ถึงบางอ้อแล้ว "ค่าไขมัน" แต่ละค่า บอกอะไรบ้าง หลายคนดูไม่เป็น

"หมอเจด" นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ออกมาโพสต์ข้อความระบุว่า 

เคยไหมครับ? ไปตรวจเลือดมาแล้วหมอบอกว่า “ไขมันสูงนะ” กลับมาดูใบแล็บ งงเลย LDL, HDL, TG, Cholesterol บางคนมี ApoB กับ Lp(a) อีก แล้วตกลงตัวไหนน่ากลัว ตัวไหนต้องลด? ใจเย็นก่อนครับ ไขมันแต่ละตัวไม่ได้บอกเรื่องเดียวกัน บางตัวขึ้นเพราะหวานกับแป้ง บางตัวเกี่ยวกับกรรมพันธุ์ วันนี้ผมจะพาดูค่าไขมันให้เข้าใจกันแบบง่าย ๆ จะได้รู้ว่าควรกังวลตรงไหนก่อนครับ
 

1️⃣ Cholesterol รวม คือภาพรวม แต่ไม่ใช่คำตอบทั้งหมด
Cholesterol รวมคือไขมันรวม ๆ ในเลือดครับ ถ้าสูงมากก็ต้องระวัง แต่ข้อเสียคือมันรวมทั้งตัวดีและตัวร้ายไว้ด้วยกัน บางคน Cholesterol รวมดูสูงเพราะ HDL สูงก็มี หรือบางคนรวมไม่สูงมาก แต่ LDL หรือ ApoB แอบสูง อันนี้ก็ยังเสี่ยงได้ โดยทั่วไป Cholesterol รวมต่ำกว่า 200 mg/dL มักถือว่าดี, 200–239 เริ่มก้ำกึ่ง, 240 ขึ้นไปถือว่าสูงครับ
.
2️⃣ LDL คือไขมันตัวร้ายที่ชอบไปพัวพันกับเส้นเลือด
LDL ให้คิดง่าย ๆ ว่าเป็นตัวขนไขมันที่ถ้ามีมากเกินไป จะเพิ่มโอกาสเกิดคราบพลัคในหลอดเลือด เสี่ยงเส้นเลือดตีบ หัวใจ และสโตรกได้ครับ ค่า LDL ทั่วไปถ้าต่ำกว่า 100 mg/dL มักถือว่าดี แต่ถ้าคนมีโรคหัวใจ เบาหวาน ไตเสื่อม หรือความเสี่ยงสูง เป้าหมายอาจต้องต่ำกว่านั้น เช่นต่ำกว่า 70 หรือบางกลุ่มต่ำกว่า 55 ตามความเสี่ยงครับ แนวทาง ACC/AHA ปี 2026 พูดถึงเป้าหมาย LDL ต่ำกว่า 100 สำหรับบางกลุ่ม, ต่ำกว่า 70 ในกลุ่มเสี่ยงสูง และต่ำกว่า 55 ในคนที่มีโรคหลอดเลือดหัวใจและเสี่ยงสูงมากครับ
.
3️⃣ HDL คือไขมันดี แต่สูงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่ารอด
HDL คือไขมันดีที่ช่วยพาไขมันบางส่วนกลับไปจัดการที่ตับครับ ถ้าต่ำเกินไปจะสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจมากขึ้น โดยทั่วไปผู้ชายถ้าต่ำกว่า 40 mg/dL หรือผู้หญิงต่ำกว่า 50 mg/dL ถือว่าน่าระวัง ส่วน 60 ขึ้นไปมักถือว่าดี แต่เดี๋ยวก่อนนะครับ อย่าเอา HDL สูงมาเป็นใบอนุญาตกินของทอด เพราะถ้า LDL, TG, ApoB ยังสูง เส้นเลือดก็ยังไม่ปลอดภัยอยู่ดี
.

4️⃣ TG หรือไตรกลีเซอไรด์ คือตัวที่ขึ้นไวจากหวาน แป้ง เหล้า
TG เป็นไขมันที่ขึ้นง่ายมากจากน้ำหวาน แป้งเยอะ น้ำตาล ฟรุกโตส แอลกอฮอล์ น้ำหนักเกิน ไขมันพอกตับ และเบาหวานคุมไม่ดีครับ ค่านี้ต่ำกว่า 150 mg/dL มักถือว่าปกติ, 150–199 เริ่มสูง, 200–499 สูง, และถ้า 500 ขึ้นไปถือว่าสูงมาก ต้องระวังเรื่องตับอ่อนอักเสบด้วย ไม่ใช่แค่เส้นเลือดอย่างเดียวครับ
.
5️⃣ ApoB คือจำนวนรถบรรทุกไขมันตัวร้าย
LDL บอกปริมาณไขมันในรถ แต่ ApoB เหมือนบอก “จำนวนรถบรรทุกไขมันตัวร้าย” ครับ ถ้ารถเยอะ โอกาสไปชนผนังหลอดเลือดก็เยอะ ต่อให้ LDL ดูไม่ได้น่ากลัวมาก แต่ ApoB สูง ก็อาจเสี่ยงได้ โดยเฉพาะคนที่ TG สูง เบาหวาน อ้วนลงพุง หรือไขมันซับซ้อน แนวทาง ACC/AHA ระบุว่า ApoB มากกว่า 130 mg/dL ถือเป็นตัวเพิ่มความเสี่ยง และมักสอดคล้องกับ LDL ประมาณ 160 mg/dL ขึ้นไปครับ
.
6️⃣ Lp(a) คือไขมันสายพันธุกรรมที่หลายคนไม่เคยตรวจ
Lp(a) อ่านว่า “แอลพีเอ” เป็นไขมันที่เกี่ยวกับกรรมพันธุ์มากครับ กินดี ออกกำลังกายดี ก็อาจยังสูงได้ ถ้าสูงจะเพิ่มความเสี่ยงเส้นเลือดตีบ หัวใจ และบางคนเกี่ยวกับลิ้นหัวใจตีบได้ด้วย ค่านี้ไม่ใช่ตรวจทุกปีแบบ TG แต่หลายแนวทางแนะนำให้ตรวจอย่างน้อยครั้งหนึ่งในชีวิต โดยเฉพาะคนมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจเร็ว หรือ LDL ไม่สูงมากแต่เส้นเลือดมีปัญหา ค่า Lp(a) ประมาณ 50 mg/dL หรือ 125 nmol/L ขึ้นไป มักถือว่าเป็นตัวเพิ่มความเสี่ยงครับ
.
แนวทางเริ่มต้นในการคุมไขมัน
• ลดน้ำหวาน ชาเย็น ชานม น้ำอัดลม และน้ำผลไม้หวาน ๆ เพราะตัวนี้ปั่นไตรกลีเซอไรด์ชัดมากครับ
• ลดของทอด เบเกอรี่ ครีม เนย มาการีน และเนื้อแปรรูป เพราะดันไขมันตัวร้ายและทำร้ายเส้นเลือดได้
• เพิ่มโปรตีนดี เช่น ไข่ ปลา ไก่ เต้าหู้ ถั่ว ช่วยให้อิ่มนาน และลดการกินจุกจิก
• เพิ่มไฟเบอร์จากผัก เห็ด ถั่ว ข้าวโอ๊ต และธัญพืชไม่ขัดสี ช่วยให้ไขมันกับน้ำตาลนิ่งขึ้น
• • เลือกไขมันดี เช่น โอเมก้า-3 จากปลาทะเล ถั่ว อะโวคาโด และน้ำมันมะกอก แต่กินให้พอดี ไม่ใช่เห็นว่าไขมันดีแล้วจัดเต็มครับ
• ขยับตัวสม่ำเสมอ ลดพุง และตรวจติดตามค่าไขมันเป็นระยะ อย่าดูแค่ครั้งเดียวแล้วตกใจครับ
เอาง่าย ๆ ครับ ใบไขมันไม่ได้มีไว้ให้ตกใจเล่น แต่มันบอกว่าเส้นเลือดเราเสี่ยงจากอะไร ถ้า TG สูง อย่าเพิ่งโทษกรรมพันธุ์ทั้งที่ชาเย็นกับข้าวพิเศษยังมาเต็ม ถ้า LDL หรือ ApoB สูง ก็อย่าปลอบใจว่า “ยังไม่ปวดอะไร” เพราะเส้นเลือดตีบมันไม่ได้นัดเราก่อน ดูผลเลือดให้เป็น แล้วปรับให้ตรงจุดครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