อ้าง “ผัดไทยมาจากชาววังกัมพูชา” จริงหรือบิดเบือนประวัติศาสตร์

กลายเป็นประเด็นถกเถียงในโลกโซเชียลมีเดียอย่างกว้างขวาง หลังมีการเผยแพร่ข้อความอ้างว่า “ผัดไทย” อาหารที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลว่าเป็นอาหารประจำชาติไทย แท้จริงแล้วมีรากเหง้ามาจาก สูตรอาหารชาววังหรือราชสำนักของประเทศกัมพูชา ส่งผลให้เกิดความสับสนเกี่ยวกับที่มาทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอาหาร

กองบรรณาธิการได้ดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริง โดยอาศัยการศึกษางานวิจัยด้านประวัติศาสตร์อาหาร เอกสารจดหมายเหตุ ตำราอาหารโบราณ และความเห็นจากนักวิชาการด้านอาหารและประวัติศาสตร์ที่ได้รับการยอมรับ พบว่า คำกล่าวอ้างดังกล่าวไม่มีหลักฐานทางวิชาการรองรับ และเข้าข่ายเป็น ข้อมูลบิดเบือน (misinformation) ที่ถูกเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์

ผัดไทยเกิดขึ้นเมื่อใด

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ พบว่า ผัดไทยเป็นอาหารที่เกิดขึ้นในบริบทของประเทศไทยช่วงสมัยใหม่ โดยเฉพาะในช่วงนโยบาย รัฐนิยมสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ราวช่วงต้นถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 25 ซึ่งรัฐมีความพยายามสร้างอัตลักษณ์ “ความเป็นไทย” ในหลายมิติ รวมถึงด้านอาหาร

ผัดไทยถูกพัฒนาโดยการนำ เทคนิคการผัดเส้นและการใช้กระทะจากวัฒนธรรมจีน มาผสมผสานกับ วัตถุดิบและรสชาติแบบไทย อาทิ น้ำปลา น้ำตาลปี๊บ มะขามเปียก และเครื่องปรุงท้องถิ่น จนเกิดเป็นเมนูใหม่ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ และถูกส่งเสริมในฐานะอาหารประจำชาติ

 

ไม่พบหลักฐานเชื่อมโยงชาววังกัมพูชา

จากการสืบค้นเอกสารจดหมายเหตุและตำราอาหารดั้งเดิม ไม่พบหลักฐานใดที่ระบุว่าผัดไทยเป็นสูตรอาหารที่ถ่ายทอดมาจากราชสำนักหรือชาววังกัมพูชา ข้อความที่ถูกแชร์ในโลกออนไลน์ส่วนใหญ่เป็นเพียงความคิดเห็นส่วนบุคคลที่ไม่มีการอ้างอิงแหล่งข้อมูลทางวิชาการที่ตรวจสอบได้

แม้ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงกัมพูชา จะมีอาหารประเภทเส้นผัดที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน เช่น อาหารเส้นผัดแบบท้องถิ่น แต่ถือเป็น การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมอาหารร่วมในภูมิภาค ไม่ใช่หลักฐานว่าผัดไทยมีต้นกำเนิดโดยตรงจากอาหารชาววังกัมพูชา

กองบรรณาธิการขอยืนยันว่า ข้อมูลดังกล่าวไม่เคยถูกเผยแพร่ในฐานะข้อเท็จจริงบนเว็บไซต์ของเรา และขอแนะนำให้ประชาชนตรวจสอบที่มาของข้อมูลจากแหล่งที่น่าเชื่อถือก่อนการแชร์ เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของข่าวลือที่ไม่มีมูลทางประวัติศาสตร์และอาจสร้างความเข้าใจผิดด้านวัฒนธรรม

 

แหล่งที่มาอ้างอิง

งานวิจัยด้านประวัติศาสตร์อาหารไทย

เอกสารนโยบายรัฐนิยม สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม

ตำราอาหารไทยสมัยใหม่ และบทความนักวิชาการด้านวัฒนธรรมอาหาร