- 21 ต.ค. 2569
พบบทบาทสุดทึ่งของราเมือก สิ่งมีชีวิตไร้สมองแห่งอุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว ปัตตานี ที่ไม่ใช่เชื้อรา คืบคลานได้ แถมช่วยย่อยสลายดูแลระบบนิเวศป่า
ใครที่เคยเดินป่าช่วงหน้าฝนแล้วสังเกตเห็นก้อนหยุ่นๆ สีเหลืองสด สีส้ม หรือสีขาว แปะอยู่ตามขอนไม้เน่าเปื่อย อาจจะคิดว่าเป็นแค่เชื้อราขึ้นไม้ธรรมดาๆ แต่ความจริงแล้ว นี่คือ ราเมือก (Slime Mold) สิ่งมีชีวิตสุดแปลกประหลาดที่ซ่อนความลับระดับโลกเอาไว้ และสามารถพบเจอได้ที่ อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว จ.ปัตตานี
แม้จะมีคำว่า "รา" ติดอยู่ในชื่อ และมีลักษณะการปล่อยสปอร์คล้ายเชื้อรา แต่ในทางวิทยาศาสตร์ ราเมือก ถูกจัดอยู่ใน อาณาจักรโพรทิสตา (Protista) ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับพวกอะมีบา จุดพีคที่สุดคือในช่วงหาอาหาร พวกมันไม่ได้ยึดอยู่กับที่ แต่สามารถยืดหดตัวและคืบคลานไปตามขอนไม้ได้เหมือนอะมีบายักษ์เลยทีเดียว นับเป็นสิ่งมีชีวิตสุดมหัศจรรย์ที่ไร้สมองแต่สุดอัจฉริยะ
นอกจากนี้ยังได้ชื่อว่าเป็น "เทศบาลประจำป่า" ตัวจริงแห่งระบบนิเวศ โดยอาหารจานโปรดของ ราเมือก ไม่ใช่เนื้อไม้ แต่เป็นพวกแบคทีเรีย ยีสต์ และสปอร์เชื้อรา การคืบคลานสกัดกินจุลินทรีย์ของมันช่วยควบคุมไม่ให้ประชากรเชื้อโรคในป่ามีมากเกินไป ทั้งยังเร่งกระบวนการย่อยสลาย หมุนเวียนธาตุอาหารสำคัญกลับคืนสู่ดิน ทำให้ผืนป่าสมบูรณ์และมีความยั่งยืน
พฤติกรรมสุดล้ำในการปรับตัวเพื่อเอาชีวิตรอดก็น่าทึ่งไม่แพ้กัน ในยามสมบูรณ์ ราเมือก จะแยกกันใช้ชีวิตเป็นเซลล์เดี่ยวๆ คืบคลานหากินอย่างอิสระ แต่เมื่อไหร่ที่อาหารเริ่มหมด เซลล์นับแสนจะส่งสัญญาณเคมีหากัน แล้วเคลื่อนที่มารวมร่างเป็นก้อนเดียว ยืดตัวขึ้นสร้างโครงสร้างก้านและหัวเพื่อกระจายสปอร์ลอยไปตามลม เพื่อหาบ้านใหม่ในการรอดชีวิตต่อไป นับเป็นปรากฏการณ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวกับหลายเซลล์ที่หาดูได้ยาก
หากมีโอกาสไปเยือน อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว จ.ปัตตานี ลองก้มมองตามขอนไม้ชื้นๆ ดู อาจจะได้เจอกับสิ่งมีชีวิตสุดมหัศจรรย์ที่กำลังทำหน้าที่ดูแลป่าไม้ผืนนี้อยู่
ภาพถ่ายโดย: Jome Pithoon