หมอเตือนแล้ว 5 นิสัย เร่งนิ่วในไต ทำทุกวันจนก้อนโตไม่รู้ตัว

วันที่ 1 ก.ค. 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพผ่านทางเพจเฟซบุ๊ก หมอเจด เผย 5 พฤติกรรมเร่งนิ่วในไต ทำทุกวันจนก้อนโตไม่รู้ตัว โดยระบุว่า นิ่วในไตไม่ได้โตข้ามคืน แต่มักค่อย ๆ จับตัวจากปัสสาวะที่เข้มข้น เกลือแร่บางชนิดมากเกิน และพฤติกรรมเดิมที่ทำซ้ำทุกวัน หลายคนไม่รู้ตัวเลยจนวันหนึ่งปวดเอวร้าวลงขาหนีบ ปัสสาวะเป็นเลือด หรือมีไข้ร่วมด้วย 

 

สิ่งที่น่าเสียดายคือบางพฤติกรรมแก้ได้ไม่ยาก แต่เรากลับทำต่อจนก้อนโต แล้วค่อยมาถามว่าทำไมไตถึงมีหิน

1. ดื่มน้ำน้อย ปล่อยให้ปัสสาวะเข้มทั้งวัน
ข้อนี้เป็นตัวการอันดับต้น ๆ เลยครับ ยิ่งปัสสาวะน้อยและเข้ม แคลเซียม ยูริก และออกซาเลตก็ยิ่งจับตัวกันง่าย โดยเฉพาะคนทำงานกลางแจ้ง เหงื่อออกเยอะ นั่งประชุมจนไม่เข้าห้องน้ำ หรือดื่มแต่กาแฟกับน้ำหวานแทนน้ำเปล่า อย่ารอให้คอแห้งแล้วค่อยดื่ม ให้จิบน้ำกระจายทั้งวัน และสังเกตว่าปัสสาวะไม่ควรเหลืองเข้มตลอด คนที่มีโรคไตหรือโรคหัวใจและถูกจำกัดน้ำ ต้องทำตามปริมาณที่หมอกำหนด ไม่ควรเพิ่มเอง

2. กินเค็มจัดทุกมื้อ
โซเดียมจากน้ำปลา ซีอิ๊ว น้ำจิ้ม บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ของหมักดอง อาหารแปรรูป และกับข้าวรสจัด ทำให้แคลเซียมออกมาในปัสสาวะมากขึ้นครับ พอแคลเซียมในปัสสาวะสูง โอกาสเกิดนิ่วแคลเซียมก็เพิ่มตาม บางคนเลิกนมเพราะกลัวนิ่ว แต่ยังซดน้ำซุปจนหมดชามทุกวัน แบบนี้ลดผิดจุดครับ สิ่งที่ควรลดก่อนคือความเค็ม ไม่ใช่ตัดแคลเซียมจากอาหารทั้งหมด

3. กินเนื้อสัตว์ เครื่องใน และน้ำซุปเข้มข้นมากเกิน
เนื้อแดง เครื่องใน อาหารทะเลบางชนิด และน้ำต้มกระดูกเข้มข้น ทำให้ร่างกายได้รับพิวรีนและกรดจากอาหารมากขึ้น ส่งผลให้กรดยูริกสูงและปัสสาวะเป็นกรดง่าย ซึ่งเอื้อต่อนิ่วยูริก ไม่ได้แปลว่าต้องเลิกกินเนื้อทั้งหมด แต่ถ้าทุกมื้อมีแต่เนื้อกองโต ผักแทบไม่มี แล้วยังดื่มน้ำน้อย นิ่วก็ชอบสภาพแบบนี้เลย สลับโปรตีนจากไข่ เต้าหู้ ถั่ว ปลา และลดเครื่องในกับมื้อเนื้อหนัก ๆ ลงบ้าง

4. กลัวนิ่วจนงดนมและแคลเซียมจากอาหาร
ข้อนี้หลายคนเข้าใจผิดครับ นิ่วส่วนใหญ่มีคำว่าแคลเซียมก็จริง แต่การงดแคลเซียมจากอาหารมากเกินไป อาจทำให้ออกซาเลตในลำไส้ถูกดูดซึมมากขึ้น แล้วไปออกทางปัสสาวะจนเพิ่มโอกาสเกิดนิ่วแคลเซียมออกซาเลตได้ ทางที่ดีกว่าคือกินแคลเซียมจากอาหารในปริมาณเหมาะสม เช่น นม โยเกิร์ต หรือเต้าหู้ โดยกินพร้อมมื้ออาหาร ไม่ใช่งดจนกระดูกเสียแต่นิ่วยังมาเหมือนเดิม

5. ดื่มหวาน กินฟรุกโตสเยอะ และปล่อยให้น้ำหนักขึ้น
น้ำอัดลม ชาเย็น น้ำผลไม้ปั่น น้ำผึ้ง และขนมหวาน ไม่ได้เพิ่มแค่พุงครับ น้ำตาลฟรุกโตสสัมพันธ์กับกรดยูริกที่สูงขึ้น และอาจเพิ่มสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเกิดนิ่ว โดยเฉพาะคนที่มีเบาหวาน อ้วนลงพุง หรือไขมันพอกตับอยู่แล้ว อย่าคิดว่าเครื่องดื่มหวานช่วยเติมน้ำ เพราะมันอาจเติมทั้งน้ำตาล ยูริก และพลังงานส่วนเกินมาพร้อมกัน

ไม่อยากให้นิ่วโต ควรเริ่มยังไง?

• ดื่มน้ำให้พอและกระจายทั้งวัน ไม่รอรวบยอดก่อนนอน
• ลดเค็ม ลดน้ำจิ้ม อาหารแปรรูป และน้ำซุปเข้มข้น
• กินโปรตีนให้พอดี สลับปลา ไข่ เต้าหู้ และถั่ว ไม่เน้นเนื้อกองโตทุกมื้อ
• กินแคลเซียมจากอาหารตามปกติ ไม่งดนมเองเพราะกลัวนิ่ว
• เพิ่มผักและผลไม้รสไม่หวานจัด เพื่อช่วยเพิ่มซิเตรตและปรับสมดุลปัสสาวะ
• คนที่เคยเป็นนิ่ว ควรรู้ว่านิ่วชนิดไหน เพราะอาหารที่ต้องลดไม่เหมือนกันทุกคน

นิ่วในไตไม่ได้เกิดเพราะกินผักชนิดเดียวหรืออาหารมื้อเดียว แต่มักมาจากดื่มน้ำน้อย กินเค็ม กินเนื้อหนัก งดแคลเซียมผิดวิธี และดื่มหวานซ้ำทุกวัน แก้ให้ถูกจุดตั้งแต่ก้อนยังเล็ก ดีกว่ารอให้มันหล่นมาอุดแล้วปวดจนยืนไม่ไหว

 

ขอบคุณ FB : หมอเจด