสู่ “นครศรีดีกว่าเดิม”  เพื่อเป้าหมาย “นครศรี ดีที่สุด”ในอนาคตข้างหน้านี้

                ส่วนการการประกอบพิธี “แห่นางดาน 1 เดียวในเมืองไทย” เทศบาลนคร นครศรีธรรมราชกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 14 เมษายน 2560 เริ่มในเวลา 17.00 น. ชมการแสดง Light And Sound แสง เสียง สื่อผสม “แห่นางดานอลังการตำนานเมืองนครฯ” ณ สวนสาธารณะศรีธรรมาโศกราช โดยเริ่มพิธีบวงสรวง ณ ฐานพระสยมภูวนาถ บริเวณตลาดท่าชี ถนนหลังวัดพระวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช และก่อนเคลื่อนขบวนสู่สวนสาธารณะศรีธรรมาโศกราชเพื่อประกอบพิธีตามความเชื่อและลำดับขั้นตอนต่อไป”.

 

ขอบพระคุณข้อมูล/ภาพ/เฟซบุ๊ก/ไพฑูรย์ อินทศิลา จ.นครศรีธรรมราช

ยุทธนะ เตมะศิริ ผู้สื่อข่าวสำนักข่าวทีนิวส์ ประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช