หมอเปิด 5 ตุ่มแบบนี้ อาจไม่ใช่ผื่นแพ้ แต่อาจเกี่ยวกับไขมันในเลือดสูง

เมื่อเร็วๆนี้ นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพผ่านทางเพจเฟซบุ๊ก หมอเจด คุยเฟื่องเรื่องปากท้อง เผย ระวังให้ดี! ตุ่มแบบนี้ อาจไม่ใช่ผื่นแพ้ แต่อาจเกี่ยวกับไขมันในเลือดสูง โดยระบุว่า บางคนอยู่ดี ๆ ก็มีตุ่มเล็ก ๆ สีเหลืองอมแดงขึ้นตามตัว เป็นเม็ด ๆ หลายจุด บางทีคัน บางทีเจ็บนิด ๆ บางคนคิดว่าเป็นผื่นแพ้ บางคนคิดว่าแมลงกัด บางคนคิดว่าเป็นสิวที่ตัว

 

แต่จริง ๆ แล้วมีผื่นชนิดหนึ่งที่อยากให้รู้จัก ชื่อว่า eruptive xanthomas หรือพูดง่าย ๆ คือ "ตุ่มไขมันสะสมที่ผิวหนัง" ที่ต้องสนใจไม่ใช่เพราะตุ่มมันน่ากลัว แต่เพราะมันอาจเป็นสัญญาณว่า ไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูงมาก อยู่ก็ได้ โดยเฉพาะในคนที่มีเบาหวานคุมไม่ดี ไขมันในเลือดสูง น้ำหนักเกิน ดื่มแอลกอฮอล์ หรือมีปัญหาเรื่องระบบเผาผลาญไขมัน แล้วตุ่มแบบนี้มักขึ้นตรงไหนบ้าง มาดู 5 จุดที่เจอบ่อย

1. ก้นและสะโพก เจอบ่อยมาก
จุดที่ต้องนึกถึงก่อนเลยคือ ก้นและสะโพก หลายคนไม่ได้เห็นเองด้วยซ้ำ บางทีรู้ตัวตอนอาบน้ำแล้วจับเจอ รู้สึกผิวสาก ๆ เป็นเม็ด ๆ หรือมีคนใกล้ตัวทักว่ามีตุ่มขึ้น ลักษณะมักเป็นตุ่มนูนเล็ก ๆ ขนาดไม่ใหญ่ (ไม่กี่มิลลิเมตร) สีเหลือง เหลืองส้ม หรือแดงอมเหลือง บางคนคัน บางคนเจ็บเวลากดหรือนั่งทับ ถ้าตุ่มขึ้นเป็นกลุ่ม ขึ้นเร็วและไม่ได้เหมือนสิวทั่วไป โดยเฉพาะคนที่เคยมีไขมันสูงหรือเบาหวาน อันนี้ไม่ควรมองข้าม เพราะก้นกับสะโพกเป็นตำแหน่งที่ eruptive xanthomas เจอได้บ่อยมาก

2. ข้อศอกและแขนด้านนอก
อีกจุดที่เจอได้บ่อยคือ ข้อศอก ท่อนแขนด้านนอก และผิวด้านนอกของแขน บางคนเห็นเป็นตุ่มเล็ก ๆ เรียงกัน เลยคิดว่าเป็นผื่นแพ้ ผื่นเสียดสี รูขุมขนอักเสบ หรือสิวที่ตัว แต่ถ้าดูดี ๆ ตุ่มของ eruptive xanthomas มักมีสีเหลืองอยู่ตรงกลาง บางเม็ดมีขอบแดง ๆ รอบ ๆ ไม่ได้มีหัวหนองชัดแบบสิวทั่วไป ถ้าคนไข้มีประวัติไตรกลีเซอไรด์สูง ไขมันสูง เบาหวาน น้ำหนักขึ้น กินหวานเยอะ หรือดื่มแอลกอฮอล์บ่อย แล้วอยู่ดี ๆ มีตุ่มขึ้นตามข้อศอกหรือแขนด้านนอก แนะนำให้ตรวจเลือดดูไขมันซ้ำ โดยเฉพาะค่า triglyceride
 

