หมอเปิดชัดๆ 5 ค่าเลือดแบบนี้ ระวังเลือดหนืด เสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน

วันที่ 14 มิ.ย. 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพผ่านทางเพจเฟซบุ๊ก หมอเจด เผย ค่าเลือดแบบนี้ระวังเลือดหนืด เสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน โดยระบุว่า เวลาไปตรวจสุขภาพ อย่าดูแค่น้ำตาล ไขมัน ค่าไต ค่าตับ แล้วพับใบผลกลับบ้านนะ เพราะค่าเลือดพื้นฐานอย่าง CBC ก็บอกอะไรได้เยอะ

 

โดยเฉพาะ Hb, Hct, RBC, Platelet และ WBC ถ้าบางค่าสูงผิดปกติ เลือดอาจเข้มขึ้น ไหลช้าลง และเพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันได้ โดยเฉพาะคนที่ดื่มน้ำน้อย สูบบุหรี่ นอนกรนหยุดหายใจ ความดันสูง หรือไขมันสูงครับ วันนี้ผมจะพามาดูว่าแต่ละค่าบอกความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันยังไงได้บ้าง

1. Hb สูง ไม่ได้แปลว่าเลือดดีเสมอไป
Hemoglobin หรือ Hb คือโปรตีนในเม็ดเลือดแดงที่พาออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกาย ถ้าต่ำคือซีด แต่ถ้าสูงเกินไปก็ต้องระวังครับ เพราะอาจสะท้อนว่าเลือดเข้มขึ้น โดยคร่าว ๆ ผู้ชาย Hb เกิน 16.5 g/dL หรือผู้หญิงเกิน 16.0 g/dL ควรดูต่อ ไม่ใช่เห็นเลือดเยอะแล้วดีใจอย่างเดียว

2. Hct สูง คือเลือดข้นขึ้นจริง ๆ
Hematocrit หรือ Hct คือสัดส่วนเม็ดเลือดแดงในเลือด ยิ่งสูง เลือดยิ่งข้น เหมือนน้ำที่ไหลยากขึ้น โดยทั่วไปผู้ชาย Hct เกิน 49% หรือผู้หญิงเกิน 48% ต้องหาสาเหตุ บางคนแค่ขาดน้ำ แต่บางคนอาจมีเลือดข้นเรื้อรัง ถ้ามีความดัน ไขมันสูง หรือสูบบุหรี่ร่วมด้วย ยิ่งต้องระวัง

3. RBC สูง ต้องดูคู่กับ Hb และ Hct
RBC count คือจำนวนเม็ดเลือดแดง ถ้าสูงพร้อมกับ Hb และ Hct อันนี้ต้องคิดถึงเลือดเข้มไว้ก่อน สาเหตุเจอได้ตั้งแต่ดื่มน้ำน้อย สูบบุหรี่ โรคปอดเรื้อรัง หรือ นอนกรนหยุดหายใจตอนหลับ เพราะร่างกายพยายามสร้างเม็ดเลือดแดงเพิ่มเพื่อชดเชยออกซิเจนที่ต่ำ

4. Platelet สูง อาจเกี่ยวกับลิ่มเลือดได้
Platelet หรือเกล็ดเลือด มีหน้าที่ช่วยห้ามเลือด แต่ถ้าสูงผิดปกติ โดยเฉพาะเกินประมาณ 450,000/µL และสูงซ้ำ ๆ ต้องดูต่อครับ อาจเกิดจากการอักเสบ ติดเชื้อ ขาดธาตุเหล็ก หรือโรคเลือดบางชนิด ถ้าสูงร่วมกับเลือดข้น หรือเคยมีลิ่มเลือดมาก่อน ห้ามปล่อยผ่าน

