หมอเปิดชัดๆ 6 สัญญาณเตือน "ปัสสาวะตอนเช้า" ระวังไตเสื่อมระยะต้น

วันที่ 10 พ.ค. 2569 หมอเจด นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพ เผย เช็กปัสสาวะตอนเช้า รู้ทัน "ไตเสื่อมระยะต้น" ได้! โดยระบุว่า หลายคนคิดว่า "ไตเสื่อม" ต้องมีอาการชัดก่อน เช่น บวม เหนื่อย หรือปัสสาวะผิดปกติมาก ๆ 

 

แต่ความจริงคือ ไตเสื่อมระยะแรกมัก "เงียบมาก" บางคนค่าไตเริ่มแย่แล้ว แต่ยังใช้ชีวิตปกติอยู่เลย ซึ่งหนึ่งในสิ่งที่ร่างกายพอจะส่งสัญญาณให้เราสังเกตได้ ก็คือ "ปัสสาวะตอนเช้า" นี่แหละ เพราะหลังนอนทั้งคืน ปัสสาวะจะเข้มข้น ทำให้เห็นความผิดปกติได้ง่ายขึ้น วันนี้ผมจะพาเช็กสัญญาณสำคัญกัน

1. ปัสสาวะเป็นฟองนานผิดปกติ
ถ้าปัสสาวะแล้วมีฟองเล็ก ๆ เยอะ และฟองไม่ยุบเร็วภายในไม่กี่วินาที ต้องเริ่มระวัง เพราะอาจเกิดจาก “โปรตีนรั่ว” ออกมากับปัสสาวะ ซึ่งเป็นหนึ่งในสัญญาณเริ่มต้นของไตเสื่อม โดยเฉพาะถ้าเป็นบ่อยต่อเนื่องหลายวัน ไม่ใช่แค่ครั้งเดียวหลังฉี่แรง ๆ

2. สีเข้มมาก แม้ดื่มน้ำปกติ
ปัสสาวะตอนเช้าอาจเข้มกว่าปกติได้ แต่ถ้าเข้มมากจนออกน้ำตาลเข้ม หรือมีกลิ่นแรงตลอด แม้ดื่มน้ำเพียงพอ ต้องระวังว่าร่างกายอาจกำลังมีปัญหาการกรองของเสีย หรือมีภาวะขาดน้ำเรื้อรังที่กระทบไตได้ และบางคนอาจเริ่มมีอาการอ่อนเพลีย ปากแห้ง หรือเวียนหัวร่วมด้วยโดยไม่รู้ตัว

3. ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืนร่วมด้วย
คนที่ไตเริ่มทำงานผิดปกติ บางครั้งจะเริ่มปัสสาวะกลางคืนบ่อยขึ้น เพราะไตควบคุมสมดุลน้ำได้แย่ลง โดยเฉพาะถ้าตื่นมาปัสสาวะหลายรอบร่วมกับอ่อนเพลีย หรือปากแห้งตอนเช้า ควรเริ่มตรวจสุขภาพไตเพิ่มเติม และอาจสัมพันธ์กับภาวะน้ำตาลสูงหรือความดันที่เริ่มกระทบหลอดเลือดในไตแล้ว

 

4. มีเลือดปน หรือสีผิดปกติ
ถ้าปัสสาวะออกสีชมพู แดง หรือคล้ายน้ำล้างเนื้อ แม้จะไม่มีอาการเจ็บ ก็ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเกิดจากไตอักเสบ นิ่ว หรือความผิดปกติของทางเดินปัสสาวะ ซึ่งบางโรคสัมพันธ์กับไตเสื่อมได้โดยตรง และบางครั้งอาจเกิดแบบเป็น ๆ หาย ๆ ทำให้หลายคนชะล่าใจและปล่อยไว้เรื้อรัง

5. บวมตอนเช้า โดยเฉพาะรอบตา
ไตมีหน้าที่ควบคุมสมดุลน้ำและโปรตีน ถ้าเริ่มทำงานผิดปกติ ร่างกายจะเริ่มกักน้ำ ทำให้บางคนตื่นมาแล้ว “ตาบวม หน้าอืด” โดยเฉพาะช่วงเช้า และอาการมักจะเป็นชัดขึ้นเรื่อย ๆ ถ้าไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ และบางคนอาจเริ่มมีอาการเท้าบวมร่วมด้วยในช่วงเย็นของวัน

6. ความดันสูงร่วมกับปัสสาวะผิดปกติ
ความดันสูงกับไตเสื่อมเป็นวงจรที่ส่งผลต่อกัน คนที่ความดันเริ่มสูง และมีอาการปัสสาวะผิดปกติร่วมด้วย ต้องระวังมาก เพราะหลอดเลือดในไตอาจเริ่มเสื่อมแล้วโดยไม่รู้ตัว และถ้าความดันสูงต่อเนื่อง จะยิ่งเร่งให้ไตเสื่อมเร็วขึ้นกว่าปกติหลายเท่า

7. ไตเสื่อมระยะแรก "ยังแก้ทัน"
จุดสำคัญคือ ถ้ารู้เร็ว ยังสามารถชะลอหรือหยุดการเสื่อมได้ โดยเฉพาะการคุมความดัน น้ำตาล ลดเค็ม และลดอาหารแปรรูป ยิ่งเริ่มดูแลเร็ว โอกาสรักษาการทำงานของไตไว้ได้นานก็ยิ่งมากขึ้น และบางคนสามารถทำให้ค่าความผิดปกติดีขึ้นได้ ถ้าปรับพฤติกรรมอย่างจริงจังต่อเนื่อง

สิ่งที่ช่วยดูแลไตในระยะยาว

• ลดเค็ม และอาหารแปรรูป เพราะโซเดียมสูงทำให้ไตทำงานหนัก และเร่งความดันสูง
• ดื่มน้ำให้พอ ประมาณวันละ 1.5–2 ลิตร แต่ไม่ต้องกรอกน้ำมากเกินไป เพราะไตก็มีขีดจำกัดในการทำงาน
• คุมเบาหวาน ความดัน และไขมันให้ดี เพราะโรคพวกนี้ทำลายหลอดเลือดในไตโดยตรง
• หลีกเลี่ยงยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs กินบ่อยโดยไม่จำเป็น เพราะมีผลต่อการไหลเวียนเลือดในไต
• เพิ่มผัก ผลไม้ และอาหารลดอักเสบ เช่น โอเมก้า-3 ช่วยลดภาวะอักเสบในหลอดเลือด
• ตรวจค่าไตร่วมกับตรวจปัสสาวะ เช่น Creatinine, eGFR และ Microalbumin เป็นระยะ โดยเฉพาะคนกลุ่มเสี่ยง

สรุปง่าย ๆ "ปัสสาวะตอนเช้า" อาจเป็นสัญญาณเตือนเล็ก ๆ ที่ช่วยให้เรารู้ทันไตเสื่อมได้ก่อนสาย เพราะไตระยะแรกมักไม่มีอาการชัด ยิ่งสังเกตเร็ว และตรวจเร็ว โอกาสชะลอไตเสื่อมก็ยิ่งมาก