รู้แล้ว แยกยังไง "ร้อนใน" กับ "มะเร็งช่องปาก" มีแผลแบบนี้ หาหมอเลย

"หมอเจด" นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ออกมาโพสต์ข้อความระบุว่า 

แผลในปากเรื้อรังไม่หาย! แบบไหนแค่ร้อนใน แบบไหนต้องระวังมะเร็งช่องปาก?

แผลในปากเป็นเรื่องที่คนส่วนใหญ่เคยเจอครับ
กัดกระพุ้งแก้มตัวเอง
นอนน้อย
เครียด
กินของเผ็ด
อยู่ดี ๆ ก็มีแผลขาว ๆ เจ็บแสบขึ้นมา
หลายครั้งมันหายเองภายในไม่กี่วันถึงประมาณ 1–2 สัปดาห์ แล้วชีวิตก็กลับไปปกติ
แต่สิ่งที่ผมอยากให้ทุกคนระวังคือ
ถ้าแผลเดิมอยู่ตรงเดิมนาน ๆ ไม่ยอมหาย โดยเฉพาะเกิน 2–3 สัปดาห์ เราไม่ควรเรียกมันว่า “ร้อนใน” ไปเรื่อย ๆ ครับ
เพราะมะเร็งช่องปากระยะแรกบางครั้งหน้าตาไม่ได้ดุเลย
มันอาจเริ่มจากแผลเล็ก ๆ ที่เราเห็นทุกวัน แล้วชินกับมันจนไม่ได้สนใจ

1️⃣ ร้อนในทั่วไป มัก “เจ็บชัด” และค่อย ๆ หายเอง
ร้อนในแบบที่เจอกันบ่อย มักเป็นแผลตื้น ๆ ขนาดไม่ใหญ่มาก มีตรงกลางออกขาวหรือเหลือง และรอบ ๆ แดง
เวลาน้ำโดนก็แสบ
กินของเผ็ดก็เจ็บ
พูดหรือเคี้ยวแล้วโดนแผลก็รำคาญ
สิ่งสำคัญคือมันมีแนวโน้มค่อย ๆ ดีขึ้นครับ
ช่วงแรกเจ็บมาก
อีกไม่กี่วันเริ่มยุบ
แล้วหายไปเอง
ส่วนใหญ่มักหายภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์
ถ้าเป็นรูปแบบนี้ซ้ำ ๆ แต่แต่ละแผลหายหมด แล้วไปเกิดคนละตำแหน่งภายหลัง ภาพจะต่างจากแผลที่ “ฝังอยู่ตำแหน่งเดิมแล้วไม่หาย” ครับ

2️⃣ ถ้าเกิน 2–3 สัปดาห์แล้วยังอยู่ ผมอยากให้ตรวจ
อันนี้เป็นหลักที่ผมอยากให้จำง่าย ๆ เลยครับ
แผลในปากที่ไม่หายเกิน 2–3 สัปดาห์ ควรได้รับการประเมิน
เพราะแผลจากการกัด การเสียดสี หรือร้อนในทั่วไปควรมีแนวโน้มดีขึ้นหลังต้นเหตุหายไป
ลองนึกดูครับ
ถ้าโดนฟันคมบาดกระพุ้งแก้ม แล้วฟันยังเสียดสีทุกวัน แผลอาจหายช้าได้
แต่ถ้าแก้ต้นเหตุแล้ว แผลยังอยู่ตรงเดิม
หรือยิ่งนานยิ่งแข็ง ยิ่งหนา ยิ่งลึก
ผมไม่อยากให้ทายเองแล้วครับ
ควรให้หมอฟันหรือแพทย์ตรวจดูจริง ๆ

3️⃣ แผลมะเร็งช่องปาก “ไม่ได้เจ็บมากเสมอไป”
ตรงนี้ทำให้หลายคนชะลอการตรวจครับ
เพราะเรามักคิดว่า
“ถ้าเป็นมะเร็ง ต้องเจ็บมากสิ”
จริง ๆ ระยะแรกอาจแทบไม่เจ็บเลยครับ
บางคนแค่รู้สึกว่ามีแผลแข็ง ๆ
บางคนรู้สึกเหมือนมีอะไรระคายอยู่ตลอด
บางคนเห็นแผลแต่กินข้าวได้ปกติ
เลยปล่อยผ่านเป็นเดือน
ผมเลยอยากให้ใช้ “ระยะเวลาและลักษณะแผล” มากกว่าความเจ็บเป็นตัวตัดสิน
ไม่เจ็บ ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอไปครับ

4️⃣ ถ้าแผลขอบแข็ง ขรุขระ เลือดออกง่าย ต้องระวังมากขึ้น
ลองใช้ลิ้นแตะดูครับ
ร้อนในทั่วไปมักเป็นแผลตื้น ๆ
แต่ถ้าแผลเริ่มมีขอบหนา แข็ง หรือพื้นแผลไม่เรียบ เหมือนเป็นเนื้อยกขึ้นมา หรือแตะแล้วมีเลือดออกง่าย อันนี้ควรตรวจครับ
อีกลักษณะที่ผมไม่อยากให้ปล่อยคือ
แผลโตขึ้นเรื่อย ๆ
เป็นก้อนร่วมด้วย
มีเนื้อแดงจัดหรือขาวผิดปกติรอบ ๆ
หรือแผลลึกลงมากกว่าเดิม
สิ่งพวกนี้ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งแน่นอน
แต่เป็นลักษณะที่ไม่ควรใช้คำว่า “เดี๋ยวก็หาย” แล้วรอไปเรื่อย ๆ ครับ

