คนไข้ปวดหัวซื้อยากินเอง สุดท้ายเลือดออกในสมอง ต้นเหตุคาดไม่ถึง

เพจ สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ โดย ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยาและสมอง ได้โพสต์เคสเตือนใจเกี่ยวกับผู้ป่วยหญิงอายุราว 20 ปีต้น ๆ ที่เริ่มมีอาการปวดศีรษะและซื้อยามารับประทานเอง แต่ไม่ดีขึ้น

ต่อมาผู้ป่วยเกิดอาการชักกระตุกจนศีรษะกระแทกพื้น มีอาการอ่อนแรง ก่อนถูกนำส่งโรงพยาบาล เมื่อแพทย์ทำการตรวจด้วยการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT Scan) พบว่ามีเลือดออกในสมอง และเมื่อตรวจดูหลอดเลือดดำในสมองอย่างละเอียด พบว่ามีภาวะหลอดเลือดดำสมองตีบตัน โดยเฉพาะเส้นเลือดดำบริเวณกึ่งกลางสมอง

 

จากการซักประวัติ พบว่าผู้ป่วยมีการรับประทานยาคุมกำเนิด ซึ่งอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้เลือดมีความหนืดเพิ่มขึ้น และนำไปสู่ภาวะดังกล่าว
โดยอาจารย์หมอสุรัตน์ได้อธิบายให้ความรู้เพิ่มเติมว่า
“เรามารู้กันว่าโรคหลอดเลือดดำสมองอุดตัน (CVST) ที่การรับประทานยาคุมทำให้เกิดปัจจัยเสี่ยงนั้น มากไหม ยาคุมกำเนิด (OCP) เพิ่มความเสี่ยง CVST แค่ไหน”

 

พร้อมยกข้อมูลจากงานวิจัยขนาดใหญ่ว่า
ตัวเลขโดยประมาณจากงานวิจัย
คนทั่วไป (ไม่กินยาคุม)
→ CVST ≈ 2–5 ต่อ 1,000,000 คน/ปี
ผู้หญิงที่กินยาคุมชนิด estrogen
→ CVST ≈ 8–20 ต่อ 1,000,000 คน/ปี
→ ความเสี่ยงเพิ่มประมาณ 3–7 เท่า (relative risk)
→ แต่โอกาสเกิดจริงยังถือว่า “ต่ำมาก” (absolute risk ต่ำ)

อย่างไรก็ตาม อาจารย์หมอเน้นย้ำว่า ความเสี่ยงไม่ได้เท่ากันในทุกคน และจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างมากหากมีปัจจัยเสี่ยงร่วม โดยเฉพาะในกลุ่มต่อไปนี้
1. พันธุกรรมลิ่มเลือด (Thrombophilia)
Factor V Leiden
Prothrombin mutation
Protein C / S deficiency
หากมีภาวะเหล่านี้ร่วมกับการกินยาคุม ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นถึง 10–30 เท่า

2. ภาวะฮอร์โมนหรือสรีรวิทยา
หลังคลอด
ตั้งครรภ์
ภาวะ PCOS ร่วมกับโรคอ้วน

3. ปัจจัยเสี่ยงร่วมอื่น ๆ
สูบบุหรี่
ภาวะอ้วน
ขาดน้ำ
การนั่งนิ่งเป็นเวลานาน
โรคมะเร็ง
โรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง

โดยอาจารย์หมอสรุปไว้ชัดเจนว่า
“OCP อย่างเดียว = เสี่ยงเพิ่มเล็ก–ปานกลาง
OCP + risk factor (ปัจจัยเสี่ยง) = เสี่ยงเพิ่มแบบ exponential คือ ชัดเจน”

ทั้งนี้ เคสดังกล่าวถือเป็นอุทาหรณ์สำคัญสำหรับผู้หญิงที่มีอาการปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ โดยเฉพาะผู้ที่รับประทานยาคุมกำเนิด ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคร้ายที่คาดไม่ถึง

ข้อมูลจาก สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์