หมอเปิดชัด ๆ 6 สาเหตุ ไตรกลีเซอไรด์ต่ำ แต่ไขมันเลวสูง เพราะเหตุนี้

วันที่ 24 ก.พ. 2569 "หมอเจด" นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพ ไตรกลีเซอไรด์ต่ำ แต่ไขมันเลวสูง เพราะเหตุนี้! โดยระบุว่า หลายคนตกใจเมื่อเห็นผลเลือดว่า "ไตรกลีเซอไรด์ต่ำ แต่ไขมันเลว (LDL) สูง" แล้วสงสัยว่ามันเกิดขึ้นได้ยังไง เพราะปกติเรามักเห็นสองค่านี้ขึ้นพร้อมกัน ความจริงคือไขมันแต่ละชนิดมีที่มาและปัจจัยกระตุ้นต่างกันครับ บางคนคุมแป้งดี ไตรกลีเซอไรด์เลยต่ำ แต่ยังมีปัจจัยอื่นที่ดัน LDL สูงอยู่ นี่คือสาเหตุที่พบบ่อย

 

1. กินไขมันอิ่มตัวสูง แม้คาร์บไม่เยอะ
คนที่ลดแป้งมาก ๆ บางครั้งจะเพิ่มไขมันแทน โดยเฉพาะไขมันอิ่มตัวจากเนื้อสัตว์ติดมัน หนังสัตว์ เนย ชีส หรือกะทิ ไตรกลีเซอไรด์อาจลดลงเพราะคาร์บต่ำ แต่ LDL สามารถสูงขึ้นได้จากไขมันอิ่มตัวที่มากเกิน ความสมดุลจึงสำคัญกว่าการตัดคาร์บอย่างเดียว

2. พันธุกรรม (แนวโน้มไขมันสูงในครอบครัว)
บางคนแม้กินค่อนข้างดี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ น้ำหนักไม่เกิน แต่ค่า LDL ยังสูงชัดเจน เพราะตับมีตัวรับ (LDL receptor) ทำงานได้ไม่เต็มที่จากปัจจัยทางพันธุกรรม ทำให้กำจัด LDL ออกจากเลือดได้ช้ากว่าปกติ กลุ่มนี้มักเห็น LDL สูงตั้งแต่อายุน้อย และอาจมีประวัติพ่อแม่หรือพี่น้องเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อยกว่า 55–60 ปี แม้ไตรกลีเซอไรด์จะปกติหรือต่ำ ก็ยังถือว่าเสี่ยง ต้องประเมินร่วมกับแพทย์อย่างจริงจัง

3. น้ำหนักปกติ แต่มีไขมันสะสมในช่องท้อง
บางคน BMI ปกติ ดูผอม แต่มีไขมันในช่องท้องหรือไขมันพอกตับ ภาวะนี้เรียกว่า “ผอมแต่เมตาบอลิซึมผิดปกติ” ไขมันในช่องท้องส่งผลต่อการทำงานของตับและการจัดการไขมันในเลือด ทำให้ LDL สูงได้ แม้ไตรกลีเซอไรด์ไม่โดดเด่น รอบเอวที่เกินเกณฑ์ หรือไขมันพอกตับจากอัลตราซาวด์ เป็นสัญญาณเตือนว่าความเสี่ยงยังมีอยู่ แม้ตัวเลขน้ำหนักจะดูดี

4. ขาดไฟเบอร์และไขมันดี
ไฟเบอร์ชนิดละลายน้ำจากผัก ถั่ว ผลไม้ไม่หวาน และธัญพืชเต็มเมล็ด จะช่วยจับคอเลสเตอรอลในลำไส้และขับออกทางอุจจาระ ถ้ากินผักน้อย เน้นโปรตีนกับไขมันเป็นหลัก LDL จะลดลงได้ยาก ขณะเดียวกัน การขาดไขมันดีอย่างโอเมก้า-3 จากปลา หรือไขมันไม่อิ่มตัวเชิงเดี่ยวจากถั่วและน้ำมันมะกอก ก็ทำให้สมดุลไขมันเสียไป LDL จึงยังคงสูงแม้ไตรกลีเซอไรด์จะต่ำ

5. ภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ
ฮอร์โมนไทรอยด์มีบทบาทสำคัญต่อการเผาผลาญไขมัน ถ้าไทรอยด์ทำงานต่ำ ตับจะกำจัด LDL ได้ลดลง ทำให้ค่า LDL สูงขึ้นโดยที่ไตรกลีเซอไรด์อาจไม่สูงมาก ผู้ที่มีอาการอ่อนเพลีย ง่วงง่าย หนาวง่าย ผิวแห้ง ท้องผูก หรือผมร่วง ควรพิจารณาตรวจไทรอยด์เพิ่มเติม เพราะการแก้ที่ต้นเหตุ จะช่วยให้ค่าไขมันดีขึ้นได้โดยไม่ต้องปรับอาหารอย่างเดียว

6. ออกกำลังกายไม่พอ แม้น้ำหนักปกติ
หลายคนคิดว่าน้ำหนักไม่เกินก็ปลอดภัย แต่ถ้ากิจกรรมทางกายน้อย กล้ามเนื้อจะใช้น้ำตาลและไขมันได้น้อยลง การกำจัด LDL ผ่านกลไกของร่างกายก็ลดลงตาม การออกกำลังกายแบบแอโรบิกสม่ำเสมอ เช่น เดินเร็ว วิ่งเบา ๆ ปั่นจักรยาน อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเผาผลาญไขมัน และเพิ่ม HDL ซึ่งช่วยพา LDL ส่วนเกินกลับไปกำจัดที่ตับได้ดีขึ้น

สูตรลดไขมันเลวให้ต่ำ ค่าไตรกลีเซอไรด์ไม่พุ่ง

• ลดไขมันอิ่มตัว เลี่ยงเนื้อสัตว์ติดมัน หนังสัตว์ เนย และของทอดน้ำมันซ้ำ
• เพิ่มไฟเบอร์วันละ 25–35 กรัม จากผักหลากสี ถั่ว และธัญพืชเต็มเมล็ด
• กินปลาอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง เพื่อเสริมโอเมก้า-3
• คุมคาร์บไม่ให้เกิน โดยเลือกคาร์บไม่ขัดสี ป้องกันไตรกลีเซอไรด์พุ่ง
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ทั้งคาร์ดิโอและเวทเทรนนิ่ง
• คุมรอบเอว เพราะไขมันหน้าท้องสัมพันธ์กับความผิดปกติของไขมันในเลือดโดยตรง

ไตรกลีเซอไรด์ต่ำ ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย 100% ถ้า LDL ยังสูง ความเสี่ยงโรคหัวใจยังคงอยู่ การดูแลต้องมองทั้งคุณภาพไขมัน ปริมาณคาร์บ พันธุกรรม ฮอร์โมน และพฤติกรรมการใช้ชีวิตร่วมกัน ปรับให้สมดุล ไม่สุดโต่งด้านใดด้านหนึ่ง จะช่วยให้ LDL ลดลง โดยไม่ทำให้ไตรกลีเซอไรด์พุ่งตามมา

 

ขอบคุณ FB : หมอเจด