หมอเปิด 10 อย่างที่ควรทำ ถ้าไม่อยากฟอกไต ช่วยลดเสี่ยงไตเสื่อม

วันที่ 12 ม.ค. 2569  นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา เจ้าของเพจเฟซบุ๊ก หมอเจด ได้โพสต์ให้ความรู้ด้านสุขภาพ เผย "10 อย่างที่ควรทำ ถ้าไม่อยากฟอกไต ลดเสี่ยงไตเสื่อม ให้ทำแบบนี้" โดยระบุว่า 

 

หลายคนไม่รู้ว่า "ไต" คือเครื่องกรองน้ำของร่างกาย ที่ต้องทำงานตลอดเวลาแบบไม่มีวันหยุด ถ้าเครื่องกรองนี้เริ่มเสื่อม ของเสียจะค้าง น้ำจะค้าง ความดันจะพุ่ง และอวัยวะอื่นจะโดนลูกหลงไปด้วยแบบเงียบ ๆ ที่น่ากลัวคือ ไตไม่ค่อยส่งสัญญาณเตือน จนกว่าจะเสียไปมากแล้ว วันนี้ผมเลยเรียบเรียง "10 อย่างที่ควรทำ" เพื่อถนอมไต พร้อมอธิบายให้เห็นภาพว่าแต่ละข้อช่วยไตยังไง

1. ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ – ล้างของเสียให้ไตไม่อุดตัน
น้ำเปล่าเปรียบเหมือนน้ำสะอาดที่ใช้ล้างถังขยะ ถ้าเราดื่มน้ำน้อย ของเสียจะข้น หนืด และตกค้างอยู่ในไต ทำให้ไตต้องออกแรงกรองหนักขึ้นเรื่อย ๆ การดื่มน้ำให้พอแบบจิบบ่อย ๆ ทั้งวัน จะช่วยให้เลือดไม่หนืด ปัสสาวะไม่เข้ม และลดโอกาสเกิดนิ่วหรือไตเสื่อมในระยะยาว

2. กินอาหารสดให้มาก – ลดภาระเครื่องกรอง
อาหารที่ปรุงสดใหม่มีสารกันบูด ฟอสเฟต และโซเดียมแฝงน้อยกว่าอาหารแปรรูปมาก เหมือนเอาขยะธรรมดาไปทิ้ง เทียบกับขยะเหนียวหนืดที่ติดเครื่องกรอง อาหารสดทำให้ไตทำงานเบาลง ฟื้นตัวง่ายขึ้น โดยเฉพาะคนที่เริ่มมีค่าไตสูงหรือบวมง่าย

3. เน้นรสจืดเป็นนิสัย – ไม่ใช่แค่ไม่เติมน้ำปลา
ความเค็มคือศัตรูอันดับต้น ๆ ของไต เพราะโซเดียมจะดึงน้ำค้างไว้ในร่างกาย ทำให้ไตต้องทำงานทั้งวันทั้งคืน การกินจืดไม่ได้หมายถึงไม่อร่อย แต่คือการฝึกลิ้นให้ชิน ลดซอส น้ำจิ้ม และเครื่องปรุง ไตจะเหนื่อยน้อยลงแบบรู้สึกได้ในระยะยาว

4. คุมเบาหวานให้ดี – อย่าปล่อยให้เลือดเหนียว
ถ้าน้ำตาลในเลือดสูง เลือดจะหนืดเหมือนน้ำเชื่อม ไหลผ่านตัวกรองของไตได้ยาก หน่วยไตจะอักเสบและเสื่อมเร็วขึ้น คนจำนวนมากไม่เคยปวดไต แต่สุดท้ายต้องฟอกไตเพราะปล่อยเบาหวานเรื้อรังโดยไม่รู้ตัว

5. คุมความดันโลหิต – อย่าให้น้ำฉีดแรงใส่ไต
ความดันสูงเปรียบเหมือนการฉีดน้ำแรง ๆ ใส่ตาข่ายกรอง วันหนึ่งตาข่ายก็ต้องขาด ไตเสียจากความดันเป็นสาเหตุหลักของไตวายในผู้ใหญ่ การวัดความดันสม่ำเสมอและกินยาตามแพทย์สั่ง ช่วยยืดอายุไตได้จริง

6. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ – ให้เลือดไหลดี ไตไม่ตัน
ไม่ต้องออกแรงหนัก แค่เดิน ขยับตัว หรือยืดเหยียดทุกวัน จะช่วยให้เลือดไหลเวียนดี ลดการอุดตันของหลอดเลือดเล็ก ๆ ในไต การนั่งนิ่งทั้งวันคือหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้ไตเสื่อมเร็วแบบไม่รู้ตั;

7. พักผ่อนให้เพียงพอ – ให้ไตได้ซ่อมตัวเอง
ช่วงที่เรานอนหลับลึกคือเวลาที่ไตซ่อมแซมตัวเอง ถ้านอนดึก นอนไม่พอ ฮอร์โมนเครียดจะสูง ความดันจะขึ้น และการกรองของเสียจะแย่ลง หลายคนกินดีทุกอย่าง แต่ไตยังพังเพราะนอนน้อย

8. อ่านฉลากอาหารก่อนซื้อ – ระวังเค็มซ่อน
อาหารหลายอย่างไม่ได้เค็มที่ลิ้น แต่โซเดียมสูงมาก การอ่านฉลากช่วยให้เรารู้ว่าอะไรคือ "เค็มซ่อน" ถ้ากินโดยไม่รู้ตัวทุกวัน ไตจะรับภาระหนักแบบสะสมจนแก้ไม่ทัน

9. ตรวจสุขภาพปีละครั้ง – เช็กไตก่อนสาย
การตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ เหมือนเอารถเข้าเช็กระยะ จะได้รู้ว่าไตเริ่มมีปัญหาตอนไหน ไตเสื่อมระยะแรกแก้ได้ แต่ถ้าปล่อยจนมีอาการ มักสายไปแล้ว

10. ปรึกษาหมอหรือเภสัชก่อนกินยา – ยาบางตัวคือพิษของไต
ยาแก้ปวดบางกลุ่ม (กลุ่ม NSAIDs) ยาแก้ปวดข้อเส้นที่กินแล้วหายปวดทันที ยาชุด หรือสมุนไพรที่ไม่รู้ที่มา อาจทำให้ไตวายเฉียบพลันได้ การกินยาแบบไม่เช็ก เปรียบเหมือนเทสารเคมีลงเครื่องกรองโดยตรง

นอกจากสิ่งที่ควรทำแล้ว ยังมีสิ่งที่ควรเลี่ยงอย่างจริงจัง โดยเฉพาะพวกนี้

• งดกินเค็ม
• อย่าอั้นฉี่
• ยาแก้ปวดแรง หรือสมุนไพรเถื่อน
• พวกอาหารแปรรูป
• น้ำหวาน หรือน้ำอัดลม
• การสูบบุหรี่

สิ่งเหล่านี้ล้วนทำให้หลอดเลือดไตเสื่อมเร็วขึ้นแบบไม่รู้ตัว

ไตไม่ชอบความสุดโต่งครับ ไม่ชอบเค็มจัด หวานจัด อดน้ำ หรือโหมยาแรง ๆ การดูแลไตคือการใช้ชีวิตให้ "พอดี" ดื่มน้ำเป็น กินจืด อ่านฉลาก ขยับตัว และพักผ่อนให้พอ ถ้าดูแลวันนี้ ไตจะอยู่กับเราไปได้นานโดยไม่ต้องพึ่งเครื่องฟอก

 

ขอบคุณ FB : หมอเจด