3. เข่า ต้นขา และขาด้านนอก
ตำแหน่งที่หลายคนพลาดคือ เข่า ต้นขา และขาด้านนอก เพราะพอขึ้นตรงนี้ คนมักคิดว่า “น่าจะผื่นแพ้เหงื่อ” “น่าจะแพ้ผ้า” “หรือเป็นขนคุดหรือเปล่า” แต่ eruptive xanthomas ก็ขึ้นแถวนี้ได้เหมือนกันครับ บางคนเป็นตุ่มเล็ก ๆ กระจายสองข้าง บางคนเป็นเม็ดแดง ๆ เหลือง ๆ หลายเม็ด บางคนคันจนเกา แล้วผื่นยิ่งแดงกว่าเดิม จุดที่ควรเอะใจคือ ตุ่มขึ้นหลายเม็ดพร้อมกัน ขึ้นเร็ว เป็นกลุ่ม ๆ และมีสีเหลืองอมแดง โดยเฉพาะถ้ามีประวัติไขมันในเลือดสูงร่วมด้วย ไม่ควรปล่อยให้ผ่านไปเฉย ๆ

4. ไหล่ หลัง และลำตัว
eruptive xanthomas ไม่ได้ขึ้นแค่แขนขาหรือก้นเท่านั้น บางคนขึ้นที่ ไหล่ หลัง หรือลำตัว บางคนขึ้นหลายตำแหน่งพร้อมกัน จนดูเหมือนผื่นแพ้กระจายทั้งตัว คำว่า eruptive แปลประมาณว่าขึ้นแบบพรวด ๆ ขึ้นเร็ว ขึ้นเป็นชุด ไม่ได้ค่อย ๆ โตทีละเม็ดแบบก้อนไขมันบางชนิด ถ้าคนไข้เล่าว่า “หมอครับ อยู่ดี ๆ ตุ่มขึ้นเต็มหลัง” “ขึ้นหลายจุดพร้อมกัน” “เป็นตุ่มเหลือง ๆ แดง ๆ แล้วคันด้วย” อันนี้ควรถามต่อเลยครับว่า เคยตรวจไขมันไหม เป็นเบาหวานหรือเปล่า ดื่มแอลกอฮอล์บ่อยไหม มียาอะไรที่ใช้อยู่หรือไม่ แล้วควรตรวจ lipid profile โดยเฉพาะค่า triglyceride

5. ไม่ต้องจำทุกตำแหน่ง แต่ให้จำลักษณะรวม
จริง ๆ eruptive xanthomas อาจขึ้นได้หลายตำแหน่ง แต่จุดที่อยากให้จำง่าย ๆ คือ ก้น สะโพก ไหล่ หลัง ข้อศอก เข่า ต้นขา และผิวด้านนอกของแขนขา แต่ไม่อยากให้ยึดติดว่า ต้องขึ้นตรงนี้เท่านั้นถึงจะใช่ สิ่งที่ควรจำมากกว่าคือ ถ้าตุ่มขึ้นเร็ว ขึ้นหลายเม็ดพร้อมกัน และคนไข้มีประวัติไตรกลีเซอไรด์สูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดผิดปกติ แบบนี้ควรเช็กต่อ เพราะถ้าไตรกลีเซอไรด์สูงมาก ๆไม่ใช่แค่ทำให้มีตุ่มที่ผิวหนัง แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันได้ด้วย

ส่วนการดูแลตัวเอง พื้นฐานยังหนีไม่พ้นเรื่องเดิม ๆ คุมหวาน ลดแป้งที่มากเกินไป ลดแอลกอฮอล์ คุมน้ำหนัก คุมเบาหวานให้ดี แล้วก็เลือกไขมันให้เหมาะขึ้น เช่น กินปลาทะเลที่มีโอเมก้า 3 อย่างปลาทู ซาร์ดีน แซลมอน หรือปลาทะเลไขมันดีอื่น ๆ เป็นส่วนหนึ่งของมื้ออาหาร โอเมก้า 3 กลุ่ม EPA/DHA มีข้อมูลว่าอาจช่วยลดไตรกลีเซอไรด์ได้ในบางคน โดยเฉพาะเมื่อใช้ในขนาดที่เหมาะสม

แต่ถ้าไตรกลีเซอไรด์สูงมาก หรือมีตุ่มลักษณะนี้ขึ้นแล้ว อย่าซื้ออาหารเสริมมากินเองแทนการรักษานะ ควรตรวจเลือดและให้แพทย์ประเมินก่อน เพราะบางทีผิวหนังกำลังส่งสัญญาณว่า “ไขมันในเลือดอาจสูงกว่าที่คิด” หลายคนได้ยินคำว่า “ตุ่มไขมัน” แล้วคิดว่าเหมือนกันหมด แต่จริง ๆ ตุ่มไขมันแต่ละแบบบอกปัญหาไม่เหมือนกัน
 

ขอบคุณ FB : หมอเจด คุยเฟื่องเรื่องปากท้อง