"ถ้าไม่ตระหนี่ ที่ไหนตึกจะขึ้นที่ศิริราชอีกได้เล่า"พระราชดำรัสแห่งพระบรมราชนก... ทรงตั้งปณิธานเพื่อแผ่นดินไทย

หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี อดีตคณะบดีคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทรงเล่าถึงสมเด็จพระราชบิดาไว้ว่า

"..ระหว่างที่ประทับอยู่ในอเมริกา ทูลกระหม่อมได้มีลายพระหัตถ์ประทานมาฉบับหนึ่ง ทรงเล่าว่าใครๆ พากันแสดงความประหลาดใจว่าพระองค์ทรงเป็นโรคไตอักเสบเรื้อรังอย่างรุนแรงถึงปานนั้น ไม่น่าจะทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ได้เลย

พระองค์ทรงเห็นว่าได้รับเงินปีอยู่บ่อยๆ นับเป็นหนี้แก่ประชาชนผู้เป็นเจ้าของเงิน จำจะต้องทำอะไรตอบแทนเขาบ้าง เมื่อจะตอบแทนด้วยพระองค์เองไม่ได้เนื่องด้วยมีพระโรคประจำ เป็นเครื่องตัดรอน ก็จะขอถมเงินทุ่มเทเข้าแทนตัว ดังนั้นจึงได้ทรงมุมานะพยายามอย่างยิ่งที่จะรีบรวบรัดให้งานในด้านปรับปรุงโรงเรียนแพทย์นี้สำเร็จไปจนได้

เกี่ยวกับการทุ่มเงินนี้มีกรณีหนึ่งซึ่งฉัน (หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี) ได้ประสบด้วยตนเองและสมควรจะบันทึกไว้

คือคราวหนึ่ง ฉันได้โดยเสด็จทูลกระหม่อมฯไปยุโรป ทรงนำเที่ยวกรุงปารีส ทูลกระหม่อมฯ โปรดการเดินมาก ไม่ค่อยทรงขึ้นรถ ทรงพาเราเดินเสียจนแทบทนต่อไปไม่ไหว จึงออกอุบายทูลว่าสังเกตดูหม่อม (สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี) เหนื่อยมากแล้วขึ้นรถเสียทีเห็นจะดี

ทูลกระหม่อมฯ มีพระดำรัสว่าตกลง เราก็ดีใจว่าคงจะได้ขึ้นรถแท็กซี่มีความสบาย แต่ทูลกระหม่อมฯ กลับทรงนำไปขึ้นรถใต้ดิน ซึ่งเป็นพาหนะสำหรับคนชั้นต่ำและค่าโดยสารถูก เมื่อมีผู้ต่อว่าว่าตระหนี่ ทูลกระหม่อมฯ ก็ได้ทรงตอบอย่างจริงจังว่า

'ถ้าไม่ตระหนี่ ที่ไหนตึกจะขึ้นที่ศิริราชอีกได้เล่า' "

ที่มา : สารศิริราช ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๙ กันยายน ๒๔๙๖

ภาพประกอบ : สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก เมื่อครั้งมีพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์

ถ่ายที่ลอนดอน พ.ศ.๒๔๖๖