กรมสรรพาวุธ กองทัพบก แจ้งความคืบหน้า บูรณะ "พระมหาพิชัยราชรถ" ราชยานพระยานมาศ ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ

ความคืบหน้าการจัดซ่อม บูรณะ ระบบขับเคลื่อน ระบบโครงสร้าง ราชรถ ราชยานพระยานมาศ ที่ใช้ในริ้วขบวนพระอิสริยยศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ

 

          กรมสรรพาวุธ กองทัพบก แจ้งความคืบหน้าการจัดซ่อม บูรณะ ระบบขับเคลื่อน ระบบโครงสร้าง ราชรถ ราชยาน พระยานมาศ ที่ใช้ในริ้วขบวนพระอิสริยยศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมจัดสร้างล้อประดับพระมหาพิชัยราชรถ หมายเลข 9780 ที่ใช้อัญเชิญพระบรมโกศ ในริ้วขบวนพระอิสริยยศที่ 2 ขึ้นใหม่ แทนล้อประดับเดิมที่มีสภาพชำรุด เนื่องจากจัดสร้างมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 อายุกว่า 200 ปี พร้อมใช้วิธีแกะสลักลวดลายด้วยสิ่วมือแบบดั้งเดิม ทำเสร็จแล้ว 2 ล้อ เหลืออีก 2 ล้อ คาดพร้อมนำไปติดตั้งกับองค์พระมหาพิชัยราชรถปลายเดือนนี้

พระมหาพิชัยราชรถ เป็นราชรถที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2338 มีขนาดกว้าง 4.85 เมตร ความยาวรวมงอนรถ 18.00 เมตร (ความยาวเฉพาะตัวรถ 14.10 เมตร)  สูง 11.20 เมตร น้ำหนัก 13.70 ตัน ปัจจุบันใช้กำลังพลฉุดชักจากกรมสรรพาวุธทหารบก 216 นาย  เมื่อแรกสร้างนั้นโปรดให้สร้างขึ้นเป็นราชรถขนาดใหญ่ตามโบราณราชประเพณีที่เคยมีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา เพื่อเชิญพระอัฐิสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนกออกถวายพระเพลิง ณ พระเมรุมาศท้องสนามหลวง ในปี พ.ศ. 2339 หลังจากนั้นเมื่อสมเด็จพระพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระเทพสุดาวดี สิ้นพระชนม์ ใน พ.ศ. 2342 ก็โปรดให้อัญเชิญพระโกศทรงบนพระมหาพิชัยราชรถออกพระเมรุอีกครั้ง และนับจากนั้นพระมหาพิชัยราชรถเชิญพระโกศพระบรมศพพระมหากษัตริย์ พระบรมราชินี และพระบรมวงศ์ผู้ทรงศักดิ์ชั้นสมเด็จเจ้าฟ้าในสมัยต่อๆ มา

 

ภายหลังการเชิญออกประดิษฐานพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวแล้วก็มิได้เชิญออก แม้จะมีการบูรณปฏิสังขรณ์ด้วยการเพิ่มล้ออีก 1 ล้อ เพื่อรับน้ำหนัก และซ่อมแซมเพื่อความสวยงาม โดยมีการเชิญพระเวชยันตราชรถออกใช้การแทน แต่ให้ขนานนามราชรถตามหมายกำหนดการว่าพระมหาพิชัยราชรถ จนกระทั่งในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในปี พ.ศ. 2539 จึงได้มีการบูรณะพระมหาพิชัยราชรถครั้งใหญ่โดยกรมสรรพาวุธทหารบกและเชิญออกใช้การอีกครั้งหนึ่ง

 

นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2339 ซึ่งมีการใช้พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระบรมอัฐิสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก จนถึงปัจจุบัน ได้มีการเชิญพระมหาพิชัยราชรถในงานพระบรมศพและพระศพต่างๆ แล้วจำนวน 23 ครั้ง (ไม่นับครั้งที่เชิญพระเวชยันตราชรถใช้งานแต่ให้ออกนามว่าพระมหาพิชัยราชรถในหมายกำหนดการ) โดยครั้งล่าสุดที่ได้เชิญพระมหาพิชัยราชรถออกใช้งานคือในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี เมื่อวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2555

 

พระมหาพิชัยราชรถจะได้เชิญออกใช้งานอีกครั้งในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ซึ่งทางราชการได้มีหมายกำหนดการให้วันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2560 เป็นวันถวายพระเพลิงพระบรมศพ ณ พระเมรุมาศ ท้องสนามหลวง

ที่มา : กรมประชาสัมพันธ์ ศูนย์ข่าวสารงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช