20 ก.ย. วันพระราชสมภพ 2 พระเจ้าแผ่นดินราชวงศ์จักรี “พระปิยมหาราช – ในหลวงอานันทมหิดล” อ่านพระราชดำรัสด้านการศึกษา “การศึกษาไม่มีที่สิ้นสุด”

วันที่ 20 กันยายนนี้ ถือว่าเป็นวันมงคลอย่างยิ่งสำหรับประชาชนคนไทย เนื่องจากเป็นวันพระราชสมภพของพระเจ้าแผ่นดินถึง 2 พระองค์ ได้แก่

1.พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งประสูติในวันอังคารที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2396 ซึ่งตรงกับ เดือน 10 แรม 3 ค่ำ ปีฉลู

2.พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่ 8 ซึ่งพระราชสมภพในวันอาทิยต์ที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2468 ตรงกับ ขึ้น 3 ค่ำ เดือน 11 ปีฉลู

เนื่องในวันมงคลเช่นนี้ จึงขออัญเชิญพระราชดำรัสและพระบรมราโชวาท บางส่วนมาเผยแพร่ โดยเน้นด้านการศึกษา เริ่มจากพระราชดำรัสและพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5  ที่พระราชทานแก่นายทหารและพลทหาร ซึ่งกราบถวายบังคบลาไปราชการ เมืองหลวงพระบาง พ.ศ. 2430
 

 

 

 

ความว่า “ธรรมดาผู้ซึ่งรับราชการเป็นทหาร เป็นพนักงานที่จะต้องต่อสู้ข้าศึกศัตรู ป้องกันไม่ให้มาทำอันตรายแก่ความสงบเรียบร้อยของบ้านเมืองเรา 

เราขอให้ทหารทั้งปวงมีน้ำใจกล้าหาญ ที่จะสู้รบต่อข้าศึก แลอดทนต่อความลำบาก ซึ่งเป็นหน้าที่ของทหารจะต้องเป็นเช่นนั้นด้วยความมุ่งหมายที่จะต้องปราบข้าศึกในพระราชอาณาเขตฝ่ายทิศเหนือนั้น ให้คงที่ดังแต่ก่อนด้วยความจงรักภักดีต่อเจ้าของตัว แลรักใคร่บ้านเมืองกับพวกราษฎรทั้งปวงซึ่งเป็นพวกเดียวกัน” 

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  มีพระราชดำรัสตอบ ในการพระราชทานรางวัลนักเรียน พ.ศ. 2429 ว่า “ก็ในหนังสือภาษาไทยทั้งปวง ซึ่งนับว่าเป็นหนังสือวิชาความรู้อันใดมีอยู่น้อย เพราะผู้ที่จะรู้หนังสือแต่งหนังสือมีน้อย ทั้งไม่ได้ไปมาคุ้นเคยกับประเทศอื่นๆที่จะได้แลกเปลี่ยนถ่ายถอนตำราวิชาการลงเป็นภาษาของเรา เพราะฉะนั้นหนังสือซึ่งจะเป็นเครื่องเล่าเรียนวิชา ยังไม่มีแก่ผู้ที่จะเรียนแต่เฉพาะภาษาของเราเองเลย 

..... เมื่อนักเรียนของเราได้มีความรู้ในวิชาหนังสือมากแล้วดังนี้ คงจะมีความรู้แลความอุตสาหะ ที่จะเขียนจะแต่งหนังสือ ที่เป็นประโยชน์มากขึ้นกว่าแต่ก่อน ทั้งผู้ที่ได้ไปเล่าเรียนวิชามาแต่ต่างประเทศ คงจะมีความอุตสาหะ ที่จะแปลวิชาการต่างๆ จากภาษาต่างประเทศลงเป็นภาษาไทย ให้เป็นการเกื้อกูลแก่การเล่าเรียนให้แพร่หลายขึ้นอีก”

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล มีพระราชดำรัส ซึ่งปรากฏอยู่บนธนบัตร ความว่า 

“ถ้าคนไทยทุกคน ถือว่าตนเป็นเจ้าของชาติบ้านเมือง และต่างปฏิบัติหน้าที่ของตนให้ดี ด้วยความซื่อสัตย์สุจริตและถูกต้องตามทำนองคลองธรรมแล้ว ความทุกข์ยากของบ้านเมืองก็จะผ่านพ้นไปได้”
 

 

 

นอกจากนี้ รัชกาลที่ 8 ทรงมีพระบรมราโชวาท ในการพระราชทานปริญญาบัตรแก่นิสิตจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2489 ว่า 

“สำหรับนิสิตที่สำเร็จหลักสูตรซึ่งได้รับปริญญาในวันนี้ อย่าพึงเข้าใจว่า ท่านเรียนจบสิ้นการศึกษาแล้ว  การศึกษาย่อมไม่มีที่สิ้นสุด ท่านต้องหมั่นแสวงหาวิชาความรู้เพิ่มเติมไว้ให้ทันสมัยอยู่เสมอ  อีกอย่างหนึ่งที่สำคัญอันควรกล่าว ก็คือ ความประพฤติ เราเป็นผู้ที่ได้รับการศึกษาจากมหาวิทยาลัย  ซึ่งนับว่าเป็นสถานที่ศึกษาที่สูงและมีเกียรติ  ย่อมต้องรู้ผิดและชอบแล้วว่าสิ่งใดดี สิ่งใดชั่ว และสิ่งใดควรประพฤติและไม่ควรเพียงใด  ตลอดจนกิริยามารยาทเราต้องบังคับใจของเราให้เป็นผู้ที่อยู่ในศีลธรรมอันดีงามเสมอ จึ่งจะได้ชื่อว่า เป็นนักศึกษาที่ดีของชาติ

เมื่อเร็ว ๆ นี้ ข้าพเจ้าก็ได้เคยมาเยี่ยมสำนักศึกษานี้ครั้งหนึ่ง  และได้ให้คติเตือนใจไว้บ้างแล้ว ข้าพเจ้าจะไม่ขอนำมากล่าวซ้ำในที่นี้อีก ขอให้ท่านจงหมั่นรำลึกนึกคิดคำของข้าพเจ้าที่กล่าวไว้นั้น เชื่อว่าคงจะบังเกิดประโยชน์แก่ท่านในภายหน้า ส่วนผู้ที่ยังกำลังศึกษาอยู่  ก็ขอให้จงหมั่นเพียรอุตส่าห์พยายามตั้งใจเล่าเรียนให้จงดี  ความมุ่งหมายย่อมจะสำเร็จสมประสงค์ของท่านในวันหน้า  ดั่งเพื่อนของท่านที่สำเร็จไปนี้”