5️⃣ แผลที่ลิ้นด้านข้าง ใต้ลิ้น และพื้นปาก ผมอยากให้ดูดี ๆ
มะเร็งช่องปากเกิดได้หลายตำแหน่งครับ
แต่บริเวณที่พบได้บ่อยและควรสังเกตคือ
ด้านข้างของลิ้น
ใต้ลิ้น
พื้นปาก
กระพุ้งแก้ม
เหงือก
ริมฝีปาก
คนเรามองด้านหน้าลิ้นกันบ่อย แต่แทบไม่เคยยกลิ้นขึ้นดูข้างใต้ครับ
ถ้าใครมีแผลเรื้อรัง ผมอยากให้ส่องกระจกดูให้ทั่ว ไม่ใช่ดูเฉพาะจุดที่เจ็บ
โดยเฉพาะถ้ามีฟันแตก ฟันคม ฟันปลอมกด หรือสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ ยิ่งควรระวังมากขึ้นครับ

6️⃣ จุดขาวหรือจุดแดงที่ไม่หาย ก็ไม่ควรมองข้าม
ไม่ใช่ทุกความผิดปกติจะมาเป็น “แผล” ครับ
บางครั้งสิ่งที่เห็นคือปื้นขาวหนา ๆ ที่เช็ดไม่ออก
หรือเป็นปื้นแดงผิดปกติอยู่นาน
ตรงนี้ต้องตรวจเหมือนกันครับ
เพราะรอยโรคก่อนมะเร็งและมะเร็งบางชนิดอาจเริ่มจากการเปลี่ยนสีของเยื่อบุ ไม่ได้เป็นหลุมแผลตั้งแต่แรก
ถ้าปื้นนั้นอยู่เกินหลายสัปดาห์ โตขึ้น หรือสัมผัสแล้วแข็ง ควรให้ผู้เชี่ยวชาญดูครับ

7️⃣ ถ้ามีก้อนที่คอ เสียงเปลี่ยน กลืนลำบาก น้ำหนักลด ต้องรีบมากขึ้น
ถ้าแผลในปากเรื้อรังแล้วเริ่มมีอย่างอื่นร่วม เช่น
มีก้อนที่คอ
กลืนเจ็บหรือกลืนลำบาก
เสียงเปลี่ยน
อ้าปากลำบาก
ลิ้นชา
น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ
หรือฟันโยกผิดปกติโดยไม่ทราบสาเหตุ
อันนี้ผมไม่อยากให้รอดูครับ
เพราะหมายความว่าอาจไม่ได้มีแค่แผลตื้น ๆ ในเยื่อบุแล้ว
ต้องตรวจละเอียดขึ้น
แล้ว “ร้อนในบ่อย” เกิดจากอะไรได้บ้าง?
ร้อนในทั่วไปเกิดได้หลายเหตุครับ
ความเครียด
พักผ่อนไม่พอ
มีแผลจากการกัด
อาหารบางอย่างกระตุ้น
ขาดธาตุเหล็ก โฟเลต หรือวิตามินบี12
มีโรคเกี่ยวกับภูมิคุ้มกันหรือลำไส้บางชนิด
หรือยาบางตัว
ถ้าเป็นบ่อยมาก แผลใหญ่หลายแผล เจ็บหนัก หรือเป็นจนกินอาหารไม่ได้ ควรหาสาเหตุเพิ่มเติมครับ
แต่สิ่งที่อยากเน้นคือ
“เป็นบ่อย” กับ “แผลเดิมไม่หาย” เป็นคนละเรื่องกัน
อันแรกอาจเป็นร้อนในซ้ำ ๆ
แต่อันหลังต้องระวังมากกว่าครับ
ถ้ามีแผลในปากตอนนี้ ลองเช็ก 5 ข้อนี้ครับ
• อยู่เกิน 2–3 สัปดาห์หรือยัง
• อยู่ตำแหน่งเดิมตลอดหรือเปล่า
• ขอบแผลแข็ง หนา หรือขรุขระไหม
• เลือดออกง่าย โตขึ้น หรือมีปื้นแดงขาวร่วมไหม
• มีก้อนที่คอ กลืนลำบาก น้ำหนักลด หรือเสียงเปลี่ยนร่วมไหม
ถ้ามีหลายข้อ ผมไม่อยากให้รอครับ
ไปให้หมอฟันหรือแพทย์ตรวจจริง ๆ ดีกว่า
แผลในปากส่วนใหญ่เป็นเรื่องธรรมดาและหายเองได้ครับ
แต่แผลที่ผมไม่อยากให้เรียกว่า “ร้อนใน” ต่อไปเรื่อย ๆ คือ
แผลที่ไม่หายเกิน 2–3 สัปดาห์ อยู่ตำแหน่งเดิม ขอบแข็ง โตขึ้น เลือดออกง่าย หรือมีอาการอื่นร่วม
และอย่ารอจนเจ็บมาก
เพราะมะเร็งช่องปากระยะแรกอาจไม่เจ็บเลยก็ได้
ถ้าส่องกระจกแล้วเจอแผลที่รู้สึกว่า
“มันอยู่นานเกินไปแล้วนะ”
อย่าปลอบตัวเองด้วยคำว่า “เดี๋ยวก็หาย” อย่างเดียวครับ
ตรวจให้รู้ ดีกว่ารอให้สงสัยนานเกินไป