ไขข้อสงสัย ทำไมช่วงนี้ "หนาว" จนปากสั่น เกิดจากสาเหตุอะไร

เมื่อวันที่ 8 ม.ค. 2569 ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat ได้ไขข้อสงสัย หนาว จนปากสั่นช่วงนี้เกิดจากอะไร ระบุว่า

 

ประเทศไทยในเดือนมกราคม 2569 มีอากาศหนาวเย็นกว่าปกติ เกิดจากหลายปัจจัย

สาเหตุหลักที่ทำให้อากาศหนาวจัด

1. มวลอากาศเย็น หรือความกดอากาศสูงจากประเทศจีนและไซบีเรียกำลังแรงแผ่ลงมายังภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นระลอกๆ ทำให้อุณหภูมิในประเทศไทยลดต่ำลงมาก โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือ อีสาน และตอนบนของภาคกลาง

อากาศที่เย็นลงของประเทศจีนมาจาก ปรากฏการณ์ Polar Vortex หรือลมวนขั้วโลก คือระบบอากาศเย็นจัดขนาดใหญ่ที่หมุนวนรอบขั้วโลกเหนือและใต้ ทำหน้าที่เหมือน "กำแพง" กักเก็บอากาศหนาวไว้ไม่ให้แผ่ลงมายังพื้นที่ละติจูดต่ำ (เขตร้อน) แต่เมื่อกระแสลมกรด (Jet Stream) ที่ล้อมรอบอ่อนกำลังลง กำแพงนี้จะแตกออก ทำให้อากาศเย็นจากขั้วโลกทะลักลงมายังพื้นที่อบอุ่นกว่า สร้างความหนาวเย็นรุนแรง และเกิดพายุฤดูหนาวในซีกโลกเหนือ เช่น จีน สหรัฐฯ และยุโรป

 
สำหรับประเทศไทยไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงจาก Poar Vortex ประเทศไทยที่หนาวเย็นเนื่องจากได้รับอิทธิพลจากมวลอากาศเย็นจากประเทศจีนมากกว่า 

2. ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือกำลังแรงพัดพาอากาศเย็นและแห้งเข้ามาอย่างต่อเนื่อง ทำให้อุณหภูมิยิ่งลดต่ำลงและมีความรู้สึกหนาวชัดเจนขึ้น โดยเฉพาะตอนเช้าและกลางคืน

3. ปรากฏการณ์ท้องฟ้าโปร่ง ความชื้นต่ำ
อากาศหนาวจัดมักมากับสภาพท้องฟ้าเปิดใส ไม่มีเมฆบัง ทำให้ความร้อนจากพื้นดินคายออกสู่ชั้นบรรยากาศได้เร็วเรียกว่า radiational cooling ส่งผลให้อุณหภูมิต่ำลงอีกโดยเฉพาะช่วงเช้าและดึกซึ่งเป็นปัจจัยทั่วไปของฤดูหนาว

4. ผลของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลก
แม้โลกร้อนขึ้นโดยรวมแต่การเกิดความแปรปรวนของสภาพอากาศ อาจทำให้ในบางช่วงหนาวจัดกว่าปกติได้ โดยเฉพาะเมื่อกระแสลมในชั้นบรรยา กาศเอื้อให้มวลอากาศเย็นไหลลงมาไกล

5. ทำไมบางพื้นที่หนาวกว่าที่อื่น

• พื้นที่สูง/หุบเขา: สูญเสียความร้อนเร็ว เกิดอากาศเย็นสะสม
• พื้นที่ชนบท: มีปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมืองน้อยกว่า
• พื้นทีภาคเหนือ–อีสาน : อยู่ใกล้ทิศทางของมวลอากาศเย็นจากประเทศจีน