4 ความผิดปกติ สัญญาณเตือนไตรกลีเซอไรด์สูง เสี่ยงตับอ่อนอักเสบ

วันที่ 4 ก.พ. 2569 หมอเจด นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพ เผย 4 ความผิดปกติ ไตรกลีเซอไรด์สูง เสี่ยงตับอ่อนอักเสบ โดยระบุว่า หลายคนรู้ว่าไตรกลีเซอไรด์สูงทำให้เส้นเลือดตีบ เสี่ยงหัวใจวาย แต่มีอีกภาวะหนึ่งที่อันตรายไม่แพ้กันคือ ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้จากไขมันไตรกลีเซอไรด์ที่สูงมากโดยตรง และมักมาแบบไม่ทันตั้งตัว อาการเริ่มต้นอาจไม่แรง แต่ถ้าปล่อยไว้เสี่ยงช็อก ติดเชื้อในกระแสเลือด และเสียชีวิตได้จริง 

 

วันนี้มาดูกันว่า "ความผิดปกติ" แบบไหนที่เป็นสัญญาณเตือนว่าไตรกลีเซอไรด์กำลังพาร่างกายไปสู่ตับอ่อนอักเสบ

1. ปวดท้องลิ้นปี่รุนแรงหลังกินอาหารมัน
ถ้ารู้สึกปวดลึก ๆ กลางท้องหรือใต้ลิ้นปี่ ร้าวไปหลัง ปวดต่อเนื่อง ไม่ใช่ปวดบิดเป็นพัก ๆ ยิ่งกินของมัน ของทอด แอลกอฮอล์ จะยิ่งปวดมากขึ้น อันนี้เกิดจากไขมันในเลือดสูงจนรบกวนการทำงานของตับอ่อน เลยทำให้น้ำย่อยถูกกระตุ้นก่อนเวลา เกิดการอักเสบของตับอ่อนแบบเฉียบพลัน ซึ่งหลายคนมักคิดว่าเป็นแค่กรดไหลย้อนหรืออาหารไม่ย่อย ทั้งที่จริงคือสัญญาณไตรกลีเซอไรด์สูง

2. คลื่นไส้อาเจียน แน่นท้อง อืดง่ายผิดปกติ
และถ้ามีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องอืด แน่นท้องหลังอาหารง่ายมาก หรือรู้สึกว่าย่อยช้า เหมือนท้องไม่เดิน นี่เกิดจากตับอ่อนเริ่มทำงานผิดปกติจากไขมันไตรกลีเซอไรด์ที่สูงครับ เลยทำให้น้ำย่อยไม่สมดุล ลำไส้เคลื่อนไหวผิดจังหวะ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนก่อนเข้าสู่ภาวะตับอ่อนอักเสบได้

3. ค่าไตรกลีเซอไรด์สูงจัด แต่ไม่มีอาการชัด
ในบางคนไม่มีอาการปวด ไม่มีอาการชัดเจนเลยนะ แต่พอไปตรวจเลือดพบไตรกลีเซอไรด์สูงมากระดับ 500–1000+ mg/dL ซึ่งเป็นระดับที่สามารถกระตุ้นตับอ่อนอักเสบได้โดยตรงครับ แม้จะยังไม่ปวดท้องรุนแรง แต่ร่างกายอยู่ในโหมดเสี่ยงสูงมาก เป็นภาวะ “พังเงียบ” ที่พร้อมปะทุเป็นตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันได้ทุกเมื่อ

4. ดื่มแอลกอฮอล์ + หวานมัน = ตัวเร่งตับอ่อนอักเสบ
คนที่ติดกินหวานจัด มันจัด ดื่มคู่กันแอลกอฮอล์ยิ่งทำไตรกลีเซอไรด์พุ่งสูงไปอีก เป็นตัวเร่งให้ตับอ่อนทำงานหนักแบบฉับพลัน ไขมันในเลือดจะพุ่งเร็ว น้ำย่อยถูกกระตุ้นผิดเวลา ทำให้ตับอ่อนอักเสบแบบเฉียบพลันได้ง่ายมาก โดยเฉพาะในคนที่มีภาวะดื้ออินซูลิน เบาหวานแฝง หรือไขมันพอกตับร่วมอยู่แล้วด้วย

ลดไตรกลีเซอไรด์ ลดเสี่ยงตับอ่อนอักเสบแค่ทำตามนี้

• ตัดน้ำตาล น้ำหวาน น้ำอัดลม ขนม ของหวาน เพราะน้ำตาลเปลี่ยนเป็นไตรกลีเซอไรด์โดยตรงในตับ
• ลดแป้งขัดขาว ข้าวขาว เส้น ก๋วยเตี๋ยว เบเกอรี่ เพราะกระตุ้นอินซูลินและเร่งการสร้างไขมันในเลือด
• งดแอลกอฮอล์ เพราะแอลกอฮอล์เป็นตัวเร่งไตรกลีเซอไรด์และตับอ่อนอักเสบโดยตรง
• เลือกไขมันดี เช่น ปลา โอเมก้า-3 ถั่ว อะโวคาโด แทนน้ำมันทอด
• เพิ่มโปรตีนย่อยง่าย เช่น ปลา ไข่ขาว เต้าหู้ เพื่อคุมความหิวและน้ำตาล
• เดินหลังมื้ออาหาร 10–15 นาที ช่วยลดน้ำตาลและไขมันในเลือดหลังอาหาร
• นอนให้พอ ลดเครียด เพราะฮอร์โมนเครียดเร่งไขมันในเลือดแบบเงียบ ๆ

ไตรกลีเซอไรด์สูงไม่ได้อันตรายแค่เส้นเลือดเท่านั้นนะครับ แต่สามารถทำให้เกิด "ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน" ได้ด้วย ซึ่งเป็นภาวะรุนแรงถึงชีวิตได้จริง ไขมันไม่ใช่แค่เรื่องหัวใจเลยครับ แต่คือการป้องกันตับอ่อนพังแบบเฉียบพลัน ถ้าค่าไตรกลีเซอไรด์สูง อย่ารอให้ปวดท้องก่อนถึงจะดูแล เพราะตับอ่อนอักเสบ "ไม่เตือนล่วงหน้าแรง ๆ" แต่พังเร็วและรุนแรงจริง

 

ขอบคุณ FB : หมอเจด