รู้แล้ว เงินฌาปนกิจ จ่ายมาทั้งชีวิต จะได้คืนมั้ย หลังเกิดดราม่า

จากกระแสข่าวในโลกออนไลน์ที่กำลังถูกพูดถึงอย่างกว้างขวาง กรณีการเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์หลายแห่ง จนส่งผลกระทบต่อสมาชิกจำนวนมาก และนำไปสู่ดราม่าร้อนเกี่ยวกับ “เงินฌาปนกิจ” ที่หลายคนตั้งคำถามว่า จ่ายเงินสะสมมาทั้งชีวิต แต่เหตุใดเมื่อถึงเวลาจริง ทายาทกลับไม่ได้รับเงินดังกล่าว
 

ล่าสุดเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2569 กันตพงศ์ รังษีสว่าง ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (ปลัด พม.) ออกมาให้ข้อมูลชี้แจงถึงกรณีดังกล่าว โดยอธิบายว่า สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์เป็นการรวมกลุ่มของประชาชน เพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันในการจัดการศพ หรือสงเคราะห์ครอบครัวของสมาชิกที่ถึงแก่ความตาย โดยไม่ใช่กิจการแสวงหากำไร เปรียบเสมือน “เพื่อนช่วยเพื่อน” หรือการทำบุญร่วมกันในชุมชน

 

สำหรับการจัดตั้งสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ สามารถขอจดทะเบียนได้ที่เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล หรือสำนักงานเขตในกรุงเทพมหานคร โดยปัจจุบันอำนาจการควบคุม กำกับดูแล และการรับจดทะเบียน รวมถึงการเลิกสมาคม ได้ถ่ายโอนภารกิจจาก กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ขณะที่ กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว ทำหน้าที่ในฐานะนายทะเบียนกลาง

 

ในกรณีที่มีการเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ จะต้องมีคำสั่งเลิกจากนายทะเบียนท้องที่ ปิดประกาศให้สมาชิกทราบ และส่งเรื่องให้นายทะเบียนกลางดำเนินการออกประกาศ ก่อนเสนอให้ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา จากนั้นจึงเข้าสู่กระบวนการชำระบัญชีตามที่กฎหมายกำหนด โดยนายทะเบียนกลางไม่มีอำนาจสั่งเลิกสมาคมได้เอง

กฎหมายยังระบุเหตุแห่งการเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ไว้ 3 กรณี ได้แก่ ที่ประชุมใหญ่มีมติให้เลิก นายทะเบียนท้องที่สั่งเลิกในกรณีพบการทุจริตหรือไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ และกรณีศาลมีคำสั่งให้เลิก หากนายทะเบียนท้องที่เพิกเฉยต่อคำร้องของผู้มีส่วนได้เสีย

 

ทั้งนี้ เมื่อสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ถูกเลิก ไม่ว่าด้วยเหตุใด จะต้องเข้าสู่กระบวนการชำระบัญชี โดยคณะกรรมการมีหน้าที่รักษาทรัพย์สินทั้งหมดไว้จนกว่าจะส่งมอบให้ผู้ชำระบัญชี และทรัพย์สินที่เหลืออยู่หลังการชำระบัญชี ไม่สามารถนำมาแบ่งคืนให้สมาชิกได้ แต่ต้องโอนไปยังสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์อื่น หรือองค์กรการกุศลตามที่ข้อบังคับกำหนด หรือมติที่ประชุมใหญ่ หากไม่มีการกำหนดไว้ ทรัพย์สินจะตกเป็นของแผ่นดิน

 

อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญที่สมาชิกจำนวนมากยังคงคาใจ คือ เงินที่จ่ายไปแล้ว โดยเฉพาะเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า จะมีสิทธิได้รับคืนหรือไม่ ซึ่งเป็นคำถามที่กำลังถูกจับตาและถกเถียงกันอย่างมากในสังคมขณะนี้

 

ในกรณีของเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า สมาชิกอาจมีสิทธิได้รับคืนเท่าที่สมาชิกผู้นั้น ยังไม่ตกอยู่ในความผูกพันที่จะต้องจ่ายเงินสงเคราะห์ ตามที่จ่ายล่วงหน้าไว้ให้แล้ว แต่หากสมาคมนำไปจ่ายเป็นเงินสงเคราะห์ศพให้แก่ผู้รับเงินของสมาชิกที่ตายหมดแล้ว สมาชิกจะขอคืนหรือเรียกคืนไม่ได้

 

ข้อมูลจาก กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์