คุมเข้ม "ปากกาลดน้ำหนัก" ต้องมีใบสั่งแพทย์ เริ่มแล้ววันนี้

อย. ยกระดับยาฉีดกลุ่ม GLP-1 หรือที่ประชาชนรู้จักกันในชื่อ “ปากกาลดน้ำหนัก” เป็น “ยาควบคุมพิเศษ” กำหนดให้การจ่ายยาต้องมีใบสั่งแพทย์ มีผลตั้งแต่วันที่ 15 กันยายน 2569 เป็นต้นไป หลังพบการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสม รวมถึงปัญหายาปลอมและยาที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนจำหน่ายในท้องตลาด พร้อมเดินหน้าระบบติดตามการกระจายยา Track & Trace เพื่อติดตามเส้นทางยาตลอดห่วงโซ่ ป้องกันยาปลอมและยานอกระบบ ย้ำมาตรการดังกล่าวไม่กระทบผู้ป่วยที่มีความจำเป็นต้องใช้ยา แต่จะช่วยให้ได้รับยาที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และเหมาะสมกับการรักษามากยิ่งขึ้น

 

 

 

 

 

เภสัชกรหญิงสุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา กล่าวว่า ยากลุ่ม GLP-1 Receptor Agonists เช่น Liraglutide และ Semaglutide เป็นยาชนิดฉีดที่ประชาชนมักรู้จักกันในชื่อ “ปากกาฉีดลดน้ำหนัก” โดยมีข้อบ่งใช้ทั้งสำหรับรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และยาบางตำรับใช้ควบคุมน้ำหนักในผู้ที่มีภาวะอ้วน

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันพบการนำยาไปใช้เพื่อลดน้ำหนักโดยไม่ได้รับการประเมินและดูแลจากแพทย์ รวมถึงพบปัญหาการลักลอบจำหน่ายยาปลอม ยาที่ไม่ทราบแหล่งที่มา และการจำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์ กระทรวงสาธารณสุขจึงออกประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาควบคุมพิเศษ ฉบับที่ 58 กำหนดให้ยากลุ่ม GLP-1 ชนิดฉีดเป็นยาควบคุมพิเศษ ตั้งแต่วันที่ 15 กันยายน 2569 เป็นต้นไป

สำหรับการขายในร้านขายยาแผนปัจจุบัน จะต้องมีใบสั่งแพทย์ และส่งมอบยาโดยเภสัชกร เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการประเมินและใช้ยาอย่างเหมาะสมและปลอดภัย

 

เลขาธิการฯ อย. กล่าวต่อว่า นอกจากนี้ อย. จะเพิ่มความเข้มงวดในการติดตามการกระจายยากลุ่ม GLP-1 ผ่านระบบติดตามการกระจายยา หรือ Track & Trace โดยในระยะแรกได้ขอความร่วมมือผู้รับอนุญาตนำหรือสั่งยา และผู้รับอนุญาตขายยากลุ่ม GLP-1 รายงานข้อมูลการจำหน่ายเข้าสู่ระบบ เพื่อให้สามารถติดตามเส้นทางยาได้ตั้งแต่การนำเข้า การจัดเก็บ การกระจาย จนถึงการจ่ายยาให้ผู้ป่วย และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้เมื่อพบความผิดปกติ

ระบบดังกล่าวจะช่วยป้องกันการรั่วไหลของยาออกนอกระบบ รวมถึงป้องกันยาปลอมและยาที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียน ทั้งนี้ อย. อยู่ระหว่างจัดทำหลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการขายและการกระจายยา เพื่อให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น

พร้อมกันนี้ อย. เตือนผู้ประกอบการ ร้านขายยา และผู้จำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์ให้ปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด โดยการขายยาควบคุมพิเศษโดยไม่มีใบสั่งแพทย์ การขายยาโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือการจำหน่ายยาที่ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียน มีทั้งโทษจำคุกและปรับ ขณะที่การโฆษณายาโดยฝ่าฝืนกฎหมาย มีโทษปรับสูงสุด 100,000 บาท

เลขาธิการฯ อย. กล่าวในตอนท้ายว่า ขอให้ผู้ป่วยมั่นใจว่ามาตรการดังกล่าวไม่ได้เป็นการจำกัดการเข้าถึงยา ผู้ป่วยที่มีข้อบ่งใช้และได้รับการดูแลจากแพทย์ยังสามารถเข้าถึงยาได้ตามปกติ แต่จะได้รับความปลอดภัยมากขึ้นจากระบบที่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาและเส้นทางการกระจายยาได้อย่างชัดเจน

ประชาชนสามารถตรวจสอบผลิตภัณฑ์ยากลุ่ม GLP-1 ที่ได้รับอนุญาตจาก อย. โดยนำหมายเลขประจำกล่อง (Serial Number) ที่ปรากฏบนบรรจุภัณฑ์ กรอกผ่านเมนู “Track & Trace ผลิตภัณฑ์ยานำร่องระดับ Serialization” บนเว็บไซต์ อย. www.fda.moph.go.th หากไม่พบข้อมูลการอนุญาตหรือข้อมูลไม่ตรงตามที่ปรากฏบนเว็บไซต์ ให้หลีกเลี่ยงการใช้ และแจ้งเบาะแสมาที่สายด่วน อย. 1556 หรือผ่านแอปพลิเคชัน Oryor Smart Application ได้ตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อให้ อย. ดำเนินการตามกฎหมายกับผู้กระทำผิดต่อไป