ว่าแล้ว ถ้า "ฉี่" กลายเป็นแบบนี้ คุณกำลังเจอ "โปรตีนรั่ว" แล้วจ้า

"หมอเจด" นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ออกมาโพสต์ข้อความระบุว่า 

“โปรตีนรั่วในปัสสาวะ” เกิดจากตัวกรองของไตเริ่มเสียสมดุล ปกติไตจะกรองของเสียออก แต่จะ “เก็บโปรตีนไว้ในเลือด” เพราะเป็นสารสำคัญของร่างกาย แต่เมื่อไหร่ที่ตัวกรองนี้เริ่มรั่ว โปรตีนจะหลุดออกมากับปัสสาวะ ปัญหาคือโปรตีนที่รั่วออกไปจะยิ่งกระตุ้นให้ไตอักเสบ และเสื่อมเร็วขึ้นเรื่อย ๆ หากปล่อยไว้โดยไม่รู้ตัว อาจลุกลามจนกลายเป็นไตเรื้อรัง หรือรุนแรงถึงขั้นต้องฟอกไตได้ ลองเช็ก 5 สัญญาณจากปัสสาวะที่หลายคนมองข้ามครับ

1️⃣ ปัสสาวะเป็นฟองเยอะ และฟองอยู่นาน
ถ้าปัสสาวะแล้วเห็นฟองจำนวนมาก คล้ายฟองสบู่ และไม่ยุบภายในไม่กี่วินาที นี่เป็นสัญญาณที่พบบ่อยของโปรตีนรั่ว เพราะโปรตีนจะทำให้เกิดแรงตึงผิว คล้ายเวลาเราผสมน้ำกับสบู่ ยิ่งมีโปรตีนมาก ฟองก็ยิ่งเยอะและอยู่นาน ต่างจากฟองปกติที่เกิดจากแรงกระแทกแล้วหายเร็ว

2️⃣ ปัสสาวะขุ่น ไม่ใสเหมือนเดิม
ปัสสาวะที่มีโปรตีนปน อาจดูขุ่นหรือเป็นสีขาวน้ำนมเล็กน้อย โดยเฉพาะตอนเช้า ถ้าไม่ได้ดื่มน้ำน้อยหรือไม่ได้กินอะไรผิดปกติ แต่ยังขุ่นบ่อย ๆ ควรระวัง เพราะอาจสะท้อนว่ามีสารบางอย่างรั่วออกมามากกว่าปกติ ไม่ใช่แค่ของเสียทั่วไป นอกจากนี้บางครั้งอาจเห็นเหมือนมีตะกอนเล็ก ๆ หรือสีไม่สม่ำเสมอ ซึ่งเป็นสัญญาณว่าองค์ประกอบในปัสสาวะเปลี่ยนไป และไตอาจเริ่มทำงานผิดปกติ

3️⃣ ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน
การต้องตื่นมาปัสสาวะหลายครั้งตอนกลางคืน อาจบอกได้ว่าไตเริ่มควบคุมสมดุลน้ำในร่างกายได้ไม่ดีเหมือนเดิม ซึ่งในบางคนสัมพันธ์กับภาวะโปรตีนรั่ว เพราะโครงสร้างไตเริ่มเสื่อม ทำให้การกรองและการดูดกลับผิดปกติ นอกจากนั้นยังอาจรู้สึกว่าปัสสาวะออกไม่สุด หรือปริมาณแต่ละครั้งน้อยลง ซึ่งสะท้อนว่าระบบไตและกระเพาะปัสสาวะเริ่มมีความผิดปกติร่วมด้วย

4️⃣ มีอาการบวม โดยเฉพาะหน้า มือ เท้า
แม้จะดูไม่เกี่ยวกับปัสสาวะโดยตรง แต่โปรตีนที่รั่วออกไป ทำให้ระดับโปรตีนในเลือดลดลง ส่งผลให้ของเหลวซึมออกไปคั่งตามเนื้อเยื่อ เกิดอาการบวม โดยเฉพาะตอนตื่นนอน เช่น หน้าบวม หนังตาบวม หรือถอดแหวนยากขึ้น ซึ่งมักเป็นสัญญาณที่มาคู่กัน

5️⃣ ปัสสาวะเปลี่ยนแปลงจากเดิมโดยไม่รู้สาเหตุ
เช่น กลิ่นแรงขึ้น สีเข้มขึ้น หรือรู้สึกว่าปัสสาวะไม่เหมือนเดิม ทั้งที่พฤติกรรมเหมือนเดิม อาการเล็ก ๆ แบบนี้ถ้าเกิดซ้ำ ๆ อาจเป็นสัญญาณเตือนว่าการทำงานของไตกำลังเปลี่ยนไป นอกจากนี้บางคนอาจสังเกตว่าฟองมากขึ้น สีเข้มขึ้นทั้งวัน หรือปัสสาวะมีลักษณะไม่คงที่ในแต่ละวัน ซึ่งสะท้อนถึงความผิดปกติของการกรองที่เริ่มแปรปรวน

แม้ไม่มีอาการ ควรดูแลตัวเองยังไงไม่ให้เกิดภาวะโปรตีนรั่ว
• คุมความดันและน้ำตาลให้นิ่ง
เพราะ 2 อย่างนี้คือสาเหตุหลักที่ทำให้ตัวกรองไตเสื่อม ถ้าค่าแกว่งบ่อย ไตจะเสียหายเร็วขึ้นแบบไม่รู้ตัว
• ลดเค็ม ลดอาหารแปรรูป
โซเดียมสูงทำให้ไตทำงานหนัก และเพิ่มความดันในหลอดเลือดไต ทำให้โอกาสเกิดโปรตีนรั่วสูงขึ้น
• กินโปรตีน “พอดี” ไม่ใช่ยิ่งมากยิ่งดี
โดยเฉพาะคนที่กินเวย์หรือโปรตีนเสริมเยอะเกินไป อาจเพิ่มภาระการกรองของไตโดยไม่จำเป็น
• ดื่มน้ำให้พอ ไม่ปล่อยให้ร่างกายขาดน้ำ
น้ำช่วยให้ไตกรองของเสียได้ดีขึ้น ลดความเข้มข้นของของเสีย และลดการระคายเคืองในระบบทางเดินปัสสาวะ
• หลีกเลี่ยงยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs บ่อยเกินไป
เช่น ยาแก้ปวดข้อ ยาแก้อักเสบบางชนิด เพราะใช้ต่อเนื่องนาน ๆ จะทำให้ไตเสื่อมโดยไม่รู้ตัว
• ตรวจสุขภาพปีละครั้ง โดยเฉพาะตรวจปัสสาวะ
เพราะโปรตีนรั่วมักไม่แสดงอาการชัด การตรวจจะช่วยให้เจอเร็ว และป้องกันไม่ให้ลุกลาม
โปรตีนรั่วในปัสสาวะ เป็นหนึ่งในสัญญาณแรกของไตเสื่อมที่หลายคนมองข้าม เพราะอาการไม่ชัดและมาแบบเงียบ ๆ ถ้าคุณเริ่มสังเกตความผิดปกติของปัสสาวะได้เร็ว ก็มีโอกาส “หยุดหรือชะลอ” ความเสียหายของไตได้ก่อนจะลุกลามจนต้องฟอกไตในอนาคตครับ