ราษฎร 13 หมู่บ้าน แต่งซิ่นตีนจกผ้าทอพื้นเมือง ย้อนอดีต 1,048 ปี พิธี "แห่น้ำขึ้นโฮง" ถวาย "เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร" ปฐมกษัตริย์ แห่งเมืองลับแล

 

 

ราษฎร 13 หมู่บ้าน พร้อมใจแต่งซิ่นตีนจก ผ้าทอพื้นเมือง สืบทอดประเพณี "แห่น้ำขึ้นโฮง" ย้อนอดีต 1,048 ปี ถวาย "เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร" ปฐมกษัตริย์ แห่งเมืองลับแล น้อมรำลึกถึงคุณงามความดี ทรงสร้างบ้านแปลงเมืองให้ลูกหลานอยู่เย็นเป็นสุข ขอฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ ค้าขายกำไรงาม

เมื่อวันที่ 27 เมษายน 61 ที่บริเวณอนุสาวรีย์ เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร หมู่ 7 บ้านท้องลับแล ต.ฝายหลวง อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ นายชัยศิริ ศุภรักษ์จินดา นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.)อุตรดิตถ์ เป็นประธานในพิธีลั่นฆ้องชัยและพิธีบวงสรวงดวงวิญญาณอนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร ปฐมกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองลับแล ในงานประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮง (ขึ้นโรง) สักการะ เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร  ด้วยผลไม้ อาหารหวานคาว หมาก พลู บุหรี่ ผ้าสามสี พวงมาลัยเจ็ดสียาว 7 ศอก และ เครื่องบายศรีปากชาม เครื่องบายศรี 7 ชั้น 9 ชั้น เพื่อเป็นการกตัญญูกตเวทีและร่วมน้อมรำลึกถึงคุณงามความดีของพระองค์ที่ปกครองให้ชาวเมืองลับแลได้อยู่เย็นเป็นสุข และสืบทอดลูกหลานมาถึงทุกวันนี้ พร้อมขอให้ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล พืชผลทางการเกษตรและพืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์เจริญงอกงามดี ทำมาค้าขายคล่องตัวและผลผลิตได้ราคาดี สิ่งที่สำคัญเป็นการกตัญญูกตเวทีต่อผู้มีคุณกับชาวลับแล โดยมีนายธาตรี  บุญมาก นายอำเภอลับแล พร้อมด้วยนายชูชาติ จันทร์วัฒนพงษ์ นายกองค์การบริหารส่วนตำบล(อบต.)ฝายหลวง ร่วมทำพิธีบวงสรวงอนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร ปฐมกษัตริย์เมืองลับแล ในครั้งนี้ด้วย

ทั้งนี้ ชาวสวนผู้ปลูกทุเรียนพันธุ์หลง-หลินลับแล ลางสาด ลองกอง ผลไม้สร้างชื่อให้กับอำเภอลับแลและจังหวัดอุตรดิตถ์ จาก 13 หมู่บ้าน พร้อมใจกันแต่งกายด้วยผ้าทอพื้นเมืองและผ้าซิ่นตีนจกที่ชาวลับแลสร้างทอมาด้วยมือ ร่วมเดินโชว์ในขบวนแห่พร้อมกันทั้งชาย-หญิง ด้วยการนำน้ำศักดิ์สิทธิ์จากบ่อน้ำทิพย์เวียงเจ้าเงาะ ต.ทุ่งยั้ง ซึ่งเป็นน้ำจากแหล่งธรรม ชาติ นำมาโรยด้วยดอกไม้ผสมน้ำอบน้ำหอมใส่หาบเดิน โดยมีนางรำ นางหาบนน้ำอบน้ำหอมเดินร่วมกับขบวนแห่เครื่องบวงสรวงสักการะประกอบด้วย ขบวนเครื่องบายศรี ขบวนต้นผึ้ง ขบวนต้นดอก ขบวนธงหรือตุงแบบล้านนา ขบวนพืชพันธุ์ธัญญาหารนานาชนิด เช่น ผักสวนครัว ผักริมรั้ว หอมแดง กระเทียมนำมาถวาย นางรำ รำบวงสรวง นางหาบนำน้ำอบน้ำหอมน้ำศักสิทธิ์เทรวมในตุ่มน้ำถวายสักการะดวงวิญญาณ เพื่อให้ผู้มาร่วมงานได้ทำพิธีสรงน้ำองค์อนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมารด้วยกัน 

สำหรับประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮง มีขึ้นตั้งแต่สมัยเจ้าฟ้าฮ่ามขึ้นปกครองเมืองลับแล และเป็นประเพณีที่สืบเนื่องทำต่อกันมานานกว่า 1,000 ปี หลังเจ้าฟ้าฮ่าม ปฐมกษัตริย์ ผู้ปกครองเมืองลับแล ได้เสด็จสวรรคต ชาวลับแลได้ร่วมกันจัดสร้างอนุสาวรีย์ขึ้นมาแทนหุ่นปั้นเดิม เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ.2526  โดยนายชัยศิริ นายก อบจ.อุตรดิตถ์ นำพวงมาลัย 7 สียาว 7 ศอก ถวายคล้องที่องค์อนุสาวรีย์ พร้อมนำผ้าสามสีพันรอบเอว และพวงมาลัยสดคล้องที่ดาบประจำตัวพระองค์ จากนั้นนำน้ำศักสิทธิ์สรงลงที่อนุสาวรีย์ เป็นการเสร็จสิ้นพิธีแห่น้ำขึ้นโฮงในครั้งนี้ 

 

 

"เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร" ทรงเป็นพระราชบุตรใน "พระเจ้าเรืองไทธิราช" กษัตริย์ราชวงศ์สิงหนวัติ แห่งอาณาจักรโยนกเชียงแสน ปัจจุบันคืออำเภอเชียงแสน  จังหวัดเชียงราย พระองค์ได้รับโปรดเกล้าฯ จากพระราชบิดาให้มาปกครองนครลับแล ซึ่งถือว่าเป็นเมืองชายแดนของอาณาจักรโยนกนาคนครเชียงแสนเมื่อปี พ.ศ. 1513 หรือเมื่อ 1,048 ปีที่ผ่านมา เพื่อป้องกันภัยจากการรุกรานของกำโพชนคร (ขอม) และ พม่า โดยเข้ามาสร้างบ้านแปลงเมือง ชุมชนเล็กๆ 70 ครอบครัว 

พระองค์ทรงเป็น "ปฐมกษัตริย์" แห่งนครลับแล อภิเษกสมรสกับนางสุมาลี บุตรสาวของหนานคำลือ เเละ นางสุมาลา บุตรสาวของหนานคำเเสน ผู้นำในการพาชาวบ้านจากเมืองเชียงเเสน ลงมาร่วมสร้างบ้านเเปลงเมืองในบริเวณที่เป็นเมืองลับเเลในปัจจุบัน หนานคำลือได้รับการแต่งตั้งเป็น "เจ้าแคว้น" (เทียบเท่ากับกำนัน) และหนานคำแสนได้รับการแต่งตั้งเป็น "เจ้าหลัก" (เทียบเท่ากับผู้ใหญ่บ้าน) ให้ทั้งสองคนได้ปกครองดูแลลูกบ้าน 

"เจ้าฟ้าฮ่าม" ทรงปกครองบ้านเมืองด้วยความสงบสุข โดยไม่มีเหตุภัยใดเข้ามารุกรานอีก พืชผลธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ดี ชาวบ้านอยู่ร่วมกันอย่างมีความผาสุกตลอดระยะเวลาที่พระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์ปกครองเมืองลับแล จนพระองค์ทรงชราภาพและทรงสวรรคตในเวลาต่อมา ยังความเศร้าโศกเสียใจต่อราษฎรของพระองค์อย่างมาก หลังเสร็จสิ้นงานพระบรมศพ จึงพร้อมใจกันนำอัฐิของพระองค์ฝังไว้ที่บริเวณม่อนอารักษ์แห่งนี้  เพื่อเป็นที่สักการะและกราบไหว้ สำหรับราษฎรในอดีตจนมาถึงลูกหลานปัจจุบัน พร้อมร่วมใจกันสืบสานงานประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮงมาถึงทุกวันนี้

 

ภาพ/ข่าว สมภพ  สินพิพัฒนฤดี ผู้สื่อข่าวภูมิภาค สำนักข่าวทีนิวส์ จังหวัดอุตรดิตถ์