"คำว่าสงกรานต์ คำนี้ถ้าเป็นภาษาบาลีก็เป็น สังกันตะ แปลว่าก้าวล่วงไป " บทความที่น่าสนใจ ของท่านพุทธทาสภิกขุ (มีคลิป)

คำว่าสงกรานต์ คำนี้ถ้าเป็นภาษาบาลีก็เป็น สังกันตะ แปลว่าก้าวล่วงไป แปลว่าก้าวไปพร้อม คือ การก้าวหน้า...

อย่างแรกก็คือ ความก้าวหน้าของเวลา อย่างที่สองก็คือ ความก้าวหน้าของบุคคล

ถ้ามันเป็นความก้าวหน้าของเวลา เวลาก็กินสัตว์ กินชีวิต แต่ถ้าว่าเป็นความก้าวหน้าของบุคคล บุคคลก็เป็นผู้กินเวลา กลับกันอยู่ดังนี้...

ถ้าเวลาก้าวหน้า คนก็ถูกกิน นี้ก็พอจะเห็นได้ไม่ยากนัก ว่าวัน อ่า, วันคืนมันล่วงไปๆ คนมันก็แก่ชราลงๆๆ และใกล้ความตายเข้าไปทุกที จนถึงความตายในที่สุด นี้เรียกว่าเวลามันก้าวหน้า คนก็ถูกกิน

แต่ทีนี้ถ้าคนเกิดก้าวหน้าขึ้นมาบ้าง คือคนได้รู้พระธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าซึ่งเป็นหัวใจของพระศาสนาโดยแท้จริง คือเรื่องความไม่ยึดมั่นถือมั่น ไม่มีสัตว์ บุคคล ตัวตนเราเขาที่จะยึดมั่นแล้ว เวลาก็ทำอะไรบุคคลนั้นไม่ได้ เพราะบุคคลนั้นพ้นจากความเกิด ความแก่ ความเจ็บ ความตาย อย่างนี้เรียกว่า บุคคลนั้นกินเวลา เวลาเป็นฝ่ายที่ถูกกิน

สรุปความสั้นๆก็ว่า ถ้าคนไม่รู้ธรรมะ เวลาก็กินคน ถ้าคนรู้ธรรมะ คนก็กินเวลา การที่เวลากินคนนั้นไม่เป็นของสนุกเลย หมายความว่ามีความทุกข์ร้อนนานาประการเกี่ยวกับการที่เวลามันล่วงไปๆ

เราพุทธบริษัททั้งหลายจงรีบทำความเข้าใจในเรื่องความไม่ประมาท โดยรู้ว่าเราจะต้องรีบทำอะไร แล้วก็จะไปที่ไหนในที่สุด พระพุทธเจ้าต้องการให้เราทุกคนไปสู่จุดหมายปลายทาง คือความดับทุกข์ได้จริง ดับทุกข์ได้สิ้นเชิง...

อย่ามัวเมาในอาหารของวัตถุนิยม เหมือนสุนัข สุกรที่ตะกละในอาหาร แล้วก็หยุดกินอยู่ที่นั่น ไม่เดินทางไม่ก้าวหน้าอีกต่อไป เป็นการตายแล้วตายอีกอยู่ที่นั่น ไม่มีการเดินทาง เพราะไปมัวเมาในอาหาร คือวัตถุนิยมที่มนุษย์พร้อมใจกันผลิตขึ้นมาให้มาก เพื่อมอมตัวเองให้ลุ่มหลงอยู่ในโลกนี้ ซึ่งเต็มไปด้วยปัญหานานาประการ หาความสุขมิได้เลย นี้ไม่ใช่สงกรานต์ นี้ไม่ใช่ความก้าวหน้า

วันนี้เราพูดกันถึงเรื่องสงกรานต์ คือเรื่องความก้าวหน้า เรื่องจิตใจที่จะต้องเจริญยิ่งๆขึ้นไปตามลำดับ สมกับคำว่าสงกรานต์โดยแท้จริง ขอให้ท่านทั้งหลายพิจารณาดูให้ดี และถือเอาประโยชน์ให้ได้โดยสมควรแก่สติปัญญาของตนๆเทอญ ก็จะเป็นผู้สนองพระพุทธโอวาทในข้อที่ว่า

อามันตะยามิโว ภิกขะเว ภิกษุทั้งหลาย เราเตือนเธอ 
ขะยะวะยะธัมมา สังขารา สังขารมีความเสื่อมสิ้นไปเป็นธรรมดา 
อัปปะมาเทนะ สัมปาเทถะ ท่านทั้งหลายจงถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเถิด

พุทธทาสภิกขุ

เทศน์วันสงกรานต์ ปี พ.ศ. 2512