ถึงว่าหลายคนถึงขั้น "ฟอกไต" เปิดสัญญาณ โปรตีนรั่ว ที่ถูกมองข้าม

"หมอเจด" นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ออกมาโพสต์ข้อความระบุว่า 

หลายคนพอเจอคำว่า “โปรตีนรั่วในปัสสาวะ” แล้วมองก็ข้ามไป เพราะคิดว่ายังไม่อันตราย ไม่มีอาการอะไรที่น่าห่วง แต่จริง ๆ แล้วนี่คือ “สัญญาณเริ่มต้นของไตเสื่อม” เลยนะครับ เพราะไตมีหน้าที่กรองของเสียและเก็บสารสำคัญไว้ ถ้าวันหนึ่งเราเริ่มมีโปรตีนหลุดออกมา นั่นแปลว่าระบบกรองเริ่มเสียแล้วครับ ถ้าไม่รีบดูแลตัวเอง ก็อาจลุกลามจนถึงไตวายโดยไม่รู้ตัวได้เลยนะ ซึ่งในวันนี้ผมจะพามาทำความรู้จักกับโปรตีนรั่วกันครับ

1️⃣ โปรตีนรั่ว อันตรายยังไง?
จริง ๆ แล้วโปรตีนรั่วคือภาวะที่ไตกรองเลือดได้ไม่สมบูรณ์ครับ ทำให้โปรตีนที่ควรอยู่ในเลือด “หลุดออกมาในปัสสาวะ” โดยสาเหตุหลักมักจะมาจากเบาหวาน ความดันสูง หรือไตอักเสบ เมื่อเกิดขึ้นต่อเนื่อง หน่วยกรองไตจะเสียหายมากขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้ไตทำงานหนักและเสื่อมเร็วขึ้น จนสุดท้ายอาจเข้าสู่ภาวะไตวาย ต้องฟอกไตหรือปลูกถ่ายไตได้ครับ

2️⃣ วิธีเช็กสัญญาณโปรตีนรั่ว
ก่อนอื่นมาดูสัญญาณเบื้องที่พบได้ด้วยตัวเอง เช่น ปัสสาวะเป็นฟองเยอะผิดปกติ (ฟองละเอียดและอยู่นาน) ตัวบวม ขาบวม หรือหน้าบวม โดยเฉพาะตอนเช้า เหนื่อยง่าย หรือความดันเริ่มสูงขึ้น แต่หลายคนอาจไม่มีอาการชัดเจนเลย วิธีที่ชัดที่สุดคือ “ตรวจปัสสาวะ” ซึ่งมีหลายแบบ เช่น
• Urine Dipstick วิธีตรวจแบบแถบทดสอบ รู้ผลเร็ว ใช้คัดกรองเบื้องต้น
• Urine Protein/Creatinine Ratio (UPCR) ตรวจปริมาณโปรตีนเทียบกับครีเอตินิน ให้ความแม่นยำมากขึ้น
• 24-Hour Urine Protein Test เก็บปัสสาวะ 24 ชั่วโมง เพื่อดูปริมาณโปรตีนที่รั่วจริงทั้งวัน
หากพบว่ามีโปรตีนรั่ว แพทย์อาจแนะนำตรวจเพิ่มเติม เช่น
• ตรวจเลือด เช็กค่าการทำงานของไต เช่น eGFR, Creatinine, BUN
• ตรวจอัลตราซาวนด์ไต เพื่อดูโครงสร้างและความผิดปกติของไตครับ

3️⃣ ใครบ้างที่เสี่ยงต่อโปรตีนรั่ว?
กลุ่มเสี่ยงหลักคือคนที่เป็นเบาหวาน ความดันสูง ไขมันในเลือดสูง หรือมีน้ำหนักเกิน รวมถึงคนที่กินเค็มจัด ใช้ยาแก้ปวดบ่อย หรือมีประวัติโรคไตในครอบครัว นอกจากนี้คนที่นอนน้อย เครียดสะสม หรือไม่ค่อยดื่มน้ำ ก็เพิ่มความเสี่ยงให้ไตทำงานหนักและเสื่อมเร็วขึ้นได้ครับ

4️⃣ ไม่อยากให้พังจนต้องฟอกไต ชะลอไตเสื่อม ต้องทำอะไรบ้าง
✅ให้เริ่มจากควบคุมน้ำตาลและความดันให้อยู่ในเกณฑ์
✅ลดเค็ม ลดอาหารแปรรูป
✅และเลือกกินโปรตีนในปริมาณพอดี ไม่มากเกินไป
✅ดื่มน้ำให้เพียงพอ
✅หลีกเลี่ยงยาแก้ปวดพร่ำเพรื่อ
✅และออกกำลังกายสม่ำเสมอ

ที่สำคัญควรตรวจการทำงานของไตเป็นระยะ เพื่อดูแนวโน้มและป้องกันไตเสื่อมลุกลามครับ
สัญญาณโปรตีนรั่วไม่ใช่เรื่องเล็กเลยครับ แต่เป็น “สัญญาณเตือนล่วงหน้า” ของไตเสื่อม ถ้ารู้เร็วและรีบปรับพฤติกรรม จะช่วยชะลอไตเสื่อมได้มาก และลดโอกาสต้องฟอกไตในอนาคตได้จริง อย่ารอให้มีอาการในระยะที่ 2-3 เลย เพราะถ้าถึงตอนระยะที่ต้องฟอกไตก็อาจสายเกินไปแล้วครับ