หมอเตือน 4 ผักต้องระวัง! ถ้าเป็นนิ่วในไต-กรดยูริกสูง ห้ามกินเยอะ

วันที่ 4 ต.ค. 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพผ่านทางเพจเฟซบุ๊ก หมอเจด เผย 4 ผักต้องระวัง! ถ้าเป็นนิ่วในไต-กรดยูริกสูง ห้ามกินเยอะ ระบุว่า ใครชอบกินน้ำพริกกับผักเยอะ ๆ ผมอยากให้มาอ่านเรื่องนี้ ผักยังเป็นของดี มีทั้งไฟเบอร์ วิตามิน โพแทสเซียม และสารต้านอนุมูลอิสระ ผมไม่ได้จะบอกให้เลิกกิน

 

แต่ถ้าเป็น นิ่วแคลเซียมออกซาเลต หรือมีกรดยูริกสูง ผักบางชนิดกินเยอะทุกวันก็ต้องรู้จักคุมปริมาณด้วยเหมือนกัน โดยเฉพาะเวลาวางผักเป็นจานใหญ่ข้างน้ำพริก กินเพลินมา รู้ตัวอีกที จาก "กินผักเพื่อสุขภาพ" กลายเป็นกินชนิดเดิมซ้ำเยอะเกินไปทุกวัน

1 ผักโขม — ดีหลายอย่าง แต่ Oxalate ค่อนข้างสูง
ผักโขมมีทั้งไฟเบอร์ โฟเลต วิตามิน และแร่ธาตุหลายตัว ดังนั้นผมไม่อยากให้เห็นคำว่า Oxalate แล้วกลัวจนไม่กินเลย แต่สำหรับคนที่เคยเป็น นิ่วแคลเซียมออกซาเลต ผักโขมเป็นตัวที่ควรระวังปริมาณ เพราะมีออกซาเลตค่อนข้างสูง ถ้าชอบกินมาก โดยเฉพาะปั่นเป็นน้ำหรือกินปริมาณเยอะทุกวัน ปริมาณออกซาเลตที่ได้รับก็สูงตามไปด้วย วิธีที่ดีกว่าคือกินสลับกับผักชนิดอื่น และกินพร้อมอาหารที่มีแคลเซียมในปริมาณเหมาะสม เพราะแคลเซียมในลำไส้สามารถจับกับออกซาเลตแล้วพาออกทางอุจจาระได้

2. ใบชะพลู — กินคู่เมนูไทยเพลินมาก แต่คนเป็นนิ่วต้องรู้ไว้
ใบชะพลูเป็นผักที่หลายคนคาดไม่ถึง กินกับน้ำพริกก็อร่อย ทำเมี่ยงคำก็ได้ มีกลิ่นหอมและมีสารพฤกษเคมีหลายชนิด แต่ใบชะพลูมีออกซาเลตค่อนข้างสูงเหมือนกัน ถ้าเคยมีนิ่วชนิดแคลเซียมออกซาเลต แล้วชอบกินใบชะพลูทีละเยอะ ๆ หรือกินซ้ำบ่อยมาก ผมจะให้ลดปริมาณลงมากกว่าตัดทิ้ง ตรงนี้จำง่าย ๆ ว่า ผักดีไม่ได้แปลว่าต้องกินชนิดเดียวเป็นกำ ๆ ทุกวัน ความหลากหลายสำคัญกว่าเยอะ

3. เห็ด — ถ้ากรดยูริกสูง กินได้ แต่ไม่ต้องยกให้เป็นพระเอกทุกมื้อ
เห็ดเป็นของดี พลังงานไม่สูง มีใยอาหาร เอามาแทนเนื้อสัตว์บางมื้อได้ด้วย แต่เห็ดบางชนิดมีพิวรีนอยู่พอสมควร ซึ่งพิวรีนเมื่อถูกสลายแล้วจะกลายเป็นกรดยูริก ตรงนี้มีรายละเอียดสำคัญ พิวรีนจากพืชไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงเกาต์เท่าพิวรีนจากเครื่องใน เนื้อแดง หรืออาหารทะเลบางชนิด เพราะฉะนั้นคนกรดยูริกสูงไม่ต้องเห็นเห็ดแล้วหนี แต่ถ้าชอบกินเห็ดหม้อใหญ่ทุกวัน แล้วยังมีเบียร์ เครื่องใน เนื้อสัตว์เยอะ และน้ำหวานร่วมด้วย แบบนี้ภาพรวมกรดยูริกก็จัดการยากขึ้น กินได้ แค่ไม่ต้องกินเยอะซ้ำ ๆ ทุกมื้อ

4. หน่อไม้ฝรั่งและผักพิวรีนสูงบางกลุ่ม — จำกัดปริมาณดีกว่าห้าม
หน่อไม้ฝรั่งเป็นอีกตัวที่มักถูกพูดถึงในเรื่องพิวรีน ข้อดีมันก็มี ทั้งไฟเบอร์ โฟเลต และสารอาหารหลายอย่าง ไม่ได้เป็นอาหารต้องห้ามของคนเป็นเกาต์ ถ้ากรดยูริกสูงอยู่ ผมจะมองที่ภาพรวมของมื้อ มากกว่าผักตัวเดียว ถ้ามื้อนั้นมีหน่อไม้ฝรั่ง แต่โปรตีนเป็นปลาในปริมาณพอดี ไม่มีเบียร์ ไม่มีเครื่องใน ไม่มีน้ำหวาน ภาพก็ต่างจากมื้อที่มีทั้งอาหารพิวรีนสูงหลายอย่างซ้อนกัน เพราะฉะนั้นคำที่เหมาะที่สุดคือ กินได้ แต่ไม่ต้องกินเยอะเพราะคิดว่าเป็นผักเลยไม่มีผลอะไร

แล้วคนเป็นนิ่วหรือกรดยูริกสูง ควรกินผักยังไง?

• กินผักให้หลากหลาย ไม่วนอยู่ชนิดเดิมทุกวัน
• ถ้าเคยเป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลต ให้ระวังผักออกซาเลตสูงเป็นพิเศษ
• อย่าลดแคลเซียมจนต่ำเกิน เพราะแคลเซียมจากอาหารช่วยจับออกซาเลตในลำไส้ได้
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ ถ้าแพทย์ไม่ได้จำกัดน้ำ
• ถ้ากรดยูริกสูง ให้โฟกัสเครื่องใน เนื้อแดง อาหารทะเลบางชนิด เบียร์ และเครื่องดื่มฟรุกโตส มากกว่ากลัวผักทุกอย่าง

เรื่องนี้ผมไม่อยากให้จบแบบ "ผักชนิดนี้ห้ามกิน" เพราะมันไม่ใช่แบบนั้น ผักโขม ใบชะพลู เห็ด หรือหน่อไม้ฝรั่ง ยังมีประโยชน์ของมันอยู่ แต่ถ้าเรามีนิ่วบางชนิด หรือกรดยูริกสูงอยู่แล้ว

สิ่งที่ต้องเปลี่ยนคือจาก "ของดี กินเท่าไรก็ได้" มาเป็น "ของดี แต่กินให้พอดีและสลับชนิด" โดยเฉพาะคนที่ชอบกินน้ำพริกกับผักจานใหญ่ทุกวัน กินได้ แค่ไม่ต้องเทใจให้ผักชนิดเดียวทั้งจานทุกมื้อ

 

ขอบคุณ FB : หมอเจด