ใครเสี่ยงเช็กด่วน เปิดวิธีตรวจ HIV รู้ผลเบื้องต้นด้วยตัวเอง

จากกรณีที่เพจ "โรสกันน๊อค" เผยเรื่องราวของนายจ้างรายหนึ่งที่จ้างพี่เลี้ยงมาดูแลงานบ้าน ก่อนภายหลังตรวจพบว่าพี่เลี้ยงติดเชื้อ HIV ระยะที่ 3 พร้อมมีโรคแทรกซ้อนหลายชนิด รวมถึงวัณโรคปอด ส่งผลให้สมาชิกในบ้านต้องเข้ารับการตรวจสุขภาพทั้งหมด โดยเจ้าของเรื่องตรวจไม่พบเชื้อ HIV แต่ตรวจพบความผิดปกติที่ปอดและต้องเข้ารับการรักษาวัณโรค จนกลายเป็นประเด็นที่สังคมให้ความสนใจนั้น

ล่าสุด เมื่อวันที่ 4 ส.ค. 2569 รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ หรือ "อ.เจษฎ์" ได้แชร์โพสต์ดังกล่าวผ่านเฟซบุ๊ก "Jessada Denduangboripant" พร้อมให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตรวจคัดกรองเชื้อ HIV ด้วยตนเอง โดยระบุว่า เดี๋ยวนี้ ประชาชนสามารถหาซื้อชุดตรวจคัดกรอง HIV มาตรวจเองที่บ้านได้แล้วครับ  มีทั้งแบบใช้เลือดปลายนิ้ว และแบบใช้น้ำลาย แนะนำไว้ เผื่อใครเจอปัญหาแบบนี้นะครับ
 
ชุดตรวจHIVด้วยตัวเอง
 
ชุดตรวจเอชไอวีด้วยตนเอง (HIV Self Test) คือ ชุดเครื่องมือทางการแพทย์ที่ออกแบบมา เพื่อให้ผู้ที่ต้องการทราบสถานะการติดเชื้อเอชไอวีสามารถตรวจได้ด้วยตัวเองอย่างสะดวกรวดเร็ว เหมาะสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวี แต่ไม่ต้องการหรือไม่สะดวกในการเข้ารับการตรวจคัดกรองยังสถานพยาบาลเนื่องจากต้องการความเป็นส่วนตัว โดยชุดตรวจที่มีประสิทธิภาพจะต้องได้รับการรับรองจากองค์กรระดับสากลอย่างถูกต้อง ใน ปัจจุบันประเทศไทยมีชุดตรวจที่ผ่านการขึ้นทะเบียนทั้งหมด 2 แบบ คือ 

1. การตรวจด้วยวิธีการเจาะเลือดที่นิ้วมือ เป็นการเจาะเลือดจากปลายนื้วมือ แล้วนำตัวอย่างเลือดผสมน้ำยาทดสอบหยดลงบนแผ่นทดสอบ จากนั้นจึงอ่านค่าที่ได้จากแผ่นทดสอบ โดยการตรวจแบบนี้จะมีความแม่นยำและใช้เวลาเพียง 1-15 นาที สามารถรู้ผลได้ทันที (ขึ้นอยู่กับชนิดของชุดตรวจ).
 
2. การตรวจด้วยวิธีการเก็บตัวอย่างน้ำในช่องปาก
คือ การใช้แผ่นเก็บตัวอย่างที่ด้านปลายชุดตรวจ ป้ายที่ซอกเหงือกด้านบนและด้านล่าง 1 รอบต่อเนื่อง โดยให้แผ่นป้ายอยู่ภายในช่องปากหรืออยู่ในบริเวณเหงือกตลอดเวลา เมื่อเสร็จแล้วให้นำแผ่นปลายชุดตรวจ ใส่ลงในหลอดน้ำยา ทิ้งไว้ 20 นาที แล้วอ่านผลตรวจ วิธีการนี้ค่อนข้างสะดวกในกรณีที่ไม่ต้องการเจาะเลือดด้วยตนเองและใช้เวลาไม่นานในการอ่านผล สำคัญคือควรงดดื่มน้ำและกินอาหารก่อนตรวจอย่างน้อย 15 นาที และไม่ควรทำความสะอาดช่องปากก่อนตรวจอย่างน้อย 30 นาที ถอดที่ครอบฟันออกก่อนทุกครั้ง
 
การใช้ชุดตรวจเอชไอวีด้วยตัวเองเหมาะกับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อมาแล้ว 90 วัน เนื่องจากอยู่ในระยะที่ร่างกายสร้างแอนติบอดี้ต่อเชื้อเอชไอวี หากผู้ตรวจได้รับเชื้อแต่อยู่ในระยะฟักตัว อาจมีโอกาสตรวจไม่พบเชื้อเอชไอวีในร่างกาย ซึ่งผลการตรวจโดยชุดตรวจเอชไอวีอาจให้ผลเป็นลบ ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วร่างกายมีเชื้อเอชไอวีอยู่ ในกรณีที่ใช้ชุดตรวจไม่ถูกต้อง เช่น ตรวจหลังจากมีความเสี่ยงเพียงไม่กี่วัน การหยดเลือดน้อยหรือมากเกินไป หรือกรณีอื่น ๆ อาจส่งผลให้การตรวจมีความผิดพลาด ทำให้การอ่านค่าจากชุดตรวจผิดได้ 

 
ควรเลือกชุดตรวจเอชไอวีที่มีคุณภาพได้รับการรับรองมาตรฐานจาก อย. มีการแสดงฉลากข้อความภาษาไทยอย่างละเอียด ประกอบด้วยชื่อและสถานที่ตั้งของผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เลขที่หรืออักษรแสดงครั้งที่ผลิต เลขที่ใบอนุญาต เดือนและปีที่หมดอายุของชุดตรวจ บรรจุภัณฑ์มีความสะอาดปลอดภัย มีคู่มือแนะนำการใช้งานอย่างละเอียดครบถ้วน  
 
 ชุดตรวจเอชไอวีด้วยตัวเอง เป็นเครื่องมือในการคัดกรองผู้ติดเชื้อเบื้องต้นเท่านั้น จึงไม่สามารถยืนยันได้ 100% ว่าติดเชื้อหรือไม่ กรณีที่ผลออกมาเป็นบวกจะต้องเข้ารับการตรวจยืนยันจากสถานพยาบาลโดยเร็วที่สุด เพื่อยืนยันผลอย่างเป็นทางการโดยแพทย์อีกครั้งหนึ่ง หากผลเป็นลบท่านควรได้รับบริการด้านการป้องกัน เช่น การให้คำปรึกษา หรือใช้ถุงยางอนามัย เป็นต้น

ขอบคุณ Jessada Denduangboripant