หมอเตือน 6 เคล็ดลับ กินโปรตีนอย่างไร ไม่ให้ไตพัง ไม่เป็นภาระร่างกาย

วันที่ 1 พ.ค. 2569 หมอเจด นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้โพสต์ให้ความรู้ด้านสุขภาพ เผย ไม่อยากเพิ่มภาระไต ให้เลือกกินโปรตีนแบบนี้ หลายคนเริ่มหันมากินโปรตีนมากขึ้น เพราะอยากดูแลกล้ามเนื้อ ลดน้ำหนัก หรือฟื้นฟูร่างกาย

 

แต่สิ่งที่มักมองข้ามคือ "ไต" เพราะทุกครั้งที่กินโปรตีนเข้าไป ร่างกายจะต้องย่อยและสร้างของเสีย เช่น ยูเรีย ซึ่งไตต้องเป็นคนกรองออก ถ้ากินมากไป หรือเลือกไม่เหมาะ โดยเฉพาะในคนที่ค่าไตเริ่มลดลง (eGFR ต่ำกว่า 60) จะยิ่งเพิ่มภาระโดยไม่รู้ตัว เพราะฉะนั้นต้องกินให้ "พอดีและถูกชนิด" ไม่ใช่เน้นปริมาณอย่างเดียว

1. เลือกโปรตีน "ย่อยง่าย" ลดภาระการกรอง
โปรตีนที่ย่อยง่าย เช่น ไข่ ปลา เต้าหู้ ร่างกายสามารถนำไปใช้ได้ดี ทำให้มีของเสียเหลือน้อยกว่า โปรตีนจากเนื้อแดงหรือเนื้อแปรรูปที่ย่อยยากกว่า ไตจึงไม่ต้องทำงานหนักเกินไป โดยเฉพาะคนที่เริ่มมีค่าไตลดลง การเลือกโปรตีนกลุ่มนี้จะช่วยชะลอการเสื่อมได้ในระยะยาว และยังช่วยลดการอักเสบในร่างกายร่วมด้วย

2. ลดเนื้อแดง เพิ่มโปรตีนจากปลาและพืช
เนื้อวัว หมูติดมัน หรือเนื้อแปรรูป มีทั้งไขมันอิ่มตัวและสารที่เพิ่มภาระไต รวมถึงทำให้หลอดเลือดเสื่อมเร็วขึ้น แนะนำให้ลดเหลือสัปดาห์ละไม่เกิน 2–3 ครั้ง แล้วเปลี่ยนเป็นปลา อกไก่ หรือโปรตีนจากพืช เช่น ถั่ว เต้าหู้ จะช่วยให้ได้โปรตีนเพียงพอ แต่ไม่เพิ่มของเสียสะสมในร่างกาย และยังช่วยคุมไขมันในเลือดได้ดีขึ้น

3. กิน "พอดี" ดีกว่ากินเยอะ
คำว่าพอดี สำหรับคนทั่วไปที่ไม่มีโรคไต คือประมาณ 0.8–1 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน เช่น หนัก 60 กิโล ควรกินประมาณ 48–60 กรัม/วัน แต่ถ้ามีความเสี่ยงไตหรือค่าไตเริ่มลด อาจต้องลดเหลือประมาณ 0.6–0.8 กรัม/กก./วัน ถ้ากินเกิน เช่น 1.5–2 กรัม/กก./วัน ต่อเนื่องนาน ๆ ไตจะต้องกรองของเสียมากขึ้น ทำให้เสื่อมเร็วขึ้นโดยไม่รู้ตัว

4. กระจายโปรตีนทั้งวัน ไม่อัดมื้อเดียว
ถ้ากินโปรตีนจำนวนมากในมื้อเดียว เช่น จัดหนักมื้อเย็น ไตจะต้องทำงานหนักในช่วงเวลาสั้น ๆ แต่ถ้ากระจายเป็น 3 มื้อ เช่น เช้า กลางวัน เย็น มื้อละพอประมาณ ร่างกายจะดูดซึมและนำไปใช้ได้ดีกว่า และลดภาระการกรองของไตในแต่ละช่วงเวลา เหมาะกับคนที่อยากคุมไตระยะยาวโดยไม่ต้องลดโปรตีนมากเกินไป

5. เลี่ยงโปรตีนแปรรูป และโซเดียมสูง
ไส้กรอก แฮม เบคอน หรืออาหารโปรตีนสำเร็จรูป มักมีโซเดียมสูงมาก ซึ่งเป็นตัวเร่งให้ไตทำงานหนักขึ้น และเพิ่มความดันโลหิตไปพร้อมกัน ถ้ากินบ่อยจะเร่งให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น แนะนำให้เลือกอาหารสด ปรุงเอง ลดเค็ม จะช่วยลดภาระไตได้ชัดเจน และยังช่วยควบคุมความดันร่วมด้วย

6. ดื่มน้ำให้พอ ช่วยไตขับของเสีย
น้ำมีบทบาทสำคัญในการช่วยไตขับของเสียจากโปรตีน เช่น ยูเรีย ออกจากร่างกาย ถ้าดื่มน้ำน้อย ของเสียจะเข้มข้น ไตต้องทำงานหนักขึ้น ควรดื่มประมาณ 1.5–2 ลิตรต่อวัน (ถ้าไม่มีข้อจำกัด) และสังเกตสีปัสสาวะให้เป็นสีอ่อน จะช่วยให้ระบบไตทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

โปรตีนไม่ใช่ศัตรูของไต แต่ "ชนิด ปริมาณ และพฤติกรรมร่วม" ต่างหากที่กำหนดผลลัพธ์ ถ้าเลือกโปรตีนย่อยง่าย กินในปริมาณที่เหมาะ กระจายมื้อ และดื่มน้ำพอ จะช่วยให้ได้ประโยชน์เต็มที่โดยไม่เพิ่มภาระไต และยังช่วยชะลอการเสื่อมของไตในระยะยาวได้จริง

 

ขอบคุณ FB : หมอเจด