ผิดคาดหมด รู้แล้วที่แท้ "มะเร็ง" เกิดมาจากอะไร มันใกล้ตัวมาก

มะเร็งมาจากไหน? ไขข้อข้องใจโดยเพจเฟซบุ๊ก Quantia เพจผู้เชี่ยวชาญที่นำเสนอบทความเรื่องวิทยาศาสตร์ของมะเร็งเป็นหลัก ได้ออกมาโพสต์ข้อความ ระบุว่า

คำถามโลกแตก: มะเร็งมาจากไหน?

ตอบ: มะเร็งคืออดีตเซลล์เราเอง ที่สาย DNA โดนทำลายสะสมไปเรื่อยๆ จนระบบคุมการแบ่งเซลล์พัง

ดังนั้นมะเร็งที่เห็นๆ กัน มักไม่ได้เกิดจากความผิดพลาดจุดเดียว แต่มันคือความเสียหายบนสาย DNA ออกมาในรูปรหัสที่มั่วไปจากเดิม (mutation) หลายตำแหน่ง หลายครั้ง หลายปี จนในที่สุดโดนที่ตำแหน่งควบคุมการแบ่งเซลล์

บางจุดเสียหายจากสารที่มาจากการกิน

บางจุดจากฝุ่น จาก PM2.5

บางจุดจากการอักเสบเรื้อรังที่เกิดซ้ำๆ จากโรคเรื้อรัง

สารพัด และพฤติกรรมของเราเอง

บางจุดมาจากเชื้อโรคบางตัว

บางจุดก็รับมาจากพันธุกรรมตั้งแต่แรก

แรกๆ ร่างกายยังพอคุมได้อยู่ ยังซ่อมทัน ยังจับได้

ยังสั่งให้เซลล์เปิดสวิตซ์ปลิดชีพตัวเองได้ แต่ถ้ารอยร้าวเริ่มสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ จนระบบควบคุมเริ่มพังทีละจุด

สุดท้าย เราอาจได้เซลล์กลุ่มหนึ่ง

ที่ไม่ฟังคำสั่งใดๆ อีกแล้ว

อย่างที่บอกไป เซลล์มะเร็ง = อดีตเซลล์เราเองนั่นแหละค่ะ ที่ค่อยๆ เปลี่ยนไปทีละนิด จนกระทั่งเสียการควบคุมการแบ่งเซลล์ ดังนั้นมันไม่มีแนวคิดอยากจะทำลายอะไรร่างหรอก (ตาม physiology สื่อแบบนั้น) แต่เป็นเซลล์ที่คุมตัวเองไม่อยู่ จนตัวเองก็ขาดออกซิเจน ขาดอาหารเอง

.

เปรียบง่ายๆ ค่ะว่า

ชุมชนอวัยวะใดก็ตาม เปรียบเสมือนเมืองที่พื้นที่จำกัด มีกติกาว่าถ้าจะเพิ่มบ้าน ต้องมีคำสั่งจากทางการ

แต่วันหนึ่ง มีบางคนเริ่ม “สร้างบ้านเพิ่ม” โดยไม่ขออนุญาต สร้างเร็วขึ้น เบียดพื้นที่คนอื่น ใครอ่อนแอก็ถูกเบียดออกไป ใครแข็งแรงก็อยู่รอด

เซลล์ก็เป็นแบบนั้นค่ะ เซลล์มะเร็งคือเซลล์ที่เสียการควบคุมการแบ่งตัว แล้วถูกคัดเลือกซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนเหลือแต่กลุ่มที่ดุ แข็งแรง และอยู่เพื่อขยายตัวเท่านั้น

.

ตามปกติ เซลล์จะไม่แบ่งตัวตามอำเภอใจ

มันต้อง “รอคำสั่ง” จากเซลล์รอบข้างก่อนเสมอ

คำสั่งนั้นมาในรูปของสารเคมี สารจะไปสะกิดที่ผิวเซลล์ เกิดสัญญาณทางเคมีส่งต่อเป็นทอดๆ เข้าสู่ภายใน จนบอกเซลล์ว่า

“ตอนนี้แบ่งตัวได้แล้ว เริ่ม”

กลุ่มสัญญาณเหล่านี้คือโปรตีน และโปรตีนเหล่านี้ถูกสร้างจากรหัสบนสาย DNA ที่เราเรียกว่า Proto-oncogene

พอระบบนี้ทำงาน เซลล์ก็จะเริ่มเข้าสู่กระบวนการแบ่งตัว สร้างประชากรเพิ่มขึ้นตามความจำเป็นค่ะ

.