5. WBC สูง อาจบอกว่าร่างกายมีการอักเสบ
WBC หรือเม็ดเลือดขาว สูง ไม่ได้แปลว่าเลือดหนืดทุกคนครับ แต่มักบอกว่าร่างกายมีการอักเสบ ติดเชื้อ หรือถูกกระตุ้นบางอย่าง ถ้าสูงชั่วคราวตอนป่วยอาจเข้าใจได้ แต่ถ้าสูงซ้ำ ๆ โดยไม่มีสาเหตุ หรือสูงร่วมกับเกล็ดเลือด/เม็ดเลือดแดงผิดปกติ ควรให้หมอดู

6. บางครั้งเลือดข้น เพราะขาดน้ำ ไม่ใช่โรคเลือด
คนที่ดื่มน้ำน้อย เหงื่อออกมาก ท้องเสีย อาเจียน หรือใช้ยาขับปัสสาวะ อาจทำให้ Hb/Hct ดูสูงขึ้นชั่วคราวได้ เพราะน้ำในเลือดลดลง เลือดเลยเข้มขึ้น เหมือนน้ำแกงที่เคี่ยวจนงวดครับ เพราะฉะนั้นถ้าสูงครั้งเดียว หมอมักให้ดูเรื่องน้ำและตรวจซ้ำก่อน ไม่ใช่รีบตกใจว่าเป็นโรคร้ายทันที

7. อาการแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล
ถ้าขาบวมข้างเดียว ปวดน่อง แดง ร้อน ต้องระวังลิ่มเลือดที่ขา ถ้าหอบเหนื่อยเฉียบพลัน เจ็บหน้าอก ไอเป็นเลือด ต้องระวังลิ่มเลือดอุดปอด ส่วนถ้าหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ตามัวเฉียบพลัน ต้องคิดถึงสโตรกครับ อาการพวกนี้ไม่ใช่นอนรอดู ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าผลเลือดดูเข้ม หรือเสี่ยงเลือดหนืด ควรทำแบบนี้

• ตรวจ CBC ซ้ำ ตามแพทย์นัด อย่าตัดสินจากผลครั้งเดียว
• ดื่มน้ำให้พอ ถ้าไม่มีโรคหัวใจหรือไตที่ต้องจำกัดน้ำ
• เลิกบุหรี่ เพราะบุหรี่กระตุ้นเลือดข้นและทำร้ายหลอดเลือด
• ถ้ากรนดัง สะดุ้งหายใจเฮือก ตื่นมาไม่สดชื่น ควรประเมินภาวะหยุดหายใจตอนหลับ
• คุมความดัน ไขมัน น้ำตาล เพราะทั้งหมดทำให้หลอดเลือดเสียและเกิดลิ่มเลือดง่ายขึ้น
• เลือกอาหารต้านอักเสบเลือด เช่น ผัก ผลไม้ทั้งลูก ปลา ไขมันดี โอเมก้า-3 หรือแอสตร้าแซนธิน ถ้าจะใช้ตัวเสริมควรปรึกษาแพทย์ก่อนนะ
• อย่าซื้อแอสไพรินหรือยาละลายลิ่มเลือดกินเอง เพราะบางคนเสี่ยงเลือดออกมากกว่าได้ประโยชน์
• ถ้า Hb, Hct, RBC หรือ Platelet สูงซ้ำ ๆ หรือเคยมีลิ่มเลือด ควรให้แพทย์ประเมินต่อครับ

เลือดหนืด ไม่ใช่ดูจากความรู้สึกครับ ต้องดูจากค่าเลือดและปัจจัยเสี่ยงร่วมกัน โดยเฉพาะ Hb, Hct, RBC, Platelet และ WBC ถ้าสูงผิดปกติซ้ำ ๆ อย่าปล่อยผ่าน แต่ก็ไม่ต้องตื่นตูมจากผลครั้งเดียว เริ่มจากตรวจซ้ำ ดูเรื่องน้ำ บุหรี่ การนอนกรน ความดัน ไขมัน น้ำตาล แล้วให้หมอช่วยประเมิน

 

ขอบคุณ FB : หมอเจด