แต่ร่างกายจะมี “ระบบชะลอ” อยู่ด้วย เพราะถ้ามีแต่ระบบเพิ่มอย่างเดียว ไม่มีระบบตรวจจับและยับยั้ง เละยับทั้งเมือง แออัดแน่

เซลล์ของเราจึงมีระบบตรวจสอบความปลอดภัย

ว่าจะแบ่งเซลล์ทั้งที ต้องมั่นใจก่อนว่า DNA ยังปกติ

หนึ่งในโปรตีนสำคัญที่สุดคือ p53 ทำหน้าที่เหมือนคล้ายๆ หน่วยรักษาความเรียบร้อยของเมือง

เมื่อมี DNA เสียหายหรือไม่ จะมีคนมารายงาน (ATM system) แก่ p53 ว่า เมืองเริ่มพังแล้วนะ

ถ้าเสียหายนิดหน่อย p53 จะสั่งว่า

“หยุดแบ่งตัวก่อน ซ่อม DNA เสร็จแล้วค่อยแบ่ง”

เพราะเราจะไม่ถ่ายทอดความผิดพลาดให้รุ่นต่อไป

แต่ถ้าเสียหายหนักเกิน

p53 เปิดมาตรการเสียสละเพื่อส่วนรวม สั่งให้เซลล์นั้นเปิดสวิตซ์ปลิดชีพตัวเอง หรือที่เรียกว่า Apoptosis ซึ่งตัวเองก็โดนไปด้วย ถือเป็นการจัดการเมืองที่ตัวเองดูแล ไม่ให้เพิ่มจำนวนไปเรื่อยๆ

โปรตีนอย่าง p53 กลุ่มนี้ถูกสร้างจากรหัสบนสาย DNA ที่เรียกว่า Tumor suppressor gene

เป็นเหมือนคำสั่งฉุกเฉินของเมืองค่ะ

.

ดังนั้น การเกิดเซลล์มะเร็งจึงเกิดได้จาก 2 ทางหลัก

.

ทางแรก

คือ ‘ตัวกดสวิตซ์แบ่งเซลล์ดันทำงานเอง’

เมื่อ DNA เสียหายที่ตำแหน่ง Proto-oncogene

ทำให้โปรตีนสัญญาณทำงานเองได้ตลอด

โดยไม่ต้องรอคำสั่ง เหมือนมีคนแอบเปิดเครื่องผลิตบ้านทั้งวันทั้งคืน

ผลคือ เซลล์ถูกสั่งให้แบ่งตัว

ทั้งที่ไม่มีใครอนุญาตจริงๆ

.

ทางที่สอง

คือคำสั่งฉุกเฉินอย่าง p53 พัง

เมื่อ DNA เสียหายที่ตำแหน่ง Tumor suppressor gene ทำให้คำสั่งหยุดทำงานไม่ได้

เซลล์จึงไม่มีใครคอยห้าม ไม่มีใครสั่งหยุด และไม่มีใครสั่งให้ทำลายตัวเอง

ดังนั้นพอมี DNA เสียหาย ก็ปล่อยยาวเลย แบ่งตัวไปเรื่อยๆ บ้านใหม่ที่เพิ่มขึ้นมา ก็ยังสืบทอดความผิดปกตินั้นมา พร้อมแบ่งตัวส่งต่ออีก

.

แล้วยิ่งแบ่งตัวเร็วเท่าไร ก็ยิ่งมีโอกาสเกิดจุดเสียหายใหม่เพิ่มขึ้นอีก

เซลล์ที่โตเร็ว รอดเก่ง แย่งอาหารเก่ง ทนสภาพแวดล้อมโหดๆ ได้ จะค่อยๆ ถูกคัดเลือกให้เหลือรอด

สุดท้าย เราจะได้ “ต้นแบบ” ของเซลล์

ที่ไม่รับรู้ขอบเขตใดๆ อีกต่อไป

แบ่งตัว เบียดพื้นที่ แย่งเลือด

แย่งออกซิเจน สร้างอาณาจักรของตัวเองขึ้นมา

อาณาจักรที่มีแต่การเพิ่มจำนวน

จนแออัด ไม่สนความเป็นอยู่ของประชากรเซลล์อื่น

และยิ่งเวลาผ่านไป เซลล์ที่รอดชีวิตได้ ก็มักจะดุขึ้น แข็งแรงขึ้น รักษายากขึ้นเรื่อยๆ ค่ะ

.

ดังนั้นดูแลสุขภาพกันเถอะค่ะ

ลดสิ่งที่ทำร้าย DNA ให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้

เพราะมะเร็งจำนวนมาก ไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว

แต่มันค่อยๆ สะสม ทีละรอย ทีละแผล ทีละความผิดปกติ